Bouwkunst bij A1

Ad Heesbeen

Het is de grootste bouwklus die momenteel in ons land wordt uitgevoerd. De verbreding van de tientallen kilometers lange verbinding Schiphol-Amsterdam-Almere is een huzarenstukje. Een megakarwei van vijf projecten, die stuk voor stuk een extreme moeilijkheidsgraad hebben. Een uitgebreide kijk achter de schermen.

Je zou er slapeloze nachten van krijgen. Als hoofdverantwoordelijke van deze megaklus moet het haast onmogelijk zijn je ook maar één moment rustig te voelen. Er wordt op zo veel plaatsen tegelijk gewerkt, dat het iedere minuut wel ergens mis kan gaan. Toch is ingenieur Hans Ruijter de rust zelve. Geniet zichtbaar als hij uitleg geeft over wat er allemaal al is gedaan en wat er nog moet gebeuren.

Het is een hele waslijst die hij opsomt. Er lijkt geen einde aan te komen. Op zich niet vreemd, want het programma wordt pas in 2026 definitief opgeleverd en tot die tijd moeten nog honderden kleine en grote werken worden gerealiseerd. Nog elf jaar mag Ruijter als programmadirecteur van Rijkswaterstaat (RWS) de scepter zwaaien over de uitdaging in zijn leven.

„Als je ziet wat er allemaal nog moet gebeuren. En als je bedenkt wat er allemaal niet mis kan gaan… Ja, dan zou ik ook zenuwachtig worden en geen oog meer dichtdoen. Maar ik weet als geen ander hoe goed alles is overdacht en uitgerekend. Op voorhand is uitgedokterd wat er moet gebeuren als er een fout wordt gemaakt. Risicomanagement noemen we dat. Geloof me, dat zorgt dat je je een stuk rustiger voelt. Het maakt ook dat je iedere dag van de hoogstandjes kunt genieten die op de bouwlocaties worden uitgevoerd.”

In 2012 werd een begin gemaakt met SAA, zoals het op de werkvloer wordt genoemd. Naast de A10 Oost bij Amsterdam Watergraafsmeer-Diemen werden geluidschermen neergezet en de weg werd met een rijstrook verbreed. Binnen twee jaar was de operatie geklaard en vorig jaar zomer werd deel één opgeleverd. „Het lastigste hier was het dagelijkse verkeer doorgang te verlenen’’, weet Ruijter. „Je ziet nu al dat de verbreding tot een veel betere doorstroming heeft geleid.”

„We zijn nu volop bezig met de A1-A6. En daarin zitten echt een paar heerlijke uitdagingen. Unieke kunstwerken die wereldwijd volop in de belangstelling staan. Wat dacht je van een splinternieuwe brug over het Amsterdam-Rijnkanaal van in totaal negen rijstroken! Of van het breedste aquaduct ooit gebouwd en een spoorbrug met een overspanning van 255 meter…”

Trots

Hij glimt echt van trots. „Het is ook een hele eer dat ik dit mag doen. Ik ben al een mensenleven aan het werk bij Rijkswaterstaat en heb ervaring. Ik ben in 1986 begonnen als stagiair bij de Oosterscheldewerken. Pas toen ging het kwartje bij mij vallen. Als je er ineens met je neus bovenop zit, begrijp je wat je als student allemaal geleerd hebt en wat je ermee kunt doen. Alles wat met water en wegen te maken had, kreeg mijn aandacht”, aldus Ruijter.

Sindsdien is hij bij tientallen projecten betrokken geweest, waarbij hij onder andere als projectdirecteur van de Maaswerken naam maakte in het ’wereldje’. Ook al zo’n veelomvattend karwei over een totale lengte van 222 kilometer, dat 52 projecten omvat.”

Ruijter stuurt zijn Volvo richting A1 en via de afslag bij Diemen staan we ineens op een bouwterrein. Daar staat de bouwkeet van waaruit een Duitse aannemer de brug bouwt over het Amsterdam-Rijnkanaal. We gaan een trap op naar boven en binnen een minuut staan we op vijftien meter hoogte boven het water, terwijl de schepen onder ons door varen. Het is duidelijk dat er hier op de millimeter synchroon gebouwd wordt. „Je moet wel, want anders is het onmogelijk zo’n breedte te overspannen. We plaatsen hier een vrije uitbouwbrug van in totaal 284 meter lengte, waarbij de hoogteoverspanning 142 meter bedraagt’’, stelt Ruijter. „De bouwers hebben veel ervaring, want deze mensen werken ook veelvuldig in de Alpen, waar ook gigantische oppervlakten moeten worden bedwongen. Deze brug verbindt straks de A1 met de A9, waardoor een veel snellere verbinding van en naar Schiphol ontstaat.”

Veiligheid

„Wat ook erg belangrijk is, en dat kunnen we niet vaak genoeg benadrukken, is veiligheid op de bouwplek. Er moet heel nauwgezet volgens procedures gewerkt worden. Daar herinneren we de werklui voortdurend aan. Het mag geen routine worden, want dan sluipt het gemak met de daarbij behorende foutjes erin. We draaien video’s op beeldschermen om mensen daar op te wijzen. In verschillende talen, want het is hier écht één Europa. De kleine honderd timmerlieden, vlechters en voorspanners die aan deze brug werken, komen uit elf verschillende landen”, weet de projectdirecteur, die zegt dat de brugdelen elkaar 26 juni zullen ’kussen’. „Een leuke benaming voor het sluiten van de brug.”

Hemelsbreed een paar kilometer verderop wordt wellicht de meest indrukwekkende prestatie geleverd. Bij Muiden verrijst in de A1 ten oosten van Amsterdam met Vechtzicht het grootse aquaduct ter wereld. „Met een breedte van 65 meter is dit nog nooit elders gepresteerd. Het krijgt twee keer vijf rijen twee wisselstroken en is met een gesloten lengte van 240 meter technisch gezien ook net geen tunnel.”

Bollenstreek

Wie de bouwplaats van het aquaduct ziet, waant zich overigens in de Bollenstreek. Het rijke pallet aan kleuren in de kuipen, lijken op afstand sprekend op tulpenvelden. „Maar niets is minder waar”, lacht Ruijter. „Het is een zeer inventief procedé van de aannemer om te zorgen dat het gestorte beton niet uitdroogt. Normaal gesproken wordt daar prijzig materiaal voor gebruikt, maar hij stapte naar de plaatselijke tapijtboer en vroeg om alle resten tapijt die hij had liggen. Daarmee bedekte hij het beton en is het aquaduct in aanbouw al een bezienswaardigheid.”

We rijden dan door naar de Hollandse Brug op de A6, waar inmiddels een tweede kunstwerk zijn voltooiing nadert. Ogenschijnlijk lijkt het een klus van dertien in een dozijn. Maar het hart gaat sneller kloppen als er ineens een immens bouwwerk opdoemt op het knooppunt van de A6-A1. Over een lengte van een paar honderd meter verrijst daar een kolossale spoorbrug. Het bezorgt passerende automobilisten tot de dag van vandaag hoofdbrekens om uit te denken hoe dat kunstwerk straks in het wegennet wordt ingepast.

Wereldpers

„Kan me indenken dat je daar niet uitkomt”, schatert Ruijter. „Het is namelijk een spoorbrug die hier stukje voor stukje wordt gebouwd. Daarna wordt het met enorme diepladers 150 meter verderop geplaatst. Dat gebeurt in een treinvrije periode van vier dagen waarin de oude spoorbrug gesloopt wordt en het kant-en-klare nieuwe gevaarte op z’n plaats wordt geschoven. Dat zal een heel spektakel worden, waar de hele wereldpers voor zal uitlopen. Maar dat kan ook best, want de A1 gaat dan acht uur lang op slot…”

In totaal is er voor het project een bedrag van 4,5 miljard euro gereserveerd. „Dat gaan we redden”, klinkt de ingenieur overtuigd. „Af en toe worden plannen bijgestuurd, zoals bij de A9 in Amstelveen. Die zou ondertunneld worden, maar wordt nu over een lengte van 1300 meter verdiept aangelegd. En dat scheelt gauw enkele tientallen miljoenen. Ook zijn we begonnen met het project A9 Holendrecht-Diemen, de Gaasperdammerweg. Hier komen extra rijstroken en een drie kilometer lange tunnel door Amsterdam-Zuidoost. Tegelijkertijd bereiden we ons voor op de aanbesteding voor de verbreding van de A6 bij Almere, dwars door het Floriade-terrein. Daar zit wel haast achter, want in 2020 moet dat klaar zijn.” De rondleiding zit erop. De 54-jarige Ruijter geniet nog dagelijks, benadrukt hij. ,,Ik zal de komende jaren met plezier leiding blijven geven aan de vele honderden mensen die het mogelijk moeten maken. Maar mijn pensioen ga ik hier niet halen. Want als alles goed is, ben ik 65 jaar als de klus is geklaard. Dan kom ik nog twee jaar tekort…”

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.