Robert Capa zat er altijd dicht op

Ad Heesbeen

De mede-oprichter van het fotopersbureau Magnum fotografeerde in de Spaanse burgeroorlog (1936-1939), de Chinees-Japanse oorlog (1938) en de Tweede Wereldoorlog. Maar Israëls strijd voor onafhankelijkheid in 1948 tegen de Arabische buren was, zijn ‘meest persoonlijke oorlog’

Begin mei 1948 hoorde Capa dat de oprichting van de staat Israël nog slechts een kwestie van een paar weken was. De Britten, die het mandaatgebied Palestina sedert 1920 bestuurden, trokken zich terug, moe gebeukt door de aanslagen van de joodse strijders voor een eigen staat én van de Arabieren, die zowel tegen de komst van de joden gekant waren als tegen de Britten.

Capa, die eigenlijk André Friedmann heette en in 1913 in een joods gezin in Boedapest was geboren, voelde zich persoonlijk betrokken bij de wording van de staat Israël. Hij had na de bevrijding van de nazi-concentratiekampen in Europa de odyssee van de joden naar hun beloofde land fotografisch vastgelegd.

In het Internationales Zeitungsmuseum in Aken zijn momenteel 46 foto’s te zien die Capa tijdens zijn drie bezoeken in de jaren 1948-1950 aan Israël maakte. Hij volgde het wel en wee van de joodse immigranten, de onafhankelijkheidsoorlog en de oprichting van de staat Israël.

Tijdens zijn eerste reis doet Capa verslag van de onafhankelijkheidsverklaring door David Ben Gurion, de eerste premier van Israël, op 14 mei 1948, en van de daarop volgende strijd tegen de Arabische buren. Dat levert interessante foto’s op die het evenwel afleggen tegen de opnames die hij tijdens zijn twee latere bezoeken maakte in de opvangkampen voor joodse immigranten die met honderdduizenden uit Europa, maar ook uit de Arabische landen naar Israël kwamen.

In een nederzetting in de Negev-woestijn fotografeert hij kolonisten terwijl ze hun warme maaltijd nuttigen. Op de muren zijn nog de inslagen van kogels en granaten te zien uit de onafhankelijkheidsoorlog. Capa fotografeert een Franse jood die experimenteert met de aanleg van wijnstokken in Galiläa, even ten zuiden van Tel Aviv, de bruisende stad aan de kust. Hoe anders zijn de foto’s die hij in West-Jerusalem maakt waar veel orthodoxe joden wonen en de talmoedscholen bloeien. In de foto’s die hij er maakt proef je Capa’s sympathie met de (verdwenen) wereld van de orthodoxe gemeenschappen in Midden- en Oost Europa.

Op 22 juni 1948, de Israëli’s en de Arabieren hebben net een wapenstilstand gesloten, zit Capa op zijn hotelbalkon in Tel Aviv. Hij ziet hoe leden van de joodse terreurgroep Irgun proberen wapens aan land te brengen. Regeringssoldaten verhinderen dat. Capa sprint naar het strand om de strijd vast te leggen. Het is de Capa ten voeten uit: je kunt er niet dicht genoeg opzitten.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.