Explosie van glinstering in kristalpark

Mirjam van Twisk

Een wolk van 800.000 geslepen kristallen en 2000 ’vuurvliegjes’, ontsproten aan het artistieke brein van Andy Cao en Xavier Perrot, zet de toon. Duidelijk dat de wereld aan glans zou inboeten zonder Markus en Nadja Swarovski. Deze Oostenrijkse nazaten van Daniel Swarovski (1862-1956), grondlegger van het Swarovski-concern, kijken niet op een paar centen als het gaat om kunst en design.

Loop binnen en bekijk de intrigerende wonderkamers van themapark Kristallwelten, die bewaakt worden door een kolossale waterspuwende reus. In de kamers hebben kunstenaars zich uitgeleefd met kristallen. Vijf nieuwe kabinetten zijn er recent bijgekomen. Studio Job en Tord Boontje van Vlaamse en Nederlandse bodem is gevraagd twee ervan een invulling te geven.

De reus, centraal op Swarovski Kristallwelten, is een ontwerp van kunstenaar André Heller. In Hellers dromen verzamelde een reus mooie voorwerpen, zette die in zijn huis en waakte erover. Deze reus appelleert natuurlijk ook aan de van sprookjes doortrokken kinderwereld. Terwijl hun ouders grotemensendingen doen - zoals cultuur snuiven, luisteren naar klassieke concerten, shoppen en haute cuisinehapjes nemen, kunnen de kinderen klauteren, wippen, swingen, glijden en vlotjesvaren.

We hoeven geen meelij te hebben met de ouders, want in de wonderkamers zijn werken te zien van Salvador Dali, Nikki de Saint Phalle en Andy Warhol. Wel moeten zij de aandrang om meteen te gaan shoppen in de fonkelnieuwe en grootste kristalwinkel ter wereld even weerstaan. Ze komen er vanzelf, het wonderkamercomplex is een Ikea-fuik.

Kristal maakt begeerte los, dat is zeker. Zegt ook Job Smeets (Antwerpen 1970), samen met Nynke Tynagel (Bergeijk 1977) verantwoordelijk voor het meest indrukwekkende nieuwe kabinet, waarin zij 'de gekheid van de wereld' nabouwden. Laat je overdonderen. Smeets: ,,Wij hebben allemaal eksterogen. Begerig zoeken we naar alles wat glanst.'' Hun helverlichte kamer is als een kraam op de kermis. Maar in plaats van zuurstokken zien we de Big Ben, Napoleon op een steigerend gouden paard, een shiny Vrijheidsbeeld, een rijdend treintje en erboven hangt een helikopter met draaiende rotorbladen.

Humor

De familie Swarovski gaf hen alle ruimte voor dit knettergekke miniatuurdorp. ,,En dat is leuk'', zegt Hans Günter Merz, de Berlijnse architect die het museumdeel voor zijn rekening nam. ,,De Nederlanders en Belgen hebben de mooiste bijdragen, vind ik. Hun werken brengen humor in de kristalwereld, ze hebben er een feest van gemaakt.''

Smeets: ,,Expressief zijn in een chaotische wereld. We willen hem niet stil maken, wij doen er een schepje bovenop, dat wil zeggen: totaal van de pot gerukt. De kamer is een metafoor van de wereld waarin ook alles uit de hand loopt.'' Nynke Tynagel voegt er broodnuchter aan toe: ,,Dit is het resultaat van een uit de hand gelopen knutselmiddag.''

De Swarovski's zijn belangrijk voor de hedendaagse kunst en cultuur. Ze verstrekken opdrachten aan veel artiesten en hebben invloed op de smaak. ,,Markus Langes Swarovski (1974) en Nadja Swarovski (1970) behoren tot de grootste verzamelaars van kunst in de wereld. Zij hangen niet rond op zeejachten in Saint-Tropez'', zegt Job Smeets, ,,maar zijn actief en bieden werk aan duizenden gezinnen hier in Tirol. Zonder dit familiebedrijf zou de wereld van mode en design er anders uit zien.''

Zwervend door de wonderkamers stuit je op wonderlijke objecten. Een kristallen Empire State Building en Taj Mahal knetteren van het licht, ze zijn magnifiek geslepen. De doorschijnende miniaturen lijken een knipoog van het Russische kunstcollectief 'Blue Noses' naar al te grote ego's en volkeren die met elkaar worstelen. Ergens wandelen vrouwenbenen, bekeken door dansende mannenbenen. En als je de Crystal Dome in stapt hoor je klanken van muziekvernieuwer Brian Eno.

Twinkeling

Die Swarovski's hebben heel wat grootheden bij elkaar gehaald. In een pikdonkere en stille zaal staat de lichtgevende kerstboom van Tord Boontje (Enschede 1968). Van 150.000 kristallen bouwde hij zijn 'Silent Night'. Hij licht het project toe: ,,Ik heb geprobeerd een twinkeling te creëren, die je hopelijk lang bij blijft. Handwerk en materiaalwaarde doen er niet toe, alles draait om emotionele indruk. Het voelen van een stuk stof kan je terugbrengen naar de tijd dat je baby was. Een geur naar een vakantie uit je jeugd. Het kan ook een moment in de toekomst zijn waarnaar je verlangt.'' Het materiaal werd ingevlogen in Londen. In drie maanden tijd zette hij met hulp van dertig studenten de boom in elkaar.

Nee, nu even geen tijd voor klassieke muziek, noch voor een hapje eten of een creatieve workshop. Het museumdeel van Kristallwelten, dat een aardige indruk geeft van de impact van Swarovski op de entertainmentwereld, mode en films, wacht. Vergaap je er aan de muiltjes uit de film Assepoester. Of denk aan de glanzende jurk van Marilyn Monroe waarin ze president Kennedy toezong. Was dat de vonk die JFK betoverde?

Munten

Alsof er al niet genoeg glans en glimmers in Wattens zijn samengebracht, stuitten medewerkers van Swarovski afgelopen september in het park op honderden Romeinse munten en de fundamenten van een gebouw. Die vondsten worden vanaf augustus tentoongesteld.

In de kristalwinkel van het park hangt en ligt voor elk wat wils en tegen aanvaardbare prijzen. ,,Kristal maakt schoonheid toegankelijk, het is niet enkel voor de elite'', zegt Tord Boontje. ,,Ga je naar een date, doe dan grote oorbellen van kristal in! Dit materiaal laat je je gelukkig voelen.''

Wat & Waar

De afstand van Utrecht naar Wattens bij Innsbruck in Oostenrijk (Tirol) is 942 km. Het themapark Swarovski Kristallwelten grenst aan de kristalfabrieken in Wattens. Sinds de opening in 1995 kwamen er twaalf miljoen bezoekers. Het concern stak 24 miljoen euro in een facelift en een uitbreiding van de kristalwerelden.

Het park meet nu 7,5 hectare. Hier huist de grootste kristalwinkel ter wereld, maar je kunt er ook informatie krijgen over natuur-uitjes met verrekijkers. ,,We hopen families te interesseren die hier op vakantie zijn en mikken op georganiseerde reizen'', zegt parkdirecteur Stefan Isser. ,,Hier kunnen bezoekers de werkelijkheid ontvluchten. Het park is voor alle leeftijden. Niet voor vluchtige wow-effecten, we streven naar een meer intense beleving.''

Geopend het hele jaar. Meer info: www.kristallwelten.swarovski.com

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.