Circus is kunst voor het hele gezin

Henk van der Meijden en Monica Strotmann, een echt circusechtpaar. Roy Beusker

Hans Visser

Circus is kunst, circus is familie. Het is ook de kathedraal van het kind en ach: was de wereld maar een circus. Praten met Henk van der Meijden en zijn vrouw Monica Strotmann is als dwalen door een droomwereld. Op 20 december krijgt Van de Meijden in het door circuskoning Oscar Carré gebouwde Amsterdamse Koninklijk Theater Carré de Oscar Carré Trofee.

Het Wereldkerstcircus begint donderdag in het Amsterdamse Carré aan zijn dertigste editie. Het jubileum van een waanzinnig succesvolle traditie. Want waar heeft het circus rond Kerst en Oud en Nieuw zo*n Koninklijke allure?

Van der Meijden klinkt bijna verbaasd als hij zegt dat dit inmiddels de langste circustraditie van dit theater is. ,,Oscar Carré speelde daar zelf met zijn circus van 1887 tot 1911 en de familie Strassburger van 1941 tot 1963. Samen met impresario Wout van Liempt bracht ik daar in 1979 en 1983 al het Russisch Staatscircus. De belangstelling was enorm, want circus uit de Sovjet-Unie was in die tijd van de Koude Oorlog iets bijzonders.''

,,Toch was het begin van het Wereldkerstcircus in 1984 een enorme gok, want na Strassburger was hier twaalf jaar geen circus geweest. Het publiek keek naar de televisie. Het circus had zelf een wat slechte naam gekregen. Toch zei Wout: *Het lukt ons alleen als we het allerbeste brengen. Wout was altijd voorzichtig met geld, maar nu nam hij risico.''

Magie

Ze brachten inderdaad de beste artiesten en die kwamen graag. ,,Ze voelen in die piste de magie van het verleden. Daar speelden de grote clowns: Charlie Rivell, Grock.'' Strotmann: ,,Ze vinden het een eer om daar te staan.''

Van der Meijden: ,,We brengen volgend jaar ook de opera 'Porgy and Bess' en de dansvoorstelling 'Het Zwanenmeer'. Dat is niet zo gek, want circus en ballet is een leven van elke dag keihard trainen. In Rusland is het circus officieel cultureel erfgoed. Een act aan de trapeze ziet er daar al snel uit als een 'Giselle' in de lucht. Het is een combinatie van choreografie, muziek en licht. Het is kunst met spanning, sensatie en schoonheid.''

Voor kinderen is circus vaak de eerste kennismaking met 'live entertainment'. ,,Dus wat je brengt moet het goed zijn. Ons publiek bestaat nu voor 65 procent uit families, Vaak komen die hier al sinds het eerste jaar: de kinderen van toen komen nu al met de kleinkinderen.''

Van der Meijden was zelf zo'n kind toen hij in Scheveningen zijn hart verloor aan circus Strassburger. Erger nog: op zijn zeventiende werd hij verliefd op circusdochter Eva Strassburger. ,,Ze had een nummer met poedels en moest om het half uur bij ze gaan kijken. Ik heb nog steeds een hekel aan poedels. Van het armzalige inkomen van 150 gulden dat ik als verslaggever per maand verdiende, kocht ik voor haar twee dure oorbellen. Die verloor ze tijdens een optreden. Tot half drie 's nachts hebben we gezocht. Vergeefs, want zie ze maar eens terug te vinden in het zaagsel van de piste.''

Later kwam Monica Strotmann in zijn leven. Geen circuskind, maar wel al vroeg gegrepen door het theater. ,,Ik speelde bij het Haags Jeugdtheater. Van der Meijden: ,,Ze was toen al zo mooi dat ze altijd de prinsesjes mocht spelen.''

,,Henk had d pagina Privé in de Telegraaf, het weekblad Privé, de club Privé en zijn theaterbureau Stardust. Hij had als producent volop ideeën, maar geen tijd om ze uit te werken.''

Gezond

Kortom: ze kreeg bij Stardust de leiding 'op kantoor'. ,,We zijn een ouderwets, gezond bedrijf. Doen alleen wat we aankunnen, want we willen iedereen op tijd kunnen betalen. Natuurlijk sla je wel eens de plank mis, zoals toen we probeerden om met Circus Carré in een tent te gaan reizen. Artistiek een succes, maar financieel kostte ons dat miljoenen.''

Ze is van het cirus gaan houden. ,,Die mensen verdienen zoveel respect. Sterren in de piste, maar een clown als Fumangalli weet ook wat het is om de tent op te bouwen en in de pauze popcorn te verkopen. Collegialiteit is vanzelfsprekend. Nationaliteit speelt geen rol. Amerikanen en Noord-Koreanen voelen elkaar hier aan. Ach, die Koreanen. Zo aardig, zo lief, zo emotioneel. Over politiek praten we niet. Je kunt daar toch niets zomaar veranderen, maar toch' Vroeger mochten ze hier niet alleen de straat op. Nu wel. Ook hun nummers zijn vernieuwd. De vrouwen dragen minirokjes, de muziek bij de nummers is van deze tijd en choreografie is nu veel mooier.''

,,Natuurlijk betekent hun grote leider heel veel'', zegt Van der Meijden, die Noord-Korea vaak bezocht. ,,Als kind krijgen ze van hem op hun verjaardag een cadeautje en als ze een examen halen een nog groter cadeau. Je ziet daar overal zijn foto en als je hem even niet ziet ga je hem bijna nog missen. Twee jaar geleden moest ik ze een paar dagen voor de première vertellen dat de vorige grote leider was overleden. Volwassen kerels barstten in tranen uit. We hebben toen nog een rouwdienst gehouden.''

Spanning

Wat maakt circus in deze tijd zo succesvol? ,,Alles wat je ziet is echt'', zegt Van der Meijden. ,,De spanning staat op de gezichten van de artiesten. De Noord-Koreaanse trapezewerkers repeteren nu voor een vijfvoudige salto. Als het ze dat thuis kunnen, is dat nog geen garantie. Carré heeft andere maten, dus moeten ze hier opnieuw op elkaar ingespeeld raken. Als dat lukt, schrijven ze geschiedenis.''

De steun die ze hun artiesten geven is vaak doorslaggevend voor hun ontwikkeling. ,,We hebben nu een springplanknummer in Mozartstijl. We haalden dat nummer naar Stuttgart om het te verbeteren en daarna won het op het circusfestival van Monte Carlo de Gouden Clown. Nu komt dit nummer naar Carré.''

Dergelijke samenwerking maakt internationale topacts betaalbaar voor Carré, want rond Kerst is de vraag naar topnummers groot, dus stijgen de gages. Strotmann: ,,In Carré hebben we 1450 stoelen, maar Stuttgart heeft er 2500. Met zulke dure nummers zijn de onze entreeprijzen in Carré dan eigenlijk te laag. Toch mogen onze prijzen niet omhoog, omdat je ook kinderen moet kunnen meenemen: circus is een gezinsuitje. Het Amerikaanse Ringling Brothers speelt in een tent met 20.000 bezoekers. Daarom werken we samen met andere circussen en voor onszelf bieden we meer dan één contract aan: Carré, Stuttgart en mogelijk nog voor Cirque Stiletto.''

Diervriendelijk

Families zitten niet alleen in de zaal, ze werken ook in de piste. Strotmann: ,,De clown David Larible brengt zijn dochter Shirley mee. Zij vrouw heeft haar opgeleid tot acrobaat. Voor eerst werkt ook zijn zoon mee, hij is jongleur. Richter, die zijn paarden in de piste brengt, heeft zijn zoon van dertien en zijn dochter van negen bij zich. De clown Bello Nock huilde toen hij voor het eerst bij ons in de piste stond: hij had hier zijn vader Pio nog zien optreden.''

In de loop der jaren werd het aantal dieren in het Wereldkerstcircus kleiner. Toch zegt Van der Meijden altijd diervriendelijke nummers te hebben gebracht. ,,Als je weet dat olifanten sociale dieren zijn, neem je geen nummer met één olifant. Zo'n dier is dan niet gelukkig. Je hoort de kritiek dat leeuwen altijd in te kleine kooien zitten, maar weet je dat Martin Lacey voor zijn dieren een uitloop heeft van 1500 meter? Jonge leeuwen slapen bij hem in bed. Hopelijk komen er volgend jaar goede Europese regels, al vrees ik dat het toch ooit is afgelopen met de olifanten en wilde dieren in het circus. De paarden? Die blijven.''

Dynastieën

Strotmann: ,,Ik denk dat circusdieren het beter hebben dan de meeste huisdieren.''

De circuswereld is er een van dynastieën zoals die van Carré, Strassburger, Krone en Knie. Hoe dat zit bij Stardust? Opgetogen vertelt Strotmann dat dochter Elisa onlangs haar studie heeft afgerond. ,,Ze heeft interesse in televisie, dus ik sluit niet uit dat ons bedrijf nog eens een televisiepootje krijgt. Ze heeft goede ideeën voor nieuwe programma's.''

Van der Meijden: ,,Misschien worden wij dan ook nog een klein dynastietje.''

Anderhalf miljoen bezoekers

Henk van der Meijden en Monica Strotmann presenteren onder de vlag van Stardust Circus deze maanden drie internationale producties.

In Carré brengen ze vanaf donderdag samen met impresario Kees van Liempt de dertigste editie van het Wereldkerstcircus. Na de laatste voorstelling op 4 januari, zijn daar dan sinds het eerste jaar ruim duizend voorstellingen geweest met zo'n 1,5 miljoen bezoekers. In deze nieuwe voorstelling zijn vier acts te zien die werden bekroond met een Gouden Clown, de hoogste circusonderscheiding.

Dit jaar brengt Hans Klok voor het eerst in een circustent te Hannover zijn show 'The New Houdini'. In Stuttgart speelt voor de tweeëntwintigste keer het Weltweihnachtcirkus. Henk van der Meijden: ,,Ze vonden die titel destijds niet goed, ze kenden dat woord niet. Ik zei: 'Jullie gaan dat léren kennen'. Tot en met 6 januari hebben we daar een volle tent, met mensen die zelfs uit Zwitserland en Frankrijk komen. Al met al hebben we die weken in Hannover, Stuttgart en Amsterdam, voor en achter de schermen, vierhonderd mensen aan het werk.''

Wereldkerstcircus: Amsterdam, Koninklijk Theater Carré: 18 dec. t/m 4 januari. www.carre.nl

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.