Polderen in duinen werpt vruchten af

Redacteur Haarlem
haarlem

Bordjes ‘verboden toegang’ neerzetten is de goedkoopste manier om natuur te beheren. Maar het nationaal park moet toegankelijk blijven, vinden terreinbeheerders en overheden.

Ondanks geldzorgen en soms tegengestelde belangen tussen natuur en recreatie blijven bezoekers van harte welkom. Tijdens een rondetafelgesprek blikken deelnemers aan het overlegorgaan Nationaal Park Zuid-Kennemerland terug en vooruit. Er heerst tevredenheid over de samenwerking, maar ook bestaat de vrees dat door bezuinigingen bij overheden straks minder kan worden gedaan aan zaken als educatie, excursies en natuurherstel.,,De goedkoopste manier van natuurbeheer is een bordje verboden toegang neer te zetten", zegt Sjakel van Wesemael van PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland, de grootste terreinbeheerder in het gebied. Maar het afsluiten van stukken nationaal park is niet aan de orde. Het gebied ontvangt jaarlijks ruim 300.000 bezoekers en die blijven welkom. Maar het is wel steeds zoeken naar het juiste evenwicht tussen natuur en recreatie. En dat leidt wel eens tot botsingen. Zo moest een fietspad verdwijnen vanwege een groot natuurproject om de duinen ten noorden van Parnassia weer te laten stuiven. Na protesten van fietsers en de gemeente Bloemendaal besloot terreineigenaar PWN de plannen aan te passen. ,,We hebben het fietspad alsnog laten liggen", aldus Van Wesemael. ,,Als natuurbeheerder telt het belang van de natuur", zegt wethouder Annemieke Schep van de gemeente Bloemendaal. ,,Maar ik moet ook rekening houden met economische en recreatieve belangen. Fietsers willen graag fietsen. Ik probeer dat in balans te krijgen, maar dat valt niet altijd mee." ,,Politiek gezien had dit een bestuurlijke bom kunnen worden", zegt Klaas de Jong van Natuurmonumenten, eigenaar van Duin en Kruidberg en Koningshof. ,,Maar de lijnen binnen het overlegorgaan zijn heel kort en het probleem kon snel worden opgelost." Meningsverschillen kunnen na wat klassiek polderen worden overbrugd. ,,Ondanks verschillen in belangen is er een gemeenschappelijk doel: het behoud van dit gebied en het ervan kunnen genieten. Dat vind ik de kracht van de samenwerking", zegt secretaris Koosje Lever van het nationaal park. Mondige burgers,,Je leert luisteren naar elkaar", aldus voorzitter Aaltje Emmens-Knol. ,,Soms hoor je iets waaraan je nog nooit hebt gedacht." Meer dan vroeger voelen omwonenden en bezoekers zich betrokken bij zaken die zich afspelen in het nationaal park. De mondige burger geeft makkelijker zijn mening en wil meepraten. Dat was wel even wennen voor bepaalde partijen. Grote projecten die keurig binnen het overlegorgaan waren besproken en geaccordeerd, kwamen alsnog onder vuur te liggen. De bouw van een natuurbrug over de Zandvoortselaan werd door sommigen te duur en nutteloos gevonden. En ook het project om de duinen weer te laten stuiven door sleuven in de buitenste duinenrij te graven, stuitte bij een deel van de bezoekers op scepsis. Hoezo blonde duinen? Groene duinen zijn toch ook mooi? FacebookSchep: ,,Het nationaal park is de achtertuin van Bloemendaal, Santpoort en Haarlem. Als er iemand aankomt, laten burgers van zich horen." Emmens-Knol wijst erop dat burgers inmiddels intensief zijn betrokken bij de plannen voor het ecoduct over de Zandvoortselaan. Het blijft volgens haar nodig om het belang van de projecten goed uit te leggen. ,,De wethouder van Zandvoort heeft er veel tijd ingestoken om dit in goede banen te leiden. Maar het project slaagt nu, daar moeten we trots op zijn." Natuurmonumenten houdt de laatste tijd meer rekening met de mening van de burger. ,,We zijn bezig met een omslag in denken", zegt De Jong. ,,Een beheerplan moet interactief zijn, niet iets dat je vanachter je bureau over de mensen heen stort. We moeten ook meer naar buiten brengen dat het publiek hier van harte welkom is, in plaats van dat van alles niet mag." De terugloop van het ledenaantal van de organisatie schrijft De Jong toe aan de vergrijzing, niet aan onvrede over het beleid. Jongeren binden zich volgens hem minder snel aan een vereniging als Natuurmonumenten. ,,Jongeren hebben meer de neiging projecten te steunen en dat te laten zien op Facebook", zegt Corine Emmelkamp van IVN, bij het nationaal park verantwoordelijk voor communicatie en educatie. ,,Ze willen actief zijn en uitgedaagd worden." Emmelkamp hoopt een breder en jonger publiek te bereiken door het organiseren van een zomerfestival met onder meer theater- en dansvoorstellingen. Bij de ingang Koevlak komt een nieuw en modern bezoekerscentrum. Het nationaal park gaat volgens haar meer doen met activiteiten die anderen organiseren, zoals yoga en mindfulness. Bij PWN is eveneens sprake van een cultuuromslag. Het gaat niet alleen meer om drinkwater en natuur. ,,De laatste jaren verwachten we een open opstelling van onze medewerkers", aldus Van Wesemael. ,,Ik vind het belangrijk dat mensen kunnen genieten en deelgenoot zijn van de natuur." Het Kraansvlak waar een kudde wisenten is uitgezet, is echter niet toegankelijk. Maar volgens Van Wesemael was dat terrein altijd al afgesloten. ,,En met excursies kun je er gewoon in. Mensen vinden het fantastisch. Het is safari in je achtertuin." Met een jaarlijks budget van circa twee ton lukt het de partijen in het overlegorgaan om veel grotere projecten tot stand te brengen, zegt Van Wesemael: ,,Met dat geld kunnen we gezamenlijk miljoenenprojecten opzetten." De Jong van Natuurmonumenten: ,,Dit is een voorbeeld van een platform dat heel goed werkt." Maar er zijn veranderingen op til die zorgen baren. De rijksoverheid heeft besloten de nationale parken niet langer te financieren. De taak is overgeheveld naar de provincies, in combinatie met een forse bezuiniging. De deelnemers hebben een brief gestuurd aan provinciale staten van Noord-Holland met het verzoek het nationaal park structureel te blijven financieren. ,,Het nationaal park is van betekenis voor het woon- en leefklimaat en de economie", zegt Emmens-Knol. ,,Maar bij de provincie is ook minder geld." En de gemeenten hebben het eveneens financieel moeilijk. De raad van Bloemendaal besloot eerder de gemeentelijke bijdrage van 10.000 euro te schrappen. Wethouder Schep vindt dat jammer. ,,Het zou verstandig zijn als de raad opnieuw besluit budget beschikbaar te stellen." De partijen gaan ondertussen op zoek naar alternatieve manieren om projecten te financieren, zoals sponsoring. Natuurmonumenten heeft daarmee al ervaring opgedaan bij de verbouwing van het boswachtersonderkomen in Duin en Kruidberg. Beleving,,Het mes snijdt dan aan meerdere kanten", aldus De Jong. ,,Je haalt bedrijven naar binnen en zet ze aan het werk in het bos. Je smeedt een band en het netwerk wordt groter." ,,Toen ik hier kwam werken, had ik de hele wereld rondgereisd", zegt Van Wesemael van PWN. ,,Maar ik dacht: wat is het hier mooi en groot." Dat fraaie, uitgestrekte natuurgebied midden in de Randstad is dus nationaal park Zuid-Kennemerland. Een plek waar je volgens Van Wesemael deelgenoot kunt zijn van de natuur. ,,We zijn zelf onderdeel van de natuur, die kun je hier beleven." RICHARD MOOYMANOp de foto: Het overlegorgaan Nationaal Park Zuid-Kennemerland voor het bezoekerscentrum De Zandwaaier in Overveen. Staand Sjakel van Wesemael (PWN), Koosje Lever (secretaris), Corine Emmelkamp (IVN), op de bank Klaas de Jong (Natuurmonumenten), Aaltje Emmens-Knol (voorzitter) en Annemieke Schep (wethouder gemeente Bloemendaal).

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.