Amsterdamsevaart Haarlem: van verkeersriool tot esplanade

De komende tien jaar moet dit de uitstraling van de Amsterdamsevaart worden, gezien in oostelijke richting.© Illustratie 3de_visual/BDKL

Henk Geist
Haarlem

Een heuse esplanade moet het worden, de Amsterdamsevaart in Haarlem. Een lommerrijke omgeving, waar het autoverkeer is teruggedrongen en waar buurtbewoners elkaar kunnen ontmoeten, rustig op een bankje kunnen genieten van het groen, een sprintje kunnen trekken op een atletiekbaantje of waar kinderen veilig op straat kunnen spelen.

Haarlem krijgt daarmee eindelijk een entree die de stad waardig is, meent Jan Appel, bewoner van deze drukke voormalige invalsweg. ,,We hebben de kans hier iets moois te maken en Haarlem trots te laten zijn op zijn stadsentree.’’

Jan Appel woont op vier hoog in een appartementengebouw langs de Amsterdamsevaart. Hij heeft een balkon met fraai uitzicht over de Amsterdamsebuurt en Slachthuisbuurt. Hij woont al vanaf 1960 in dit deel van Haarlem.

Een stadsentree Haarlem onwaardig.© Archieffoto

,,Ik heb mijn jeugd hier doorgebracht, een echte arbeidersbuurt zonder veel groen. Toen ik hier in 1960 kwam wonen was de Amsterdamsevaart nog open en ook de Oostersingelgracht. De buurt was toen gezellig.’’ Hij maakte even een uitstapje naar Haarlem-Zuidwest, maar toen hij een paar jaar geleden terugkeerde kende hij zijn buurt niet meer terug. Het leven op straat was verdwenen.

Impuls

Met de nieuwe inrichting van de Amsterdamsevaart hoopt hij dat daar weer verandering in komt.

,,Dat ze het een esplanade noemen, daar ben ik niet zo blij mee. Zo’n naam hoort niet bij Haarlem. Maar de buurt kan deze mooie impuls wel gebruiken. Kinderen kunnen hier straks weer op straat spelen, die waren ook meteen enthousiast over de plannen. Het moet een ontmoetingsplek voor buurtbewoners en voor verschillende leeftijdsgroepen worden. Er komt bijvoorbeeld een XXL picknickbank waar je ook kunt barbecueën, een jeu de boulesbaan, een hondenuitlaatplaats en kunst. En het ligt in de bedoeling dat buurtbewoners een rol gaan spelen bij het onderhoud van het groen, dan zijn ze direct betrokken bij wat er voor hun deur gebeurt. Bewoners moeten zich verantwoordelijk gaan voelen.’’

Een atletiekbaan maakt deel uit van de nieuwe inrichting.© Illustratie Gemeente Haarlem

Daarom is hij lid geworden van een werkgroep van de wijkraad die de komende tijd de metamorfose van de Amsterdamsevaart in samenwerking met de gemeente gaat begeleiden. ,,Ik wil me hard maken voor dit plan. Er is nog ruimte om wat te schuiven met de nieuwe inrichting. We hebben nog meer ideeën voor de aankleding, zoals zitjes en meer kunstwerken, maar die zijn nog niet gefinancierd. Dat kan misschien via crowdfunding, we willen de NS en het midden- en kleinbedrijf daarvoor interesseren. Er moet nog een afscheiding komen tussen het recreatieve gedeelte en de versmalde rijbaan, wij willen graag een hekwerk. En we hebben liever niet dat er hangplekken ontstaan.’’

Fijnstof

Een monteur heeft net de luchtfilters in zijn appartement vervangen.

Appel: ,,Dat was hard nodig ook, ze waren zo goor door al het fijnstof. Ik laat ze om de paar maanden vervangen, dat is hier wel een puntje met al dat verkeer. De vaart zal niet echt autoluw worden, maar zeker ook niet autovriendelijker. Het tempo zal er uit worden gehaald, dat is zeker in de zomer erg, vooral die mannen op motoren gebruiken de weg dan als racebaan, een sprintje van stoplicht naar stoplicht. Haarlem heeft gelukkig het lef om die verkeersstroom drastisch aan te pakken.’’

Uiteindelijk moet ook het water terug in de vaart, geflankeerd door woningen.© Illustratie Gemeente Haarlem

De rijbaan met slechts twee rijstroken - één stad in, één stad uit - komt aan de kant van de NS-werkplaats te liggen.

Bij de herinrichting blijven de bestaande bomen in de straat zoveel mogelijk behouden. Het ontwerp is aangepast om waardevolle bomen te sparen. Toch staan enkele minder waardevolle bomen een veilige verkeerskundige inrichting in de weg. Daarom worden zes bomen bij de kruising van de Prins Berhardlaan gekapt. De gemeente laat voor iedere gekapte boom een nieuwe boom terug planten.

Tijdelijk

De nieuwe inrichting van de Amsterdamsevaart is tijdelijk. Uiteindelijk is het de bedoeling dat het water terugkomt in de straat. Dit is opgenomen in de Gebiedsvisie Oostradiaal, waarin de toekomst voor dit gebied geschetst wordt.

Op de plek waar ooit de trekvaart naar Amsterdam liep, komt dan een stadsgracht met aan de noordelijke kant ook nieuwe huizen. Dat kan nog wel een tijd duren. De nieuwe inrichting moet daarom zeker tien jaar mee kunnen.

Marcella van Vloten, voorzitter van de wijkraad Amsterdamse Buurten, kijkt tevreden terug op de afgelopen periode.

,,Het was een fantastisch project. We hebben als bewoners echt mogen meedenken en iedereen terug kunnen sturen naar de tekentafel. Voor ons was bij de nieuwe inrichting vooral de leefbaarheid van belang, want wij wonen in een van de meest versteende buurten van Haarlem. Daarom vonden we het onzin om het groen aan de kant van de NS-werkplaats te leggen, waar in het eerste ontwerp nog van werd uitgegaan.’’

Leefbaar

Van Vloten heeft zo haar twijfels over de woningen die er op lange termijn nog moeten komen.

,,Of de woningbouw aan de kant van de NS nog doorgaat moeten we tegen die tijd maar bekijken. Dat plan voor woningbouw was ooit gebaseerd op het vertrek van de NS, maar de werkplaats blijft daar nog zeker dertig jaar. Als je naast water, groen en een straat ook nog huizen wilt dan weet ik niet of dat allemaal nog wel past. Ik heb begrepen dat woningen uit milieutechnisch oogpunt niet eens zouden kunnen. Die huizen gaan ten koste van het groen. Wat heb je aan die huizen als de woonomgeving niet leefbaar is? Onze inzet is dan ook dat deze inrichting na tien jaar blijft. Wat mooi is, moet je niet weghalen.’’

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.