Politieke kunst, zonder de shock

Kunst heeft de ruimte nodig, bepleit Saskia Burggraaf in de Stadskunstkamer aan de Raaks.© Foto United Photos/Paul Vreeker

Richard Stekelenburg
Haarlem

De jonge Haarlemse kunstenares Saskia Burggraaf (27) is sinds deze week de nieuwste exposant van de Stadskunstkamer aan de Raaks. ,,Ik heb vooraf gezegd dat ik geen concessies zou doen. Al geloof ik niet dat mensen mijn werk direct als aanstootgevend zullen typeren.’’

Het zijn grote schoenen om te vullen voor de opvolger van Piet Zwaanswijk, die van september tot eind vorig jaar in de gemeentelijke kunstetalage werk liet zien. Zijn laatste tentoonstelling daar leidde tot een heus Haarlems kunst-relletje. De depressieve pop die zichzelf met een kerstboompiek door het hoofd van het leven beroofde, werd niet door iedereen gewaardeerd. Twee klachten daarover naar het stadhuis waren voldoende om cultuurwethouder Jur Botter (D66) in actie te laten komen met een verzoek aan de kunstenaar zijn werk te heroverwegen; wat prompt de wethouder op een stormpje van kritiek kwam te staan.

Ruimte

’Ik heb de ruimte nodig’, meldt een groot rood spandoek met gele blokletters achterin de etalage van Burggraaf. Op de vloer liggen afdrukken van foto’s waarop te zien is hoe hetzelfde doek wordt rondgezeuld door parken en duinen.

,,Het is een dubbele boodschap’’, vertelt Burggraaf. ,,Om dat spandoek te laten zien, heb ik letterlijk de ruimte nodig. Maar het gaat nog veel meer over de kunst, die ruimte vraagt. Ja, ik reageer hiermee op de commotie die er rondom het werk van Zwaanswijk ontstond. En ik geef alvast mijn voorzet op het stadsdebat dat daar in februari over gevoerd zal gaan worden. Voor mij is het belangrijk dat kunst zijn eigen verhaal kan vertellen: het alternatieve verhaal, wat mij betreft het liefst ’van onderaf’.’’

Krakers

Burggraaf was jarenlang actief in Haarlemse kraakscene. De affiniteit met die wereld is nadrukkelijk te vinden in Burggraafs oeuvre, dat goeddeels bestaat uit videokunst, en is ook zeer aanwezig in haar installatie in de Stadskunstkamer. Het tafereel bevat onder meer foto’s van kraakpanden en een fraaie actieposter. ,,Ik hou van de heel eigen sociale regels die er in kraakpanden gelden, van de omgangsvormen en van de heel open sfeer’’, vertelt ze. ,,Maar wat ik hier wil vertellen gaat ook over de onbekende en leegstaande plekken in Haarlem, die voor veel mensen onzichtbaar zijn; om onbenutte ruimtes met potentie. Om de rol van de kunst daarin. Het herdefiniëren of heruitvinden van de fysieke en culturele ruimte is een sociaal gebeuren. Dat gaat met vallen en opstaan en door veel vragen stellen. Het is bij uitstek iets wat de kunstenaar en de activist op zich nemen.’’

Zoeken

Laat er dus vooral geen misverstand over verstaan: Saskia Burggraaf vertelt een politiek verhaal. ,,Maar zonder de shock, die je bij Piet Zwaanswijk vindt. Het gaat mij er niet om te shockeren. Ik wil mensen laten zoeken en nadenken. Deze installatie is een beetje een zoekplaatje. Er staat ook een bloemetjesschilderij van mijn moeder in, en een beeldje dat ik in samenwerking met Eric van Straaten met een 3d-printer heb gemaakt.’’ Alsof het niet haar volledig eigen installatie betreft, zegt ze met gevoel voor geheimzinnigheid: ,,Kijk, ik heb daar ook stiekem een 3d-printje van een broodje falafel verstopt.’’

Als in de namiddag de duisternis langzaam over de stad neerdaalt, vallen in de Stadskunstkamers de felle neonlichtbakken op. Reclamebakken zonder reclame, zoals Burggraaf ze noemt. ,,Ik heb van de week een tijdje aan de overkant gestaan om te zien hoe mensen op deze installatie reageren. Dat was erg leuk om te zien. Ik zag veel kinderen reageren: ’Mama, wat is dit?’ En dan het antwoord van zo’n moeder: ’Ja, eh, dat is kunst...’’’

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.