Gebrek aan opvolgers

© Illustratie Bonita Witte

Lex van Teeffelen© Foto: Jan Willem Groen

1 / 2
Durk Geertsma

Ruim 17.000 goed draaiende kleine bedrijven sneuvelen vroegtijdig door een gebrek aan opvolgers. Bijna drie keer zoveel mkb-bedrijven met personeel staan te koop als vijf jaar geleden. De gemiddeld hoge leeftijd van de eigenaren vergroot de kans op opheffing drastisch.

De kapitaalvernietiging voor het Nederlandse bedrijfsleven is hierdoor opgelopen naar €4 miljard per jaar”, zegt Lex van Teeffelen, specialist in bedrijfsovernames.

Van Teeffelen deed recent onderzoek bij 2400 bedrijven. Zo’n €12,4 miljard per jaar aan bedrijfsinkomsten sijpelt volgens het onderzoek weg uit de Nederlandse economie door sluiting van niet overgenomen bedrijven. Dat is een verdubbeling tegenover 2011, net als het verlies van 100.000 banen. Door de mislukte overdrachten gaat jaarlijks bijna 2% van alle banen in Nederland extra verloren. „Met veel van deze bedrijven zelf blijkt vaak weinig mis”, aldus de lector financiële economie en advisering aan Hogeschool Utrecht. „Sterker, het zijn meestal ondernemingen die zich ruim hebben bewezen. Met gemiddeld zeven man personeel zijn ze weer wat groter dan in 2011, de omzetten zijn sindsdien verdubbeld.” Omdat ondernemers hun bedrijf meestal hooguit een keer in hun leven overdragen – wat behoorlijk complex blijkt te zijn – kan er veel misgaan.

Ruim 10% van de 56.000 bedrijven die te koop staan is volgens Van Teeffelens scorelijst direct geschikt voor overdracht: ze draaien goed. „Vooral familiebedrijven.”

Ondernemers hebben in de crisis echter bewust gewacht met verkoop. Nu ze sores van 2008 hebben uitgezeten, hopend op een hoger bod, wordt de kans op een mislukte overdracht voor deze inmiddels vaak zestigjarige ondernemer aanzienlijk groter, ziet Van Teeffelen, lector financiële economie en advisering aan de Hogeschool Utrecht. „Dat effect van al die mislukte overdrachten is schadelijk voor de Nederlandse economie. Het raakt veel meer mensen dan deze ondernemer zelf die niet verkoopt.”

Kennis verdwijnt

Volgens dit onderzoek belanden deze ondernemers vaak in een uitkering en hun personeel in de ww. „Dat kost al gauw €3 tot €4 miljard per jaar. En al hun kennis verdwijnt uit onze economie.”

Eigenaren denken opvallend vaak dat alleen goedlopende bedrijven te verkopen zijn. „Dat is absoluut niet waar, herhaald onderzoek toont dat aan. Als een koper mogelijkheden ziet om de onderneming snel te vernieuwen, dan zijn juist de minder goedlopende bedrijven interessant. Die zijn namelijk veel goedkoper”, aldus Van Teeffelen.

Ondernemers denken vaak dat hun wat kleinere bedrijven niet interessant zouden zijn voor kopers. „Ook dat vooroordeel wordt wereldwijd keer op keer gelogenstraft.”

Kleine vissen

Hoewel deze 56.000 bedrijven objectief gezien interessant zijn, laten de fusie- en overnameconsultants ze links liggen. Ze verdienen te weinig aan zulke kleine vissen. Aan financiering voor de opvolging is tussen €80.000 en €1 miljoen nodig. „Dat is moeilijk, zo niet onmogelijk bij banken”, toont Van Teeffelens onderzoek aan.

De overheid richt zich bovendien eerder op starters en de zeer grote ondernemingen. „Maar de omzet van kleine bedrijven is aanzienlijk verbeterd sinds 2011. Bij familiebedrijven gaat het vaak om twee, drie keer meer omzet bij overdracht.”

Van Teefelen laakt vooral de overheid: „Het is opvallend dat de Belgische en Duitse overheid met actieve begeleiding recent wel die overnames begeleiden en dat bedrijfskapitaal in hun economie vasthouden. De Nederlandse regelingen zijn vooral fiscaal, er is vrijwel geen enkele actieve ondersteuning. Ondernemers laten het erbij. Investeren in ’overnemersschap’ naast het ondernemerschap zou onze economie enorm helpen.”

Paradox

Er zit een vreemde paradox in het herhaalde onderzoek: naarmate het economisch beter gaat, sneuvelen gezondere bedrijven vaker bij zo’n overdracht van eigenaar. „Zodra de economie aantrekt, zetten namelijk meer ondernemers hun bedrijven te koop. Dat drukt de prijs”, zegt de econoom. Ook tijdens zijn eerdere onderzoeken aan Nijenrode naar de zogeheten faalfactoren bij bedrijven bleek die opvolging een groot risico.

„Dat probleem wordt alleen maar groter geworden”, zegt hij na een veel omvangrijker onderzoek dat vandaag verschijnt. „Door de hoge gemiddelde leeftijd bij verkoop neemt de kans af dat er ooit een tweede instantie voor de ondernemer komt als de familie het bedrijf niet overneemt.”

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.