De bergen van Sotsji

Still uit 'De bergen van Sotsji'.

Jelle Brandt Corstius. Foto ANP

1 / 2
Nanska van de Laar

De Winterspelen in de buurt van de Zuid-Russische stad Sotsji vormen voor Jelle Brandt een prachtig excuus. ,,Ik ben er al vijf keer geweest maar nu had ik eindelijk een logische aanleiding om een serie te maken over de Kaukasus, dat obscure gebied waar weinig mensen iets vanaf weten.’’

Met een oud Sovjetbusje tufte hij dik vijf weken vanuit Sotsji door de bergen van Armenië, Georgië en Azerbeidzjan. Comfortabel was de reis bepaald niet. ,,We zaten met zijn zessen in dat vieze busje gepropt en dat ding ging niet harder dan zeventig. In al die dagen hebben we misschien één keer ingehaald, en volgens mij was dat ook nog eens een auto met pech.’’

Gelukkig waren de afstanden niet enorm. ,,Hemelsbreed stelt het gebied weinig voor, het is ongeveer zo groot als Noord-Frankrijk.’’ Maar reizen door de Kaukasus is heel wat anders dan een campingtripje door Normandië. ,,Je hebt er enorme bergen, slechte wegen en veel grenzen zijn gesloten vanwege conflicten. In elk dal zit weer een ander volkje dat een andere taal spreekt, ze weten vaak niet eens van elkaar dat ze bestaan.’’

Stugger

Ook journalistiek gezien was het niet de makkelijkste reis. Brandt Corstius: ,,Russen hebben de eigenschap om hun hele ziel en zaligheid op tafel te leggen. In de Kaukasus is dat dus niet zo. Hoe hoger je in de bergen komt, hoe stugger en stiller de mensen worden. Ze zijn wel gastvrij, maar ze openen zich niet makkelijk voor de camera. Je moet hard werken om het vertrouwen te winnen. We zijn op een gegeven moment zelfs het dal in gedoken om spraakzamere mensen te vinden.’’

Hij bezocht dorpen die zeven maanden per jaar van de bewoonde wereld zijn afgesloten. ,,Wij waren daar in september, vlak voordat de bergpassen worden afgesloten, iedereen was aan het hamsteren. Je hebt er vaak geen bereik dus je kunt geen afspraken maken. Het was dus een kwestie van gaan, en hopen dat mensen thuis zijn.’’

Is ’De bergen achter Sotsji’ een reisprogramma of een journalistieke productie? De filmmaker wil geen label aan zijn serie hangen. ,,Het zit er ergens tussenin. Wat ik vooral wil bereiken is dat mensen die op Nederland 1 kijken hoe Olympische sporters de berg af skiën, op Nederland 2 kunnen zien wie daar nou eigenlijk wonen.’’ De politieke situatie in het gebied is zo complex dat hij het niet eens probeert uit te leggen. ,,Rusland schuift de grens met Georgië steeds verder op, je hoeft niet de hele problematiek te begrijpen om te beseffen hoe erg het is als je opeens aan de verkeerde kant van het prikkeldraad belandt. Dat laten wij zien.’’

Betrekkelijk rustig

Brandt Corstius hoopt wat relativeringsvermogen bij de kijkers los te maken. ,,In Nagorno-Karabach is al twintig jaar een oorlog gaande. Het is er nu betrekkelijk rustig, maar elke week schieten scherpschutters nog soldaten aan de andere kant dood. Ik interview een jongen wiens broer een paar dagen daarvoor was doodgeschoten. Die jongen zelf – een vader van drie kinderen - had kanker maar geen ziektekostenverzekering. Hij had daarom een hypotheek op zijn huis om de chemotherapie te betalen. Op zo’n moment denk ik wel, het wordt niet veel slechter dan dit.’’ Waarmee hij maar wil zeggen: ,,Misschien klaag je de volgende dag niet zo snel als je trein vertraagd is. Zo slecht hebben we het hier bepaald niet.’’

Hoewel hij in de eerste aflevering over Sotsji ook de gruwelijke uitwassen van homohaat aanstipte, waakt Brandt Corstius er wel voor om een al te grote bak ellende over de kijkers uit te storten. Hij improviseert er dus ook regelmatig op los met gekke dingen die op zijn pad komen. Voor de laatste aflevering over de bloeiende olie-industrie in Azerbeidzjan, nam hij een helend bad in ruwe olie. ,,Ik vroeg dom genoeg pas achteraf wat het effect was van deze behandeling. Daarop vertelden ze me dat de olie in je bloedbaan dringt en daar een half jaar blijft. Er stroomt dus nog steeds olie door mijn aderen.’’ Tot slot nog een toeristische tip: ,,Ik raad Georgië zeker aan als vakantieland , het is heel mooi, je kunt er ontzettend lekker eten en je hebt geen visum nodig.’’

Jelle Brandt Corstius (1979) werd geboren in Bloemendaal, maar verhuisde op vierjarige leeftijd naar Amsterdam. Aan de Rijksuniversiteit Groningen studeerde hij geschiedenis en journalistiek. Hij raakte gefascineerd door Rusland door de reizen die hij naar dit land maakte en verhuisde in 2005 naar Moskou en werkte daar als correspondent voor onder andere De Standaard. In 2010 keerde hij terug naar Nederland. Sindsdien woont hij weer in Amsterdam.

Voor de VPRO maakte hij onder meer de serie ’Van Moskou tot Magadan’ en was twee keer presentator van het programma ’Zomergasten’. Het boekenweekessay voor komende Boekenweek, van 8 tot en met 16 maart, is ook van zijn hand.

De serie ’De bergen De bergen achter Sotsji’ is op zondag te zien op Nederland 2 om 20.20 uur. Jelle Brandt Corstius verzorgt ook lezingen, onder meer in Almere op 27 februari en in Purmerend op 28 februari. www.jellebc.nl

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.