Kom, kijk, doe, vraag en leer

De Teslabol. Vanuit de metalen binnenste bol schieten elektrostatische ontladingen naar buiten die samenballen bij aanraking. Foto Digidaan

Hans Visser
Amsterdam

Het krioelt en het tolt en het rinkelt. Waar te kijken in Nemo? Professor Maartje Raijmakers observeert het publiek. Met de vraag in het achterhoofd: wat werkt? En wat niet? Ze neemt de mensen ook weleens apart om ze te bevragen over zoiets als elektriciteit. Andere onderzoekers mogen ook gebruik maken van de in het museum ’loslopende proefpersonen’, mits het onderzoek interessante informatie gaat opleveren over hoe kinderen informatie opdoen over science.

Kom je ’proeftuin’ Nemo binnen dan loop je tegen de zeepbellen aan. Je mag op een rooster in een bak met zeepsop gaan staan. Je ouders trekken een metalen ring omhoog. ’Ooooohhhh, je staat in een zeepbellen koker’. Thuis krijg je het niet voor elkaar met een beetje afwasmiddel maar hier in Nemo zit er vermoedelijk een beetje glycerine bij waardoor de zeepbellen wand net even wat steviger is. Raijmakers kijkt tevreden toe. ,,Dit bevordert het samenspel tussen ouder en kind.’’

Voor Raijmakers staat kennisoverdracht niet eenzaam op nummer 1. Net zo belangrijk is het bevorderen van enthousiasme en het stimuleren van experimenteerdrift.

Wat hier een succes is en wat juist niet, hangt ook af van het karakter van de mens en zijn leeftijd. Er is geen recept. Oh ja, toch wel. ,,Als ouder moet je niet alles willen uitleggen’’, zegt Raijmakers. ,,Wijs kinderen ergens op, laat ze zelf nadenken, zelf ontdekken.’’ Bij het bouwen van een boogvormige brug had Raijmakers graag ook een rechte willen hebben. Zodat mensen zelf kunnen constateren dat rond sterker is dan recht. En ja, één op één leren werkt goed, beter dan klassikaal.

Ouders

Ook voor ouders is Nemo leerzaam. Volwassenen weten vaak intuïtief of een stuk in water gedompeld ebbenhout omhoog komt of zinkt. Maar vertel eens hoe de Wet van Archimedes luidt. Dat wordt lastiger. Toch leuk als je de kennis die je hebt kunt verwoorden, vindt Raijmakers die Nemo beschouwt als haar lab. Ze hoopt dat het nog eens zover komt dat je, al experimenterend bij Nemo, een foto van jezelf kunt maken en naar huis kunt mailen. Linkje erbij en zo kun je thuis nog even voortborduren op wat je in Nemo zag.

Van heel andere orde is de pubertentoonstelling, vormgegeven alsof je een tijdschrift voor tieners binnenstapt. Durf je risico’s te nemen? Steek je vinger in een gat en wacht tot je een stroomstoot krijgt. Dit refereert aan de nieuwste onderzoeken waaruit blijkt dat puberhersenen nog te kort schieten als het gaat om de beheersing van de impulsen. De expositie behandelt seks, recht voor z’n raap.

Nederlands

Science Centers over de hele wereld houden elkaar in de gaten, ze werken met elkaar samen en ze werken samen met universiteiten. Ze kopiëren ook dingen van elkaar. Geeft niet, ’je hoeft niet allemaal het wiel uit te vinden’. Maar deze expositie? Die wordt toch beschouwd als ’typisch Nederlands’.

De loop erheen brengt je bij de quiz ’Ben jij uniek’ op de expositie over DNA. Zelfkennistests werken altijd goed. Hier is het extra leuk dat de bezoeker zich direct kan vergelijken met de mensen om hem heen.

Een hele kluif krijgt Nemo aan de wiskundetentoonstelling die op stapel staat. Daarbij staat de vraag centraal hoe je basisscholieren ’aan de wiskunde krijgt’. Uit onderzoek blijkt dat dit lukt als mensen zelf graag willen. Maar bovenal wil Nemo ’het denken op gang brengen’. Dat gaat het best in een openbaar lab.

Maartje Raijmakers, bijzonder hoogleraar

ontwikkelingspsychologie aan de UvA, heeft de opdracht meer kennis te vergaren over het leerproces als het gaat om wetenschap en techniek. En wel buiten het klaslokaal. De leerstoel is gelieerd aan Science Center Nemo. Elk kind heeft van nature een onderzoekende houding en vaak een fascinatie voor wetenschap en techniek. Bij velen neemt deze interesse echter af aan het begin van de pubertijd. Opvallend is dat zelf onderzoek doen, zoals bij Nemo, bij kinderen en volwassenen juist leidt tot veel enthousiasme. Met de inzichten uit Raijmakers’ onderzoek kan Nemo de opzet van haar aanbod, zoals tentoonstellingen en onderwijsprojecten, optimaliseren. Nemo ontwikkelt educatieve materiaal en projecten voor het basis en voortgezet onderwijs.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.