Vechten uit liefde voor het land

Vechten in Gaza. DPD

Ad Heesbeen
Foto’s: DPd

De SP wil een onderzoek naar Nederlanders die in het Israëlische leger dienen en strijden tegen Hamas in de Gazastrook . Zijn deze soldaten anders dan moslimjongeren die voor jihad naar Syrië en Irak gaan? Een gevoelig thema, zo blijkt.

Israël is het enige land ter wereld waar alle achttienjarige mannen én vrouwen enkele jaren in het leger moeten dienen. Aan hun zijde strijden naar schatting 2500 soldaten die niet in Israël wonen, maar toch onder de wapenen gaan. De meesten hebben een Israëlisch paspoort en groeiden op in het buitenland. Maar er zijn ook honderden jonge joodse vrijwilligers uit alle windstreken die zich aanmelden voor de harde en gevaarlijke Israëlische dienstplicht. Zij dienen met behoud van nationaliteit in het zogeheten ’Machal-programma’ en keren na de diensttijd in principe weer terug.

Deze ’eenzame soldaten’ zoals ze in Israël worden genoemd, zijn sterk oververtegenwoordigd in Israëlische gevechtseenheden, zoals de Givati-brigade; hun motivatie is groot. In de huidige oorlog tegen Hamas in de Gazastrook sneuvelden al drie eenzame soldaten, op een totaal van 65. Er strijden ook jongens en meisjes met een Nederlands paspoort voor Israël. Hoeveel precies wilde het leger, afgekort IDF, niet zeggen bij navraag door deze krant. Het blijkt een zeer gevoelig thema. De Nederlandse wet schrijft voor dat burgers die vrijwillig in vreemde krijgsdienst gaan de Nederlandse nationaliteit verliezen ’indien er tevens handelingen tegen de belangen van de Nederlandse staat plaatshadden’.

In het geval van Israël, een bondgenoot van Nederland, zal dat niet snel gebeuren. Maar het optreden van de IDF in Gaza roept in Nederland al wekenlang emotionele reacties op. Volgens de Socialistische Partij (SP) in Zoetermeer en Rotterdam moeten Nederlandse gemeenten actief tegenwerken dat inwoners afreizen naar Israël om voor de IDF te vechten. De SP vraagt aan het college in Zoetermeer of er plannen zijn om deze ’jihadisten’ aan te pakken en ’of eventuele vervolging mogelijk is’. Ook de Rotterdamse tak van de partij wil actie. Drie Nederlanders die betrokken zijn bij de IDF doen hun verhaal.

Joram Baruch (52), Tel Aviv

Joram Baruch is zongebruind en gespierd. Hij heeft net twee weken als vrijwilliger voor de Israëlische organisatie Sar-El gewerkt op een militaire basis nabij Tel Aviv. Sar-El biedt joodse en niet-joods vrijwilligers van over de hele wereld de mogelijkheid om het Israëlische leger enkele weken te ondersteunen. Er is geen leeftijdsgrens; zowel bejaarden als gezinnen met kinderen doen mee. ,,Wij pakten medicijnen en voedsel in voor soldaten aan het front, maar ook voor burgers in Gaza. Zwaar, maar nobel werk,” zegt Joram. De vrijwilligers van Sar-El worden niet ingezet voor gevechtstaken. Uit angst voor raketten vanuit de Gazastrook werkten ze tijdens de huidige oorlog alleen op bases in veilige plekken in het land. ,,We hebben geen wapen opgepakt, alleen schoongemaakt.”

Dit was niet Jorams eerste kennismaking met de IDF. Hij groeide op in joods gezin in Blaricum. ,,We waren niet erg gelovig, maar mijn vader was uitgesproken zionistisch.” Zijn vader, die de jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog overleefde door zich te verstoppen in een gat in de grond in Twente nam als Nederlandse militair na de oorlog deel aan een uitwisselingsprogramma met de IDF. Vanaf zijn achttiende woonde Joram zelf een aantal jaar in Israël en doorliep de basistraining van het leger. Na jaren van omzwervingen over de wereld en carrières als grafisch ontwerper, artiestenmanager en horeca-ondernemer emigreerde hij een half jaar geleden naar Israël. Terwijl hij naar werk zocht meldde hij zich bij het leger. ,,Ik spreek zeven talen en hoopte nuttig te kunnen zijn omdat de IDF veel met immigranten te maken heeft, maar ze vonden me te oud en stuurden me naar Sar-El.”

Op het moment dat Joram – die tegenwoordig als kunstschilder zijn geld verdient – bij Sar-El zou beginnen brak de oorlog uit. De vergelijking die de SP maakt tussen jihadisten die naar de Arabische wereld reizen om te vechten en vrijwilligers van Sar-El, verwerpt hij. ,,Alle buitenlandse vrijwilligers hadden zich al maanden voor de oorlog uitbrak aangemeld, want er is een lang screeningproces. Je kan als Nederlander echt niet zomaar in het Israëlische leger vechten.”

Voor Joram was het werk een positieve ervaring, maar kritiek heeft hij ook. ,,Veel vrijwilligers waren uitgesproken pro-Israël en licht anti-Arabisch. Ik ben het niet eens met alles wat Israël in deze oorlog doet en denk dat dit optreden het antisemitisme in Europa in de hand werkt. Toch zou ik een volgende keer weer gaan. Als immigrant wil ik mijn steentje bijdragen.”

Kees Kaptein, reservist bij een IDF-gevechtseenheid

,,Ik wil alleen praten op basis van volledige anonimiteit. Dit is een heel gevoelig onderwerp en ik wil niet dat mijn familie in Nederland hierdoor in de problemen komt,” zegt Kees. Hij is bezorgd en bedroefd om het groeiende antisemitisme in Nederland. Kees, een atletisch gebouwde, joodse twintiger, emigreerde in 2008 naar Israël, maar behield zijn Nederlandse paspoort. Hij voelde als kind al dat hij anders werd bekeken in Nederland omdat hij joods was. ,,Ik wist op mijn twaalfde dat ik in de IDF wilde dienen en besloot op mijn zeventiende dat ik ’aliyah’ ging maken,” zegt hij, refererend aan het Hebreeuwse woord voor ’opstijgen’, een concept dat in de Israëlische wet is vastgelegd als het recht van alle mensen van joodse afkomst om naar Israël te emigreren. ,,Ik wilde een nieuw begin maken vanuit de zionistische filosofie dat je hard moet werken en aan moet pakken.”

Kees diende in een prestigieuze elitegevechtseenheid en werkte een loodzwaar, anderhalfjaar durend trainingsprogramma af. ,,Het was fysiek, maar vooral mentaal onbeschrijfelijk zwaar. Je wordt helemaal afgebroken en opnieuw opgebouwd. En ik zat hier zonder familie, al had ik een fijn adoptiegezin dat mij opving.”

Over de vergelijking tussen Nederlandse jihadisten die naar het Midden-Oosten trekken om een islamitisch kalifaat te vestigen en mensen met een Nederlands paspoort die in het Israëlische leger willen dienen, is Kees woedend. ,,Het is beledigend en triest als Nederlanders het verschil niet zien tussen strijders die andersdenkenden onthoofden en een georganiseerd verdedigingsleger van een democratisch land.”

Volgens hem weten Nederlanders niet dat de IDF ook Arabische Israëliërs, die 20% van Israëls bevolking uitmaken en andere islamitische en christelijke minderheden beschermt. ,,Ik kwam uit liefde voor het land en om alle burgers te beschermen. Niet uit haat. Dat in Den Haag straffeloos ’Dood aan de Joden’ kan worden geroepen, bedroeft mij, maar het verbaast me niet. Nederlanders blijven nu eenmaal aan de zijlijn staan als het om Joden gaat. Maar ik niet, en daarom dien ik nu nog als reservist in de IDF.”

Joel (25) uit Amsterdam

Joel heeft net zijn universitaire studie in Nederland afgerond en wil naar Israël emigreren. Hij ziet de toekomst van de joodse gemeenschap in Nederland somber in. ,,Sinds de oorlog in Gaza word ik aangekeken alsof ik een moordenaar ben, als ik zeg dat ik joods ben,” zegt hij. ,,Toen Geert Wilders onlangs vroeg of men minder Marokkanen wilde, deden honderden mensen aangifte tegen hem. Maar op het moment dat in de Haagse Schilderswijk mensen ’Dood aan de Joden’ scanderen, hoor je niemand.”

Ondanks zijn zorgen schuwt Joel het debat in Nederland niet. Hij deed zijn zegje over de kwestie in het televisieprogramma ’Hollandse Zaken’ en schreef een opiniestuk voor een bekende Israëlische website. ,,Ik wilde al voor de oorlog emigreren, omdat ik van jongs af aan al een sterke band voel met Israël. Die band wordt steeds sterker.”

Als hij gaat, moet hij volgens de Israëlische wet nog tenminste een half jaar in het leger. Hij staat er open voor. ,,Als ze me nu kunnen gebruiken ga ik.” Dat hij dan door de SP wordt vergeleken met Nederlandse jihadisten die in het Midden-Oosten vechten, vindt hij stuitend. ,,Ik begrijp niet dat een politieke partij deze vergelijking maakt. Deze jihadisten vallen iedereen aan die anders denkt. Het Israëlische leger verdedigt een land en is aan regels gebonden.”

Hij vergelijkt zijn situatie liever met Nederlandse jongens met een Turks paspoort. ,,Zij zijn ook dienstplichtig in Turkije. Daar hoor je in Nederland nooit iemand over.”

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.