Badhoevedorper Haseth onderzoekt tilapia en kroos in tank in kelder

Ron Haseth onderzoekt de relatie tussen eendenkroos en de tilapia in een watertank onder zijn woning.
© Foto United Photos/Toussaint Kluiters
Badhoevedorp

Ron Haseth, docent natuurkunde op de KSH in Hoofddorp, is bezig aan een bijzonder onderzoek. Thuis, in de kelder van zijn woning aan de Nieuwemeerdijk in Badhoevedorp, houdt hij in een grote watertank de tropische vis tilapia. Haseth onderzoekt op welke wijze eendenkroos, een waterplantje dat overal in de Nederlandse sloten voorkomt, het water in de tank kan zuiveren én tevens kan dienen als voer voor de vissen. „Een zelfvoorzienend systeem. Ik hoop daarmee iets bij te dragen aan een duurzame samenleving.”

Tilapia was enkele jaren geleden, net als bijvoorbeeld pangasius, een populaire consumptievis. Tilapia, relatief goedkoop en smakelijk, lag overal in de schappen van de supermarkt. Tot het moment dat consumentenprogramma Radar onthulde dat de baarsachtige vis niet zo ’schoon’ was: in de Cambodjaanse kweekvijvers kregen ze genetisch gemanipuleerde mais en tarwe gevoerd, moesten hun eigen uitwerpselen eten en ze zaten ook nog vol zware metalen vanwege vervuilde rivieren die in de vijvers uitmondden.

Ron Haseth (60) betreurt het slechte imago. „Ik heb tilapia’s altijd ontzettend boeiend gevonden. Ik ben erg geïnteresseerd in life-sciences.” Zo deed hij al in de jaren tachtig, op Curaçao experimenten met brakwatertilapia die hij aan zout water liet wennen. „Dat ging best snel. De vijfde generatie kon er prima tegen.”

In zijn vrije tijd kweekt hij de cichliden thuis en hij doet onderzoek. Enkele maanden geleden begeleidde hij twee KSH vwo-examenkandidaten, Luc Heisterkamp en Martijn van der Zwet. Hun profielwerkstuk ’Kroos: plaaggeest met potentie? ’werd uitgeroepen tot een van de beste profielwerkstukken uit de regio. Het leverde hen een oorkonde op van de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen, inclusief een cheque van vijfhonderd euro voor dit opmerkelijk werkstuk.

Relatie

De twee scholieren onderzochten de relatie tussen tilapia en eendenkroos. „Martijn en Luc hebben een deel van het onderzoek gedaan waar ik al mee bezig was.” Haseth legt uit dat als vissen in het water poepen, er sprake is van drie afbraakproducten: ammonium, nitriet en nitraat. „Martijn en Luc hebben onderzocht in hoeverre eendenkroos in staat is om afvalwater van vissen te zuiveren. Dat hebben ze op een zeer goede manier gedaan. Hun conclusie: in tegenstelling tot wat bekend is, namelijk dat met name landplanten nitraten opnemen, blijkt dat een waterplant als eendenkroos zeer veel ammonium opneemt. Ook veel meer dan ik aanvankelijk had verwacht.”

Haseth gaat nu een stap verder. „Eendenkroos blijkt pas aan de opname van nitriet en nitraat te beginnen als het ammonium op is. Eendenkroos is net een verwend kind.’’ In de vissenbak zijn het bacteriën die ammonium gaan omzetten in nitriet en nitraat. Nitriet is giftig, dat moet worden weggevangen. Dat kan met een filter, maar Haseth zoekt naar een andere, meer duurzame oplossing. „Mijn idee is: als je eendenkroos combineert met andere planten, krijg je een totaalopname van afbraakstoffen.”

Van sojabonen is bekend dat die nitriet en nitraat uit het water halen. Haseth wil weten welke andere planten - zoals tomaat, komkommer of prei - een rol kunnen spelen in de opname van nitriet en nitraat. Dat gaat hij in de toekomst uitzoeken.

Zelfvoorzienend

Eendenkroos pakt dus vooral veel ammonium, maar heeft nóg een groot voordeel, aldus de natuurkundeleraar. „Tilapia lust graag eendenkroos, het zijn namelijk herbivoren. Dus, kan eendenkroos het voer worden voor deze dieren? Dat je hiermee dus een compleet zelfvoorzienend systeem creëert?”

Kroos bevat tot 41 procent eiwit. Tilapia moet dus worden bijgevoerd met vismeel. „Ik zit nu op zeventig procent vismeel, dertig procent kroos. Het is mooi als ik dat percentage andersom kan krijgen. Als dat lukt, dan heb ik mijn bijdrage geleverd aan een meer duurzame samenleving. En daarmee kunnen we ook de slechte naam van tilapia iets zuiveren.”

Meer nieuws uit Haarlemmermeer

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.