’Muziek blik je niet in’

Marietta Petkova: ’Bach mag niet klinken als een typemachine’. Foto Sjaak Verboom

Hans Visser

Het heeft iets tegenstrijdigs. Marietta Petkova geeft dat grif toe: ,,Ik maak cd’s, terwijl ik weet dat de muziek zich niet laat inblikken.’’

och is ze blij met haar nieuwe opname ’En face’, waarop ze Bachs Eerste Partita speelt en Beethovens sonate ’Apassionata’. Terecht, want de opname is het resultaat van een seizoen lang bevlogen optreden met die twee markante stukken.

Waarom dan die twijfels bij het maken van cd’s? Ze verwijst naar de Roemeense dirigent Sergiu Celibidache. ,,Hij weigerde opnamen te maken. Toch zijn diens concerten met de Münchner Philharmoniker goed opgenomen en gelukkig negeerde zijn zoon het verbod om die na zijn overlijden alsnog uit te geven. Nu kan iedereen toch horen hoe hij met een orkest een prachtig universum kon openen.’’

Bardot

,,Ik begrijp Celibidache. Want met muziek is het net als met een foto: de echte Brigitte Bardot in bed was voor hem toch anders dan een foto daarvan. Bovendien: de mooiste foto’s maak je niet. Het moment dat je wilt vangen is als je afdruk al voorbij. Ook het mooiste gedicht wordt nooit geschreven.’’

,,Zo is ook het gevoel dat muziek op een bepaald moment bij je teweeg brengt is niet te vangen. Dat beleef je maar één keer. Dat moment is het mysterie van de muziek. De ultieme cd bestaat dus ook niet.’’

Studio

Daarom neemt ze nooit op in een studio. ,,Daar werk je geïsoleerd, zonder publiek. Je kunt daar natuurlijk eindeloos alles corrigeren, maar je mist er de spanning van het spelen voor een publiek. Al is het opnemen van een concert wel gevaarlijk. Zodra je daar een muziekstuk vastlegt, moet je beseffen dat je daarmee later toch verder kunt, dat het altijd beter kan. Je bent nooit klaar. Als je denkt dat een cd het einde van een ontwikkeling is, zou je nog eens een hekel kunnen krijgen aan je werk.’’

,,Uiteindelijk laat ik toch altijd weer de opnamemicrofoons komen, opdat er dan alsnog iets tastbaars van mijn werk overblijft. Dat er bij een concertopname iets mis kan gaan, of dat je bijgeluiden hoort, neem je voor lief. Zo is ’Träumerei’ van Schumann op is mijn cd ’Encores’, opgenomen in de Kleine Zaal van het Concertgebouw. Je hoort daar hoe het publiek na het applaus weer gaat zitten voor die toegift.’’

Ook Bach en Beethoven staan nu prachtig op haar cd ’En face’. Luisteren is zelfs een belevenisje. ,,Deze Eerste Partita van Bach speelde ik tijdens een reeks concerten. Dan kun je daarin groeien.’’

,,Bach is ’thuiskomen’. Vroeger werd deze barokmuziek nogal strak uitgevoerd en klonk zo’n klavierwerk streng, bijna intimiderend, soms zelfs als een typemachine. Toch is die partita in wezen een reeks dansen en zo laat ik dat ook laten horen: vol beweging.’’

Beethoven

,,Ook met Beethovens ’Apassionata’ heb ik jarenlang geleefd. De weg naar de opname was een echte ’klim’, maar hij is nu is die sonate echt van ’mezelf’ geworden. Je hoort daarin al de romantische Schubert. Hij ontstijgt de klassieke structuren van zijn tijd.’’

Op 26 januari speelt ze tijdens het Zondagochtendconcert in het Amsterdamse Concertgebouw, samen met de eerste violist Vesko Eshkenazy van het Koninklijk Concertgebouworkest.

,,We beginnen met Franse muziek, daarna volgt het hoorntrio van Brahms, met een geweldige pianopartij. Je hoort het wel eens met een cello, maar de hoorn klinkt spannender.’’

Radio 4 zendt dat optreden rechtstreeks uit. Geen opname, maar een moment dat iedereen kan meebeleven.

CD en concert

CD: ’En face’, Bach en Beethoven. Concert: met Vesko Eschkenazy (viool) en Jasper de Waal (hoorn), Amstedam, Concertgebouw, 26 januari, 11.00 uur (Rechtsrreeks op Radio 4). www.mariettapetkova.com

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.