Charles Aznavour heeft graag iets te doen

Charles Aznavour tijdens een concert dat hij gaf in Beiroet. Foto AFP

Nanska van de Laar

De patriarch van het Franse chanson - Charles Aznavour -mag dan de negentig zijn gepasseerd, aan zijn laatste plaat is dat niet af te horen. De kracht, het pathos en het tremolo in zijn stem zijn nog steeds intact. Slechts sommige nummers, zoals de eerste single ’Un brin de nostalgie’ (’Een vleugje nostalgie’), verraden dat dit een negentiger betreft die op zijn leven terugkijkt.

„Deze cd wordt weemoedig genoemd, maar dat is hij niet”, vertelt de immer charmante Armeense Fransman. „’Encores’ zit vol gezonde nostalgie: herinneringen aan het begin van ons leven, naar datgene wat we kwijt zijn. We hoeven al die situaties en gevoelens niet opnieuw te beleven, maar we willen ze niet vergeten.”

Eerste succes

In het geval van ’le grand Charles’ staan zijn vroegste herinneringen in het teken van theater en muziek. Hij werd in 1924 in Parijs geboren als Chahnour Vaghinag Aznavourian. De zuster in het ziekenhuis stelde voor om daar Charles van te maken; de zanger zelf koos op negenjarige leeftijd voor de artiestennaam Aznavour.

Zijn ouders, Armeense vluchtelingen, waren in de jaren 20 de genocide ontvlucht en in Frankrijk beland. Vader Micha, een bariton, en moeder Knar, cabaretière, runden een slecht lopend restaurant in het hartje van de lichtstad. Bij hen kwamen veel kunstenaars over de vloer en de kleine Charles trad er ook op. Het zou nog tot 1946 duren voordat Edith Piaf hem ontdekte. Hij begon als tekstschrijver en had zijn eerste succes in 1956 met ’Sur ma vie’.

„Mijn stem is niets veranderd”, zegt de artiest. Hij oogt wat vermoeid en draagt een sjaal vanwege een koutje, maar is ongekend fit voor zijn leeftijd. Hij heeft altijd gezongen met één verlamde stemband. „Het is nog steeds hetzelfde geluid waarop ik vroeger zoveel commentaar kreeg. Als er weer eens iemand over begon te mekkeren, zei ik: je luistert toch ook naar Louis Armstrong? Die heeft toch ook zo’n rotsachtige, gebroken stem? Het duurde even, maar toen werd het geaccepteerd. Trouwens, op het podium ben je meer dan je stem, het gaat om de hele show.”

Aznavour, die al vaak de hele wereld bereisde, trok ook na de release van ’Encores’ weer langs de concertzalen. Hij was al in Rusland, gaat nog naar Beiroet, staat zes keer in Parijs en gaat dan naar San Sebastián in Spanje en Amsterdam. „Ik heb een autocue en daarvan maak ik tegenover mijn publiek geen geheim. Het is voor de zekerheid, als me iets ontschiet. ”

Voorportaal

Is Aznavour bekend met het fenomeen pensioen? Hij lacht. „Ik stop voorlopig niet met werken! Terwijl de Fransen zo dol zijn op vakantie vieren. Maar ik verveel me na vijf dagen al. Ik heb graag iets te doen, ik beschouw niets doen ook als een soort pensioen. Pensioen is het voorportaal van de dood.”

Daar heeft hij anders over gedacht. In de herfst van 2006 begon de fameuze chansonnier aan een heuse afscheidstournee. Hij trad op in de Verenigde Staten en Canada en ging na een korte pauze verder in Japan en Azië. Eind 2007 deed hij twintig shows in het Palais des Congrès in Parijs, waarna hij weer in België, Frankrijk en Nederland ging toeren. Deze tournee, die hij steevast zijn afscheid bleef noemen, is eigenlijk nog steeds aan de gang. In december 2013 was de zanger voor het laatst in Amsterdam, in de Heineken Music Hall. Hij glimlacht: „Ik heb gezegd dat ik blijf zingen zolang mijn gezondheid dat toelaat. Nou, dat is nog steeds het geval.”

Met een ondeugende twinkeling: „Misschien moet je het niet zeggen als je net een nieuwe cd uit hebt, maar voor mijn volgende, 52e album heb ik alle teksten al geschreven. Ik ben graag bezig. Dat is mijn werkwijze: ik begin met een tekst, daarna componeer ik de melodie. Een tekst heeft ritme en kleur die door een melodie worden gedragen.”

Met de hand

Het is hard werken om een pareltje te schrijven en soms gaan daar uren in zitten. Aznavour zet zijn nummers in elkaar ’zoals een Ferrari’: met grote precisie. Schrijven doet hij met de hand: pas als een liedje af is, zet hij de tekst in de computer.

De chansonnier luistert voornamelijk naar de radio. „Om nieuwe dingen te horen, maar ook voor nieuws, oude nummers en veel jazz. Ik hou van de muziek van mijn landgenoten Julien Clerc en Serge Lama. Ook de Belg Stromae volg ik op de voet. Ik heb nog geen oordeel, ik vind hem niet goed omdat iedereen zo enthousiast over hem is. Ik wil eerst weten of er continuïteit in zit. Maar hij is anders dan anders en dat is zeker een voordeel.”

Oneindig

De zanger mist momenteel wat hij ’een grote melodie’ noemt. „Ik ken natuurlijk niet alle muziek, maar er is geen kraker die de hele wereld overgaat, een stukje muziek dat werkelijk iedereen kent. Ik heb er ook één gemaakt: ’She’. De laatste bij mijn weten is dat nummer van Céline Dion, ’My heart will go’ on dat bij de film ’Titanic’ hoort.”

Aznavour is te bescheiden. Hij heeft wel meer legendarische nummers geschreven. De lijst is oneindig. Wat te denken van ’Yesterday when I was young’, ’Happy anniversary’ of ’The old fashioned way’.

Op zijn oude dag deed Aznavour iets nieuws: hij schreef voor Encores niet alleen de melodie en de tekst, maar hij verzorgde ook de arrangementen. „Ik weet er weinig van, maar ik heb ook chansons geschreven toen ik nog geen Frans kende en ik heb in films gespeeld terwijl ik geen acteur was. Als er iets moet gebeuren, dan doe ik het. Als ik niet weet hoe het moet, dan leer ik het. Dat houdt je wakker, je leeft er beter door. Daarom ben ik zo oud en zo druk.”

Hij herhaalt een van zijn beroemdste uitspraken: „Het leven moet geleefd, n’est pas? Als ik dood ben, kan ik eeuwig relaxen. Daaraan hoef ik nu geen tijd te besteden.”

Charles Aznavour: ’De Sinatra van Frankijk’

Charles Aznavour (22 mei, 1924) is de Frank Sinatra van Frankrijk. Zijn Armeense ouders waren in afwachting van een visum voor de Verenigde Staten, maar toen ze dat niet kregen, werd Parijs hun thuis. Daar werd Charles geboren.

Al op negenjarige leeftijd bleek de kleine Charles multigetalenteerd en speelde hij in zijn eerste film. In de Tweede Wereldoorlog begon hij op te treden in een nachtclub waar hij duetten zong met pianist Pierre Roche. Deze leerde hem ook componeren. Aznavour schreef tot nog toe ruim 1200 liedjes, talloze musicals en speelde in zestig films. Hij trouwde drie keer en heeft acht kinderen. Zijn derde echtgenote is de twintig jaar jongere Zweedse Ulla Thorsell. Het paar woont de helft van het jaar in Frankrijk en andere helft in Zwitserland. Charles Aznavour gooide de eerste versie van zijn huidige album Heeft Aznavour vorig jaar eigenlijk zijn 90e verjaardag gevierd? „Mais non, ik heb ooit mijn 50e verjaardag groots gevierd en kondigde toen aan dat ik dat opnieuw ga doen als ik honderd word.”

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.