Demente oud-politica regisseert eigen dood

Claudia Roskam: ,,Ik voelde me verantwoordelijk voor haar doodswens.’’ © Holland media Combinatie/Nancy Ubert

Frida Mary de Vries van Rouveroy van Nieuwaal. Geboren 7-2-1925, gestorven 28 juli 2015. Ze was VVD-raadslid in de gemeente Velsen (1978 tot en met 1986). Van 1986 tot en met 1991 was ze (vice-)voorzitter van VVD afdeling Velsen, voorzitter van de Vrouwen in de VVD Velsen en Lid van de provinciale staten van Noord-Holland voor de VVD.

1 / 2
Nancy Ubert
Haarlem

Na een mooi, actief en vooral zinvol leven voerde de demente oud-politica Frida de Vries-van Rouveroy van Nieuwaal haar laatste strijd. Niet tegen de dood maar vóór. Diep ongelukkig op een gesloten afdeling van een Haarlems verpleeghuis bevocht ze (zwaar dement) haar eigen euthanasie.

Claudia Roskam (65) is altijd trots geweest op haar moeder. „Een sociale persoonlijkheid, nooit op ruzie uit.” Na haar moeders dood was de bewondering nog groter. Als VVD-raadslid in Velsen (1978-1986), en daarna in uiteenlopende andere functies waaronder als Statenlid van Noord-Holland, liet Frida de Vries-van Rouveroy zien dat zij als geen ander kon ’verbinden’.

„Vandaar dat het zo moeilijk te begrijpen was dat ze agressief werd toen ze alzheimer had. Waarschijnlijk was dat haar reactie op de manier waarop menig zorgverlener met haar omging. Ze werd gekleineerd en moest zich aan allerlei rigide regeltjes houden. Terwijl zij haar leeftijdsgenoten qua emancipatie altijd ver voor is geweest, een sterke mening had en telkens benadrukte dat je als mens je eigen keuzes moet kunnen maken. Ze was toch zo gewend regie in eigen hand te hebben.”

Euthanasie bij (zware) dementie wordt door de overheid sinds kort onder zeer strikte voorwaarden toegestaan. De demente oud-politica bevocht haar eigen euthanasie nog voordat Den Haag zover was.

Duidelijk

„Mijn moeder is er altijd heel duidelijk over geweest: als ze zwaar hulpbehoevend of dement zou worden, moest het afgelopen zijn. Bij de notaris had ze onder andere een levenstestament laten opmaken. Ze koesterde haar euthanasieverklaring. Bij de huisarts benadrukte ze met regelmaat haar standpunt. Dat ze dood wilde, was geen impulsieve beslissing.” Maar voordat de arts die haar zou laten inslapen voor de laatste keer kon vragen of ze echt zover was (waarop ze duidelijk en vol overtuiging met ’jazeker’ zou antwoorden) was er nog een lange weg te gaan.

„Ik vergeet nooit die eerste keer dat ze mij aankeek en zei ’En wie ben jij dan wel’. Ze was altijd al vergeetachtig van aard geweest, maar dit was anders. Haar opmerking doorkliefde mijn hart. We vonden dat we haar maar niet moesten confronteren met de diagnose dementie. Net zoals mensen vroeger kanker niet durfden te benoemen en de ziekte met K typeerden. Ze was behoorlijk verward maar toen ze uiteindelijk toch te horen kreeg wat er met haar aan de hand was, klonk het gedecideerd: ’Dat hebben we besproken en dan wil ik dood’. Daarin was ze plots opvallend helder. Ze verwachtte van ons dat we het snel zouden regelen. ’Niks illegaals’, zei mijn broer nog. ’Hoe moet het dan wel’, vroeg ik me af. Ik voelde me verantwoordelijk voor haar doodswens, zocht een oplossing en begon scenario’s uit te werken op basis van verhalen van anderen. Ook googelde ik naar pijnloze methodes voor zelfdoding en verdiepte me in het werk van de Levenseindekliniek.”

Verwerken

Het proces in die twee laatste maanden van haar moeders leven beschrijft Claudia Roskam (die heeft gewerkt als communicatieadviseur) op een heldere en vooral indringende manier in het boek ’Bitterballen’. „Voor mij een manier om alles te verwerken. Daarnaast hoop ik dat ik een bijdrage lever aan het debat over euthanasie bij alzheimer-patiënten.”

Dat het anders geregeld moet worden is haar duidelijk. Als de laatste-wil-pil op haar nachtkastje had gestaan, had ze die zonder aarzelen ingenomen. ,,En dan die traagheid van het proces. Ik vond het allemaal veel te lang duren. Ik was bang dat ze weer terug zou vallen in dat grijze gebied van de dementie en dat de euthanasie dan niet door zou gaan. De geriater had weliswaar gezegd dat ze het goed verwoordde, consistent was in haar verhaal en heel goed wist wat ze deed. Maar hoe lang kon ze dat volhouden? Ze mocht niet als een foetus in bed eindigen.”

’Bitterballen’ is in eigen beheer uitgegeven en verkrijgbaar bij bol.com, ISBN 9789402142808

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.