Olifant-kandidaat Harry Swaak werkt op de achtergrond

Harry Swaak: ,,Kunst moet je kunnen zien en aanraken.’’© Foto United Photos/Paul Vreeker

Nuel Gieles

Soms heeft het er de schijn van dat praten over kunst met Harry Swaak een beetje ongemakkelijk is. Dat betreft dan vooral zijn bescheiden rol.

Stem hier op Harry Swaak of op een van de andere kandidaten

Cultuur en kunst spreken meestal voor zichzelf, en wie zou kenner, liefhebber en promotor van kunst en het regionale artistiek klimaat Swaak (1939) zijn, om daar nog iets aan toe te voegen.

Als hij zichzelf als kandidaat voor De Olifant in de krant als ’bescheiden mecenas’ ziet opgevoerd, voelt hij zich wat ongemakkelijk. „Daar is het me nooit om begonnen. Het uitgangspunt van de kunstverzameling van Corry en mij is altijd geweest wat we zelf mooi vonden. Kunstenaars in de regio die we de moeite waard achten.”

Smaak

Hij heeft natuurlijk wel een idee hoe hij aan zijn Olifantskandidatuur is gekomen. „Maar misschien geeft het wel het beste beeld als we beginnen waar ik nu sta. Tientallen jaren hebben me gebracht tot waar ik nu ben. Daarin spelen m’n plek in het bedrijfsleven, de interesse voor cultuur in brede zin, een winkeltje en de eigen smaak die je ontwikkelt in cultureel opzicht een rol. Die individuele smaak ligt ten grondslag aan de keuze die je maakt voor het werk van bepaalde kunstenaars. Ik kies voor persoonlijke uitingen. Een affiche van ’Mooi Malta’ hoef ik niet. Kunst mag wel echt ontregelen. Voor mij is architectuur de moeder van alle kunsten. ’Schilderen en beeldhouwen zijn haar kinderen’, zou Michelangelo al hebben gezegd. Die liefde voor architectuur is bij mij langzaam ook gegroeid.”

In zeker opzicht heeft Harry Swaak wel iets van Jannie Sipkes, oprichtster van de Stichting Beeldende Kunst, die begaan was met het wel en wee van de kunstenaars die ze in haar stal haalde. Swaak: „Ik hou meer van kunstenaars dan van kunst. Die rare drift om iets te maken waar niemand om gevraagd heeft, waar geen markt voor is tot het tegendeel bewezen is.”

Castellvm Aqvae

Harry en Corry Swaak wonen in een voormalig waterleidingcomplex in Bloemendaal. In een gedeelte ervan richtten zij de expositieruimte Castellvm Aqvae in waar met enige regelmaat kunstenaars hun werk kunnen laten zien. Als zodanig functioneert hij als intermediair tussen kunstenaar en koper.

„De grote uitdaging is het verbinden van vraag en aanbod. Dat geldt voor alle producten en diensten, maar de vraag naar kunst laat zich lastig definiëren, alleen al door het grote en onvergelijkbare aanbod. Bij kunst speelt internet nauwelijks een rol. Kunst moet je kunnen zien en áánraken. En kunst moet je meeslepen. Ik heb op m’n negentiende een beeld gekocht, dat we vijftig jaar later nog steeds meedragen. Van Amsterdam naar Haarlem en van Haarlem naar Bloemendaal. Het is een langdurig proces van je hechten aan kunst, en nu zoetjesaan ook een beetje van onthechten. Wat wordt de toekomst van de kunst in ons huis? Ontzamelen? Niet naar Marktplaats, maar wat wél..? Schenken is dan een optie”, vertelt Swaak. „Maar ja, de depots van musea worden ook steeds voller.”

Talentloos

„Als het om scheppen gaat, was ik op kunstgebied redelijk talentloos. Wel het oog, niet de hand. Op andere gebieden kon ik vrij aardig uit de voeten. In mijn ontwikkeling heeft mijn oudere broer een belangrijke rol gespeeld. Net als ik geboren in Heerlen, jarenlang onderwijzer, politiek betrokken als raadslid en wethouder. Sociaaldemocraat zoals ze tegenwoordig niet meer worden geboren. ”

Ruim 25 jaar is Harry Swaak directeur geweest van lichtarmaturenindustrie Lumiance. Onder zijn leiding maakte het bedrijf een snelle groei door en verhuisde van de Transvaalstraat in Haarlem-Noord naar de Waarderpolder. „Daar heb ik me ook ingezet voor het cultuurklimaat op het gebied van beeldende kunst en voorstellingen in 1989 van bewegingstheater Bewth met het publiek op een verrijdbare tribune in de productiehal.”

Voor dat gezelschap dat theater op locatie maakte op bijzondere architectonische plaatsen trad hij ook toe tot het bestuur. De bestuursfuncties in creatief opzicht zijn er vele. Van de Kring Industriële Ontwerpers, de Raad van Cultuur en de Mondriaan Stichting tot De wereld van Jansje, de lunchroom-cadeauwinkel van de Doopsgezinde Gemeente in de Grote Houtstraat, met fair-design-producten en werk voor goed opgeleide mensen met een beperking. Voor de PvdA was hij in Bloemendaal actief en tot vorig jaar maakte hij deel uit van het bestuur van Kunstenaarsvereniging De Vishal.

Sporen verdiend

Harry Swaak beweegt zich het liefst op de achtergrond. Feit is dat hij in de loop van de tijd zijn sporen in het culturele en maatschappelijke leven van de Spaarnestad en (wijde) omgeving heeft verdiend. „Kunst is in mijn beleving toch een reflectie van de tijd. Ik sta alleen maar op de schouders van de mensen die het echt kúnnen, die het allemaal in de tijd maken en tot stand brengen. Die tijd scheidt hoofd- en bijzaken en strekt zich uit tot de toekomst. Mooi dat ik daar iets aan kan bijdragen. Ik hoef geen skivakantie of camper. Doe mij maar een kelder vol kunst en een ruimte vol kunstminnaars.”

Stem hier op Harry Swaak of op een van de andere kandidaten

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.