Verkiezing Lieven de Keypenning 2017 van start

Lieven de Key verkiezing

Lieven de Key verkiezing© Gemeente Haarlem

Henk Geist
Haarlem

De verkiezing voor de Lieven de Keypenning 2017 gaat maandag van start. Deze stadsprijs voor architectuur, monumenten, stedenbouw, openbare ruimte en groen beleeft haar negende editie. De prijs staat dit jaar in het teken van stedenbouw, openbare ruimte en groen.

Tien projecten die op dat terrein in de afgelopen drie jaar in Haarlem zijn gerealiseerd, zijn door de jury geselecteerd.

Stack & Duet aan de Leidsevaart, door Mulderblauw Architecten.

Stack & Duet aan de Leidsevaart, door Mulderblauw Architecten.

De jury maakt de winnaar van de penning op 21 november bekend. In samenwerking met Haarlems Dagblad wordt dan ook de publieksprijs uitgereikt. Het publiek kan op verschillende manieren een stem uitbrengen (zie onder). Jurylid Marlies van Diest beschouwt de tien genomineerden.

,,Haarlem is een trage stad’’, zegt Marlies van Diest. ,,Dat klinkt misschien niet direct positief, maar zo is het wel bedoeld’’, verzekert de landschapsarchitect uit Baarn. Ze vervult dit jaar de rol van gastjurylid bij de verkiezing van de Lieven de Keypenning 2017.

Mijn Stek, Drilsmaplein, door VVKH Architecten.

Mijn Stek, Drilsmaplein, door VVKH Architecten.

In de jaren negentig van de vorige eeuw was Van Diest als stagiair werkzaam bij de gemeente Haarlem. ,,Ik heb me toen opgedrongen bij de toenmalige stadsarchitect Thijs Asselbergs, ik vond dat hij mij nodig had.’’ Ze was onder meer betrokken bij het opstellen van het Spaarneplan, een plan dat de kansen die deze veenstroom biedt beter wilde benutten. Ook aan het handboek met spelregels voor de inrichting van de openbare ruimte heeft ze een bijdrage geleverd.

Anna 2016, Anna Kaulbachstraat, door TWA Architecten.

Anna 2016, Anna Kaulbachstraat, door TWA Architecten.

Nu is ze dankzij de stadsprijs even terug in de Spaarnestad, een hernieuwde kennismaking.

,,Het leuke is dat bij de genomineerde projecten voor de Lieven de Keypenning een aantal projecten zit die je kunt zien als uitvloeisel van dat oorspronkelijke Spaarneplan en het handboek. Zoals Land in Zicht, het Scheepmakerskwartier of de herinrichting Nieuwe Gracht. Dat maakt duidelijk dat ik wat ouder ben geworden, maar vooral ook dat stedenbouwkundige plannen in Haarlem een lange periode kennen voordat ze echt gerealiseerd worden.

Land in Zicht, Botterboulevard, RPHS+ Architecten.

Land in Zicht, Botterboulevard, RPHS+ Architecten.

Er gaat een aantal stadsbesturen overheen eer ze tot uitvoering komen. Dat maakt dat er hopelijk goed over is nagedacht en dat het bij zo’n project om meer dan een hype gaat. In die zin is Haarlem een trage stad, dat is dus positief bedoeld. Die stroperige vorm van bestuur draagt bij aan het behoud van de fraaie historische stad. Iedere stad krijgt wat die verdient.’’

Pareltjes

Dat neemt niet weg dat Haarlem volgens Van Diest ’nooit echt voorop heeft gelopen met een vernieuwende aanpak en architectuur’. ,,Maar gelukkig zijn er in de afgelopen drie jaar wel een paar pareltjes tot stand gekomen, die zie je terug op de lijst met genomineerden. Het grappige is dat wanneer een langlopend project wordt gerealiseerd het toch iets van deze tijd weerspiegelt, bijvoorbeeld bij het Scheepmakerskwartier.’’

Scheepmakerskwartier, Kelderwindkade, INBO Architecten.

Scheepmakerskwartier, Kelderwindkade, INBO Architecten.

De tijdsgeest ziet zij ook op een andere manier terug bij de tien projecten die door de jury zijn genomineerd. ,,Je merkt dat projecten nu anders worden aangepakt. Er zitten leuke particuliere initiatieven bij of projecten die gericht zijn op duurzaamheid, zoals de Kweektuin.”

Kweektuin aan de Kleverlaan, door Henri van Bennekom.

Kweektuin aan de Kleverlaan, door Henri van Bennekom.

,,Particuliere initiatieven brengen een andere dynamiek met zich mee. Neem bijvoorbeeld de herinrichting van het park Eindenhout. Dat is een van de vele verborgen schatten van Haarlem, plekken die je pas ontdekt als je de stad beter kent. Het park is aangepakt op initiatief van de buurt en dat is opgepakt door de gemeente. Het park krijgt zo een eigenaar, bewoners eigenen het zich toe en ze geven het een meerwaarde. Zij zien de eigenheid van de stad, een stad heeft dat soort mensen nodig. Zij maken duidelijk wat er daadwerkelijk leeft in de stad. Misschien zou ik als landschapsarchitect het park anders hebben ingericht, maar met die bril moet ik daar niet naar kijken. Het is nu een ingetogen, mooie nieuwe plek geworden.’’

Eindenhout, Wagenweg, door Copijn en gemeente Haarlem.

Eindenhout, Wagenweg, door Copijn en gemeente Haarlem.

Tendens

Ook bij de groene schoolpleinen en de Kweektuin ziet ze de inbreng van omwonenden of belanghebbenden terug. ,,Dat is een interessante tendens. Uit de vraag naar meer groen en duurzaamheid komt de betrokkenheid van Haarlemmers naar voren. De vraag is hoe ver je daarmee moet gaan. Een schoolplein is bij uitstek geschikt voor die betrokkenheid, het kan ook als het gaat om meer groen in de eigen straat of om de herinrichting van een binnentuin zoals het Proveniershof. Op dat soort particuliere plekken kan het prima.”

Proveniershof, Grote Houtstraat, door Sanna Horn.

Proveniershof, Grote Houtstraat, door Sanna Horn.

,,De neiging is nu om bewoners hun zin te geven, zoals gebeurt bij het vervangen van klinkers door asfalt op de Dreef. Maar bij een publieke ruimte als de Dreef, de Grote Markt of de Friese Varkenmarkt gaat het om een ander belang, dan kun je het niet op die manier aanpakken. De vraag is op welke plekken je welke belangen laat meewegen. Op de Friese Varkenmarkt moet het publiek belang prevaleren boven dat van een viskraam.’’

Groene Schoolpleinen, hier bij De Kring, Parklaan, Diana Bakboord gemeente Haarlem.

Groene Schoolpleinen, hier bij De Kring, Parklaan, Diana Bakboord gemeente Haarlem.

Als een van de grondleggers van het Spaarneplan moet ze vaststellen dat de herinrichting van de verschillende delen van de Spaarne-oevers toch iets beter had gekund. ,,De verkeersregels waren te dominant als randvoorwaarde voor de herinrichting. Het verkeer had ondergeschikter moeten worden gemaakt. Daardoor heb je nu niet het mooie rustige beeld dat wij toen voor ogen hadden. Wat mij betreft mag de gemeente wel wat scherper zijn bij de inrichting van de openbare ruimte, maar het is ook heel ingewikkeld om het goed te doen.’’

Nieuwe Gracht, Sander Bosma, gemeente Haarlem.

Nieuwe Gracht, Sander Bosma, gemeente Haarlem.

De herinrichting van de Nieuwe Gracht laat volgens haar zien dat het ook goed kan gaan. ,,Er is rekening gehouden met de prachtige architectuur langs de gracht. Met zo’n erfenis moet je zorgvuldig omgaan en moet je je als ontwerper bescheiden opstellen. Er is bij deze herinrichting niets teveel gedaan. Als je het goed doet, word je er blij van.’’

Stemmen

Vanaf aanstaande maandag 23 oktober kan er worden gestemd voor de Lieven de Keypenning. Zowel via haarlem.nl/lievendekeypenning als in het ABC Architectuurcentrum, Groot Heiligland 47.

Daar is vanaf dinsdag 24 oktober ook een expositieruimte ingericht met de tien genomineerden voor de stadsprijs. Stemmen kan tot en met zondag 19 november. De winnaars van de juryprijs en publieksprijs worden op 21 november in de Gravenzaal van het stadhuis bekend gemaakt.

De jury bestaat uit wethouder Jeroen van Spijk (ruimtelijke ordening en voorzitter van de jury), Max van Aerschot (stadsbouwmeester), Martin van Bleek (voorzitter van de Vereniging Haerlem), Wim de Wagt (journalist), Gabriël Verheggen (directeur ABC Architectuurcentrum Haarlem) en Marlies van Diest (Marlies van Diest Ontwerp), secretaris is Hans van der Straaten.

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.