Hoofddorper Patrick van der Pijl, baken in onzekere tijden

Patrick van der Pijl: ,,Durf eens iets anders te doen zonder dure consultants in te huren.’’

Patrick van der Pijl: ,,Durf eens iets anders te doen zonder dure consultants in te huren.’’© Foto United Photos/Paul Vreeker

Hoofddorp

De wereld verandert snel en de zakenwereld misschien nog wel sneller. Veel bedrijven worden daar onzeker van. Volgens Patrick van der Pijl is dat alleen maar goed. ,,Want in onzekerheid ga je veel meer creativiteit vinden en kom je tot hele andere inzichten’’, zegt de man die overal ter wereld bedrijven helpt om nieuwe wegen in te slaan. Op de haringparty bij ’Claus’ neemt hij woensdag het plaatselijke bedrijfsleven graag bij de hand.

Wat was zaken doen nog simpel toen zijn grootouders van moederskant een melkzaak hadden. In het dorp leverde melkfabriek AMC alleen aan hen. En door de groei van de bevolking konden de Fritschys steeds meer klanten verwachten in hun winkel aan de Kruislaan en bij hun wagen.

In de jaren zeventig veranderde het beeld, mede door de komst van grote spelers als Dirk van den Broek. In 1973, twee jaar nadat hun schoonzoon in de melkzaak was gekomen, werd de zaak verkocht. En Wim van der Pijl, net vader geworden van tweelingbroers Patrick en Alexander, stapte over naar een branche die nog wel beschermd was: de uitvaartwereld. Het was niet zonder succes. Twee jaar nadat hij bij Dunweg aan de slag was gegaan, kon hij de onderneming al overnemen.

Patrick groeide op in de woning boven de zaak die toen nog aan de Tuinweg zat. En vanaf zijn twaalfde waste hij zeer regelmatig de lijkwagens. Het leverde hem een aardig zakcentje op, maar bracht hem ook tot het inzicht dat alle details moeten kloppen. Geen druppel op de zwarte lak dus!

Tijdens zijn studie bedrijfseconomie ging hij avond- en nachtdiensten draaien. Hoorde hij via de semafoon dat iemand was overleden, dan ging hij de persoon ophalen en verzorgen. Oftewel: schoonmaken, wassen en aankleden.

Was hij enig kind geweest, dan had hij de zaak wellicht op zeker moment overgenomen. Maar hij had een tweelingbroer. En terwijl die Alexander zich wel zag als uitvaartondernemer, wilde Patrick eerst kijken wat-ie in zijn mars had. ,,Lukt dat niet, dan kan ik altijd nog naar pa’’, was de redenering.

Uren schrijven

Hij ging aan de slag bij grote, internationaal opererende adviesbureaus. Het verdiende goed, maar het systeem ging hem steeds meer tegenstaan. Hoezo was alles bij de adviesbureaus gericht op het schrijven van zoveel mogelijk uren? En wat werd de klant nu eigenlijk wijzer van al die dikke, moeilijk te doorgronden rapporten?

Hij zinde op een manier die beter aansloot op een wereld die, mede door de laptops, in rap tempo visueler werd. Het kwartje viel toen hij Alexander Osterwalder ontmoette die na jaren research tot een businessmodel was gekomen met negen vaste bouwstenen. Ze besloten samen een boek te schrijven waarbij Van der Pijl de theorie van de Zwitser in beelden vatte.

Het boek, Business Model Generation, begon in 2010 te lopen en doet dat nog steeds. Het in dertig talen verkrijgbare werk prijkt al zeven jaar in de top 5 van bestverkochte managementboeken.

Van der Pijl profiteert daar op twee fronten van. Als uitgever en producer verdient hij aan de verkoop van de boeken - inmiddels een slordige 1,6 miljoen exemplaren. Als eigenaar van Business Models inc. verdient hij aan de bedrijven die - via boek, presentaties of workshops - op zijn pad zijn gekomen. Wie kan ze beter vertellen hoe je de theorie in de praktijk moet brengen? Hoe je bijvoorbeeld - les een - op safari gaat om te ontdekken wat jouw (nieuwe) klanten willen?

Zeker in de beginjaren gaf hij overal presentaties. Ook kwamen er - naast het hoofdkantoor in Amsterdam - kantoren in VS, Groot-Brittannië, Australië en Taiwan. Hoe ’supertof’ hij dat rondreizen aanvankelijk ook vond, vertraagde vluchten en slechte maaltijden onderweg vraten energie. Al die avonden ook in verre hotels waarop hij zich afvroeg of hij nog even zou gaan werken of toch maar richting bar moest?

Tweede boek

Omdat de buitenlandse kantoren lekker draaien, hoeft hij daar minder vaak heen. Wel geeft hij graag inspiratieworkshops en gaat hij de komende tijd wereldwijd de boer op om zijn tweede boek te presenteren. Was het eerste boek direct een hit, de verkoop van nummer twee houdt na een kleine vijf maanden ’actieve verkoop’ nog niet over: zestigduizend exemplaren zijn er in het Nederlands en in het Engels verkocht. Maar ja, het is aan nog tien landen verkocht. En als er weer een versie verschijnt, komt Patrick ter plekke zorgen voor reuring. ,,Want je moet constant de aandacht blijven vestigen op je werk’’, begreep hij van zijn Amerikaanse uitgever. In juli reist hij dus af naar Taiwan en in september naar Italië. Ook gaat hij via wekelijkse blogs de boodschap uitdragen dat je iets goeds kunt doen met je onzekerheid. Want wanneer alles zeker is, denk je toch niet na over de vraag of je klanten over twee jaar nog zitten te wachten op de producten die je aanbiedt?

Ondertussen heeft zijn leven er juist nieuwe zekerheden bij gekregen. Rond de enige uitvaart die hij ooit leidde - een goede vriend overleed toen broer Alexander net op vakantie was - sloeg de vonk over tussen Patrick en een zus van de overledene. Omdat deze Kelly met haar kinderen het vertrouwde Hoofddorp niet graag verruilt voor ’zijn’ Amsterdam, keert hij na 22 jaar terug naar zijn geboorteplaats.

Slaapdorp

Het is een behoorlijke overgang, beseft hij. ,,Waar het in Amsterdam altijd maar doorgaat, is dit nog altijd een slaapdorp. Al heb je inmiddels wel tentjes waar je om acht uur ’s morgens prima koffie kunt drinken.’’

Dat nu juist een uitvaart voor een ommekeer zorgde, ziet hij niet als een signaal dat hij zijn roeping is misgelopen. Sterker nog, de dingen die hem in die wereld van pas waren gekomen helpen hem net zo goed wanneer hij bijvoorbeeld een inspiratieworkshop organiseert: ,,Ook daar probeer je er op alle manieren voor te zorgen dat dingen kloppen. De goede plek, muziek die je in de juiste stemming brengt en eten dat je energie geeft. Want we vragen wel wat van mensen. We willen dat ze niet langer denken als een manager die voor een probleem één oplossing heeft, maar als een ontwerper die klanten observeert, ze de juiste vragen stelt, met prototypes komt en die ook aanpast als die niet werken. Het is net een achtbaan.’’

’Nooit zomaar iets overnemen’

Hoe het niet moet, lieten Patrick en broer Alexander acht jaar geleden zien met de website www.herinneringsplaats.nl. In de VS was het rouwen via internet een groot succes en tegen een beperkte vergoeding kon Patrick dat hier ’uitrollen’.

Maar het werkte voor geen meter, merkte hij. ,,Ook niet toen we het gratis aanboden.’’ De verklaring was achteraf simpel: hij had onvoldoende bedacht dat het begraven en rouwen hier anders gebeurt dan daar. En daarmee was gezondigd tegen de eigen wetten. Worden in de States kosten noch moeite gespaard bij uitvaarten en gaan overledenen daar soms met auto en al onder de grond, hier is het hier al snel een kwestie van: doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. Behalve dan bij bekendheden als Martin Brozius en een doodgeschoten taxichauffeur. En dus ging de stekker uit de site.

Patrick adviseert zijn broer niet, ofschoon hij soms denkt dat ook de uitvaartbranche toe is aan verandering. ,,Vroeger hing er iets mystieks omheen. Grafkisten kon je als particulier niet kopen. Nu wel. En als mensen zien dat de prijs van een kist drie keer over de kop gaat, vinden ze dat niet acceptabel.’’

Dus kan hij zich voorstellen dat het ook in deze wereld tot platformen en netwerken komt, via welke de klant zelf precies de gewenste uitvaart kan samenstellen. ,,Of - als die dat gedoe vindt - het juist aan een ander overlaat.’’

Haringparty

In de twintig minuten die hij woensdag op de Haringparty van zakennetwerk MeerBusiness krijgt, wil Patrick van der Pijl (zaken)mensen inspireren om ’iets anders te durven doen, zonder dure consultants in te huren’. Hij is er niet om klanten te winnen, maar staat daar wel voor open. ,,We doen ook kleinere bedrijven, al zetten we die vaak bij elkaar. Dan kunnen ze tevens iets van elkaar leren.’’

Meer nieuws uit HD

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.