Bisschoppelijk paleis is rijksmonument van grote allure

Het bisschoppelijk paleis aan de Nieuwe Gracht. Foto United Photos/Toussaint Kluiters)

John Oomkes
Haarlem

Nieuwe Gracht 80 en de aanpalende panden aan de Kruisweg bieden fantastische mogelijkheden voor de bouw van een hotel - daarvan is de Amsterdamse keten Vondel Hotels overtuigd.

De onderneming zit, zoals gisteren door deze krant werd bekend gemaakt, op het vinkentouw voor de overname van Huis Muilman ofwel het Bisschoppelijk Paleis.

Vondel Hotels heeft een voorcontract gesloten met het bisdom Haarlem-Amsterdam. Mocht de gemeente Haarlem de gevraagde bestemmingswijziging toestaan, dan is de stad binnen afzienbare tijd een viersterrenhotel rijker.

Lodewijk XIV-stijl

De zeer grote stadsvilla op nr. 80 staat sinds 1858 bekend als bisschoppelijk paleis, toen de rooms-katholieke kerk het pand verwierf. Het is een hoog aangeschreven rijksmonument waarvan de oudste gedeelten teruggaan tot omstreeks 1725. Het is opgetrokken in Lodewijk XIV-stijl.

De gevel van het voor Anna Maria Muilman (1687-1751, vrouw van schepen en baljuw Gualtherus de Raet) gebouwde dubbele patriciërshuis kent een fraaie entree, boven een hoge stoep van hardsteen, en een middentravee met Corintische pilasters, meldt de Architectuurgids Haarlem.

Salon en huiskapel

Het pand bezit een rijkelijk van origineel stucwerk voorziene hal, een neoclassiscistisch ingerichte salon uit 1800 en een huiskapel. Het is een wat vergeten bouwkundige parel.

De aankoop van dit grachtenpand paste bij een belangrijke kerkhistorische ontwikkeling. In 1853 werd in Nederland besloten tot het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie, nadat de toenmalige paus Paus Pius IX een pauselijke bul publiceerde.

'Bovengronds'

In feite kwam de kerk van Rome ’bovengronds’ en had zij al snel de behoefte zich in al haar glorie te tonen.

Over Nederland ontstonden vijf bisdommen. In West-Nederland kwam een groot bisdom tot stand, dat zich van Noord-Holland tot Zeeland uitstrekte. De hoofdzetel werd gevestigd in Huis Muilman aan de Nieuwe Gracht. Het huidige bisdom is een stuk kleiner na de vorming van bisdom Rotterdam, en komt qua omvang overeen met het laat-middeleeuwse bisdom Haarlem.

Cuypers

Het huidige bisschoppelijk paleis bestaat in feite uit een complex van aaneengeschakelde panden en is in de loop van de eeuwen steeds meer uitgebreid. Links naast Nieuwe Gracht 80 bevindt zich bijvoorbeeld een pand met een voorgevel in neorenaissancestijl. Het is van de hand van architect P. J. H. Cuypers. Later is een drietal panden toegevoegd waardoor het complex doorloopt naar Kruisstraat en Parklaan.

Het Bisschoppelijk Adviesbureau Bouwzaken van het Bisdom Haarlem-Amsterdam heeft enige tijd geleden taxateurs van het specialistische bedrijf Conserf opdracht gegeven tot een Bouwhistorische Opname van het Bisschopshuis Haarlem. Het onderzoek besloeg zowel het interieur als exterieur van het gehele complex. Het dient als ’onderlegger’ bij de voorgenomen verkoop.Met de opbrengst van het bisschoppelijk paleis wil bisschop Jos Punt de toekomst van het bisdom en haar (pastoraal) personeel veilig te stellen. De bisschop vindt het niet passend om in deze tijd als bisschop een stadspaleis te bewonen, meldt het bisdom: ,,Dit sluit weliswaar prachtig aan bij de sobere intenties van Paus Franciscus, maar de bisschop heeft deze intentie zelf al een aantal jaren geleden uitgesproken.’’

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.