Nederland op z’n ruigst

Oostvaardersplassen, net als in de film: ruig, robuust, imponerend. (Foto: Suzanne Laman)

Heckrunderen.  (Foto: Suzanne Laman)

Konikpaarden. (Foto: Suzanne Laman)

Konikpaarden. (Foto: Suzanne Laman)

Konikpaarden. (Foto: Suzanne Laman)

1 / 5
Mirjam van Twisk

Komende week gaat de film ’De Nieuwe Wildernis’ in première. Twee jaar lang struinde een camerateam door de Oostvaardersplassen. Dat die filmbeelden mooier zijn dan wat een ’gewone sterveling’ op een ochtendje te zien krijgt, is logisch. Toch zijn we aangenaam verrast na een paar uurtjes in Nederlands meest ruige natuur.

Amper zitten we in de robuuste Toyota Landcruiser of we zien een jonge vos voorbij schieten. De fotocamera was nog niet eens in de aanslag. De échte natuur - noem het desgewenst wildernis – ligt hier werkelijk aan onze voeten. Dat ben je niet meer gewend.

Staatsbosbeheer heeft met de Oostvaardersplassen ’goud’ in handen. De overheidsinstantie werd in 1998 verzelfstandigd, moet sindsdien de eigen broek op houden. Het maakt automatisch dat de boswachter geen ambtenaar meer is en zich louter om de dieren bekommert, maar nu ook veel dichter bij de mensen is komen te staan. Hij is er om het gebied te beschermen én de bezoeker kennis te laten maken met het unieke moerasgebied.

Iets moois

Boswachter en ’ambassadeur’ Hans Breeveld laat via zijn blog iedereen kennis nemen van de laatste ontwikkelingen in het gebied. ,,We hebben echt iets moois om te laten zien’’, zegt hij. Zoveel bezoekers als ’Volg de vos’ heeft hij echter nog niet. Die webcam van zijn werkgever tekende dit jaar nota bene voor drie miljoen (!) hits.

Jaarlijks trekken de Oostvaardersplassen nu ruim 200.000 échte bezoekers. Door de bioscoopfilm zullen dat er veel meer worden. ,,Zeg alsjeblieft dat niet iedereen tegelijk moet komen’’, kijkt Breeveld een maand voor de première al met spanning vooruit. Hij vraagt direct ook uit te leggen dat grote delen van het gebied niet zomaar toegankelijk zijn. Logisch natuurlijk.

Vanuit Almere is het mogelijk ’zomaar’ wandelingen te maken, tot aan het Natuurbelevingcentrum de Oostvaarders. En ook vanuit Lelystad is het toegestaan zonder begeleiding een rondje van vijf kilometer te maken en vanuit de kijkhut bij het nieuwe Buitencentrum de immense vogelpopulatie te aanschouwen. Aan de noordkant loopt bovendien een fietspad, langs het ondoordringbare moeras. Hier broedde dit voorjaar een paartje zeearenden.

Het riet – dertig jaar geleden bedekte het de volledige zesduizend hectare – wuift enthousiast. Het lijkt ons uit te nodigen, maar we blijven netjes aan de rand. Dit is een kraamkamer. Lepelaars, kiekedieven, baardmannetjes en roerdompen, je ziet ze elders zelden, maar zijn hier kind aan huis. Grauwe ganzen behoorden tot de eerste bewoners. Zij voorkwamen dat het moeras dichtgroeide, gaven de aanzet tot de vorming van een open vlakte, grote grazers werden bondgenoot.

In dit gebied, daar waar de konikpaarden en hun veulens plots in galop schieten, Heckrunderen de vlakte begrazen, vossen hun burchten hebben en edelherten zich statig voordoen, organiseert Staatsbosbeheer al met al jaarlijks zo’n 500 excursies. Dan zie je de Oostvaardersplassen ook echt. Net als in de film. Ruig, robuust, imponerend.

Hit

Sommige van de excursies zijn al ruim van te voren ’overtekend’. Er is altijd veel belangstelling voor de fotosafari’s. Ook een bezoek aan de edelherten in de bronsttijd, in september en oktober, is een regelrechte hit. Iedereen wil het oorverdovende burlen en de schijngevechten meemaken.

Hoewel wij een privé-rondleiding krijgen van Breeveld doen we zo gewoon mogelijk. Geen al te grote privileges, geen overdreven zoomlenzen bij de hand. Wij blijven ook een beetje op afstand, het is niet de bedoeling de beesten in hun natuurlijke habitat te storen. Breeveld: ,,Tijdens de bronsttijd is het wel een stuk eenvoudiger dichterbij te komen. Dan gaan de mannetjes volledig op in hun acties om de hindes te imponeren.’’

Staatsbosbeheer zorgt dat het leefbaar blijft in de Oostvaardersplassen, hetgeen ook betekent dat dieren worden afgeschoten. De populatie mag niet te groot worden. Breeveld wil de natuur echter zo min mogelijk dwingen. Wat groeit, dat groeit, wat doodgaat, gaat dood. ,,De laatste twee jaar staat er bijvoorbeeld heel veel Jakobskruidkruis, het kleurt de vlakte zoals nu helemaal geel. De paarden eten het niet. Maar we weten dat het vanzelf weer verdwijnt.’’

Wij kijken tijdens onze excursie dus niet vreemd op als we een karkas zien liggen. ,,Maar van treinreizigers die tussen Almere en Lelystad langs de Oostvaardersplassen rijden, krijgen we wel eens verontruste telefoontjes. Dan heeft men een dood edelhert zien liggen.’’ Hij krijgt ook mailtjes van forensen die vinden dat de wilgen er zo slecht bij staan. ,,Mensen denken dan dat het hier helemaal niet goed gaat. Ik zou ze liefst allemaal uitleggen dat wij de natuur zo veel mogelijk haar gang laten gaan.’’

Wat & Waar

De Oostvaardersplassen zijn zo’n 6000 hectare groot. Het gebied ligt in zuidelijk Flevoland, tussen Almere en Lelystad. Bij Staatsbosbeheer (www.staatsbosbeheer.nl) is het mogelijk excursies te boeken. Op www.denieuwewildernis.nl is meer te vinden over de bioscoopfilm, die op 26 september in première gaat.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.