Kriebelbeestjes: de bladluis

De bladluis heeft vele vijanden, maar wordt beschermd door de mier. © Archief

Ellen de Boer
Haarlem

Mensen met rozenstruiken in de tuin hebben ze vast wel eens vervloekt: bladluizen.

De kleine groene of gele beestjes zetten zich vast aan de zachte delen van de plant en zuigen 'm leeg. Vaak tot de dood er op volgt. En daar gaat dan de mooie, welriekende roos.

Maar eigenlijk zouden die rozenbezitters de bladluis dankbaar moeten zijn, want hij probeert iets te zeggen. De plant is zwak en staat niet op de goede plek onder de juiste omstandigheden.

,,De bladluis is een regelneef. Een roos is een solitaire struik die aan de rand van het bos op licht kalkhoudende grond hoort te staan. Als je een roos in de schaduw in de voortuin zet, wordt hij opgeruimd door bladluizen'', weet Dik Vonk.

Zuigsnuit

,,Om te voorkomen dat je veel bladluis krijgt, moet je overbemesting van je tuin voorkomen. Door mest gaan planten snel groeien waardoor je waterige, zachte scheuten krijgt. In die plantendelen kan de luis makkelijk zijn zuigsnuit steken. Bovendien heeft een snelgroeiende plant veel eiwitten en dat vindt de bladluis fijn. Als je geen bladluis wilt, zorg dan voor veel schuilplekken waar zijn vijanden kunnen overwinteren'', geeft de Haarlemse bioloog als advies, die in zijn eigen voor- en achtertuin groene oases voor insecten heeft gecreëerd.

,,Kom even mee naar de voortuin, daar kun je vast luizen op de eik zien zitten'', zegt Vonk enthousiast. De bladeren van de eik zitten onder een plakkerig, glimmend goedje. ,,Dat is luizenvocht. Een luis heeft eiwit nodig, maar een plant maakt vooral suikers. Om voldoende eiwitten binnen te krijgen, moet een luis dus heel veel zuigen. Die overtollige suikers scheidt hij uit via de steeltjes aan zijn achterlijf, de siphonen. Dat goedje is de plak op de bladeren. Slecht voor de lak van je autodak.''

Dochters

Hoewel sommige gevleugelde luizen naar een andere plant vliegen om aan hun vijanden, zoals het lieveheersbeestje, te ontkomen, zijn de meeste soorten heel trouw. Zo heeft elke boom of plant zijn eigen luis.

Op een enkele soort na baren bladluizen levende jongen. ,,Met mooi weer krijgen ze elke dag een jong. Dat moet wel, want de luis heeft veel vijanden en zo blijft de soort in stand.''

De hele zomer door worden alleen dochters geboren, maar als de dagen korter worden en de hoeveelheid voedsel afneemt, krijgen de moeders ook zonen. Er moet tenslotte worden gepaard. De paring volgt in september.

Vervolgens worden eitjes met een beschermlaag geboren. Door hun harde huidje kunnen de eieren overwinteren. Dat doen ze op de voedselplant, veilig onder de oksel van de bladeren. De stammoeders die in maart uit deze supereieren kruipen, baren de hele zomer door dochters. Maagdelijk.

Slagveld

Aan alles komt een eind, maar bij luizen komt de dood al na enkele weken. Vele komen voortijdig aan hun eind door de larve van de galmug of de zweefvlieg, de gaasvlieg, sluipwesp of het lieveheersbeestje.

De zwarte bes in de achtertuin van Vonk is een kerkhof van zwart- en bruingekleurde, gemummificeerde luizen. Sommige boosdoeners die dit op hun geweten hebben, kruipen nog over het slagveld. In de tuin van Vonk zijn in elk geval voldoende schuilplekken voor al die vijanden van de bladluis.

Paspoort

Latijnse naam: AphidoideaKlasse: insect Maximale leeftijd: vier tot zes weken Aantal soorten in Nederland: ruim duizendLeuk voor kinderen: een filmpje van SchoolTV over de bladluis

Meer info? : www.beesies.nl/animals/bladluis.htm

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.