Het mishandelde kind eindelijk centraal

Prinses Beatrix betreedt het MDCK.© Toussaint Kluiters

Jacob van der Meulen
Hoofddorp

Het heeft decennia geduurd, maar in de aanpak van kindermishandeling staat nu eindelijk de hoofdpersoon centraal: het kind. In het Spaarne Gasthuis in Hoofddorp opende prinses Beatrix woensdag een unieke samenwerkingsvorm van traumaspecialisten, kinderartsen, justitie, jeugd- en gezinsbeschermers en Veilig Thuis.

Het Multidisciplinair Centrum Kindermishandeling Kennemerland (MDCK) gaat na elke melding en op één plek onmiddellijk aan de slag met onderzoek, diagnostiek en behandeling.

Het MDCK bij de ingang van het Spaarne Gasthuis is de bekroning op het werk van mensen die zich al jaren verzetten tegen de manier waarop we in Nederland een groot deel van de hulpverlening hebben opgezet.

Belastend

Zoals de onvermoeibare Janet van Bavel, de manager van het MDCK. ,,Alle betrokken instanties bij kindermishandeling hebben hun eigen werkprocessen en eigen insteek. De aanpak is ook nog eens lineair georganiseerd. Je komt bijvoorbeeld eerst bij een huisarts, een meldpunt of op de spoedeisende hulp. Dan moet je naar dat kille politiebureau om je verhaal nog een keer te vertellen. Vervolgens wordt er forensisch onderzoek verricht om bewijsmateriaal te verzamelen.

En is er nog geen stap gezet in de behandeling van slachtoffer en pleger. De doorlooptijd voor een slachtoffer is lang en belastend. Door onvoldoende afstemming van de betrokken instellingen kan het zelfs fataal aflopen, zoals we de afgelopen jaren in een aantal ernstige zaken hebben gezien. Het is echt in ieders belang om vanaf het begin, op één plek en als één team samen te werken.''

Meldingen over kindermishandeling komen vanaf januari op een centraal punt binnen, bij Veilig thuis. Alleen al het centraliseren van de meldpunten heeft geleid tot een forse toename van het aantal meldingen.

Snelle aanpak

Veilig Thuis inventariseert of de melding een casus betreft die al bekend is binnen de verschillende instellingen die zich met kinderen bezighouden. Dan kan worden besloten de zaak snel door te verwijzen naar het MDCK, bijvoorbeeld omdat met de tot dan toe verleende zorg niet voldoende resultaat wordt geboekt.

Janet van Bavel: ,,We hebben geïnvesteerd in het oppikken van de meldingen. Dan moet je ook een snelle specialistische aanpak kunnen bieden. Een snel onderzoek naar de feiten, het ingrijpen voor de veiligheid van het kind en het verlenen van hulp. Binnen het MDCK kunnen we dat direct bieden omdat we hier een justitieel kader hebben, medische specialisten, kinderartsen, psychologen direct bij de hand zijn, jeugd- en gezinsbeschermers hier werken en we intensief samenwerken met instellingen voor volwassenenzorg. Binnen kindermishandeling speelt immers vaak ook psychiatrische of verslavingsproblematiek bij de ouders een rol.''

Sleeptocht

In hetzelfde gebouw bevinden zich een kindvriendelijke verhoorkamer voor de politie en een forensische onderzoeksruimte voor de diagnose van letsel en het veiligstellen van sporen. Behandelaars hebben hun eigen kamers en er is een ruimte waar de betrokken disciplines meteen in overleg kunnen. Basisgedachte is dat de sleeptocht van slachtoffers en plegers door de tijd en betrokken instellingen stopt.

Het is belangrijk dat het gezin vanaf het begin en als geheel in de aanpak wordt betrokken, zegt Janet van Bavel. ,,Hoewel de veiligheid van het kind natuurlijk voorop staat. Maar zelfs in gezinnen waar huiselijk geweld plaatsheeft, hebben de ouders vaak het beste voor met hun kinderen. Door risicofactoren zoals verslaving pakt dat verkeerd uit. Dan proberen we het systeem van het gezin als geheel te behandelen en te veranderen, zodat het kind bij de ouders kan blijven. Soms is dat tijdelijk niet mogelijk en volgt een uithuisplaatsing en worden ouders behandeld om een cirkel te doorbreken. Alle professionals die daarin een rol moeten spelen, zitten hier aan tafel. Alleen dan kun je iets bereiken en doorkruis je elkaar niet.''

Doelmatigheid

Onderzoekers van de Vrije Universiteit monitoren de komende de jaren het MDCK. Levert de geroemde samenwerking van verschillende disciplines in een team inderdaad de verwachte resultaten op, is de onderzoeksvraag.

Janet van Bavel: ,,Het MDCK kost geld. Politie, ziekenhuis, overheden en instellingen investeren hierin en hebben recht op een doelmatigheidsonderzoek. We gaan hier met minimale middelen laten zien hoe je geld kunt besparen. Uit onderzoek is gebleken dat zwaar mishandelde kinderen op latere leeftijd vaak een hoge consumptie van gezondheidszorg vertonen. Als we in een vroege fase een doeltreffende behandeling van de betrokkenen starten, kunnen we die draaideur stilzetten.''

Trots

Een dag voor de opening van het MDCK door prinses Beatrix worden nog stoelen gebracht, tafels in de was gezet en lopen medewerkers van het MDCK en Janet van Bavel bedrijvig rond om alles voor te bereiden. Manager Van Bavel: ,,Ik ben er zo trots op dat ik hieraan kan meewerken. Er zijn geen gescheiden werelden meer. Er wordt niet meer gesproken in de trend van: Wij zijn van de waarheidsvinding en jullie van de emotie. De disciplines zijn hier echt naar elkaar toegegroeid.''

Haalbaar

De Haarlemse wethouder Jack van der Hoek raakte mede namens de gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Velsen en Uitgeest betrokken bij het MDCK. Met trots verklaarde hij woensdag bij de opening dat 'een utopie haalbaar is gebleken'.

,,Dit was nu typisch zo'n voorbeeld waarvan je meteen door hebt: dat moet er komen. De belangrijkste reden die mij direct aansprak was het feit dat het gaat om hulpverlening, om een aanpak, vanuit het perspectief van de persoon waar het om draait. Vanuit het kind. In Nederland zijn naar schatting 190.000 kinderen per jaar slachtoffer. Van misbruik of geweld, van vernedering of verwaarlozing. Gemiddeld iedere week sterft er een kind aan de gevolgen van kindermishandeling. En dat zijn alleen de kinderen die wij kennen.''

Gedicht

Tijdens de opening droeg de wethouder verder een gedicht voor Liselore Gerritsen uit de bundel Oktoberkind.

Als ze als kind de warmte van de zomer had gekend,

Was ze die warmte in haar winter nooit verloren,

Als ze als kind de warmte van een nest had gekend,

Had het haar hele leven lang niet zo gevroren.

Meer nieuws uit HD

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.