De NDSM-werf leeft

NDSM-werf. Foto Paul Fennis

NDSM-werf. Foto PR

1 / 2
Nanska van de Laar

Bijna twintig jaar gelden gebruikte de destijds revolutionaire spektakeltheatergroep Dogtroep de voormalige NDSM-werf als decor voor de legendarische voorstelling ’Noordwesterwals’. Een inspirerende, duizelingwekkende ervaring, op de uit gebruik geraakte scheepshelling. In de open lucht, zonder voorzieningen.

Het terrein, waar in 1894 de Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij een werf opzette en eeuwen daarvoor al VOC-schepen werden getimmerd, was ontdekt door de culturele voorhoede. Het was toen nipt een decennium overbodig geweest; in 1984 ging de werf, waar vracht- en passagiersschepen, maar ook mammoettankers (na de fusie met de Nederlandse Dok Maatschappij in 1946) langs de karakteristieke helling het water in gleden, failliet.

Krakers en skaters

Na Dogtroep volgden meer culturele initiatieven. Het Over het IJ Festival – dat nog steeds plaatsvindt op de voormalige werf – en het rebelse Robodock festival lieten tussen de puinhopen prachtige dingen ontstaan, en trokken theater-, muziek- en robotliefhebbers naar de overkant van het IJ. In die tijd werd ook de grote scheepsbouwloods bezet door kunstenaars, krakers en skaters die onder primitieve omstandigheden, maar met zeeën van ruimte en vrijheid hun ’ding’ konden doen. Het was ook de tijd waarin bij het gemeentebestuur het besef ontstond dat kunstenaars een belangrijke plek in de stad innemen; dat leidde tot de oprichting van Bureau Broedplaatsen en de start van de Kunststad op NDSM, waar inmiddels zo’n 250 kunstenaars en creatieve bedrijfjes huizen.

Volgens de regels van wat inmiddels bijna een natuurwet is, volgde het geld de kunstenaars. Horecavoorlopers sloegen hun tenten op – soms bijna letterlijk zoals bij café-restaurant Noorderlicht, dat al tien jaar succesvol in een soort plastic loods huist, op wat inmiddels een toplocatie aan het water is. Er kwam – als onderdeel van Amsterdam Noords opstuwing in de vaart der volkeren – een compleet ontwikkelplan voor het hele terrein. Bedrijven ontdekten het als een ideale locatie: betaalbaar, bereikbaar en toch in de stad. De oude Smederij, waar zoals de naam doet vermoeden onderdelen werden gesmeed, herbergt nu de hoofdkantoren van Red Bull en Fronteer Strategy, het prestigieuze Brooklyn Hotel, en idealistische organisaties als Greenpeace en Emolife Campaigning Group. Het behoud en hergebruik van de monumentale panden, zoals de immens grote lasloods waar nu nog elke maand een ongekend populaire vlooienmarkt plaatsvindt, staat voorop in de plannen voor ontwikkeling. Tegelijkertijd is er ook ruimte voor nieuwbouw, zoals gebouw Number One dat onderdak geeft aan Hema, VNU en andere bedrijven, de op elkaar gestapelde containers die studenten huisvesten en het in het oog (en bijna in het water) springende Kraanspoor, waar onder andere IDTV in huist.

Kraanhotel

Commercie en creativiteit lijken vooralsnog een gelukkig huwelijk gesloten te hebben op NDSM. Tussen de corporate kantoren vinden talloze culturele evenementen plaats, zoals het eerder genoemde Over het IJ Festival, Valtifest, Dockyard, Techbase, maar ook Hiswa te water. Symbolisch voor die vooralsnog harmonieuze symbiose zijn misschien de twee grote kranen – vroeger en nu blikvangers in het gebied. Kraan 7 is geadopteerd door de vereniging De Toekomst, die plannen heeft om de kraan te voorzien van een cockpit, van waaruit bezoekers de omgeving kunnen overzien. Als een bewegende uitkijktoren moet de kolos over de driehonderd meter lange kraanbaan gaan pendelen over het terrein. De andere kraan, nummer 13, werd door ondernemer Edwin Kornmann Rudi voor het symbolische bedrag van een euro overgenomen, en na een volledige restauratie en transformatie ging de 65 meter hoge kraan (officieel ook een Rijksmonument) afgelopen januari in bedrijf als een luxueus hotel, met in de top een spa met uniek uitzicht.

Daarmee is de transformatie van het terrein nog lang niet afgelopen. De bouw van mbo-instelling ROC Top, dat al een tijdelijk onderkomen had, is inmiddels begonnen. De sociale bouwgroep Schoonschip heeft plannen om naast NDSM de meest duurzame drijvende woonwijk van Nederland te bouwen. Er moeten in de komende jaren 1500 woningen op gesaneerde grond gaan verrijzen, in allerlei vormen. Er is ruimte voor nog meer bedrijven, innovatieve projecten en evenementen. Maar gelukkig zijn er ook nog onontgonnen en ongebruikte plekjes – zand, gras, nutteloze muren, een nog vervallen loods – waar een argeloze bezoeker ineens beseft dat de geschiedenis hier nog leeft.

Koningsdag op de NDSM

Het is al het vijfde jaar dat de verjaardag van onze vorst(in) wordt gevierd op het NDSM-terrein. NDSM Vrijhaven is een mooi alternatief voor wie de oranjegekleurde Amsterdamse binnenstad beu is.

Voor bezoekers van buiten de stad is de voormalige scheepswerf een logische optie: het terrein is gemakkelijk te bereiken met een pont vanachter het Centraal Station. Of met de speciale feestpont, die vertrekt vanaf het Stenen Hoofd, en waar dj’s het publiek alvast in feeststemming brengen. Van de pont kun je direct door naar de ’What’s the point blockparty’, die om 12 uur begint bij de pier, met lokaal bier, verantwoord snacken en heel veel muziek.

Net als overal in de stad is er op NDSM een kindervrijmarkt en verder is het hele terrein een groot, bijna helemaal gratis toegankelijk feest. Zo is er een underground elektronisch event tussen de containers van NDSM Treehouse, wordt er opgetreden op het Noord-Podium in de tent van Bombascha – met ernaast een ouderwetse rollerskatedisco. De muziek op het terrein varieert van techno en house, singer-songwriter, hiphop en rock-’n-roll tot serieuze reggae.

Drie grote containers worden deze dag onder handen genomen door graffitikunstenaars, en er is meer kunst bij Trammeland – een opvangplek voor in onbruik geraakte trammetjes.

Greenpeace is de hele dag aanwezig in de vorm van Trashteams, die het afval scheiden, maar ook met rubberbootjes, waarmee bezoekers een tour over het water krijgen en mogen aanleggen bij het actieschip Arctic Sunrise. De dag wordt afgesloten met afterparties in onder meer Noorderlicht en Pllek

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.