’Anne Frank is het kind in mij’

,,Ik was als 13-jarige heel anders dan Anne.’’© Foto Richard Stekelenburg

Richard Stekelenburg
Haarlem

,,Anne Frank is het kind in mij’’, zegt actrice Maria Eldering (34). ,,Als ik lees wat zij schreef en hoe ze zich uitsprak, vol zelfvertrouwen en met haar heel eigen brutaliteit, dan denk ik: zo had ik ook willen zijn toen ik 13 was. Ze geeft me een soort vrijheid.’’ De Haarlemse speelt komende week voor de zesde keer in een voorstelling Anne.

’Lotte’ heet het theaterstuk dat nu voor het vijfde seizoen op rij te zien is, waarin Eldering de rol van Anne voor haar rekening neemt.

Het stuk vertelt het verhaal van het Achterhuis vanuit andere gezichtshoek dan we gewend zijn. Lotte is Charlotte Pfeffer-Kaletta, de grote liefde van Fritz Pfeffer. Hij is de achtste onderduiker in het Achterhuis. Anne noemt hem in haar dagboek ’Dussel’, wat zoveel betekent als ’dom’. Pas na de oorlog zal Charlotte, die niet wist waar haar geliefde was ondergedoken, erachter komen dat Anne het met ’Dussel’ over haar Frits had. Anne’s beschrijving van hem als sikkeneurige, kleinzielige en irritante man is voor Lotte onverteerbaar, zo weten we uit brieven. Pfeffer overleefde de oorlog niet, net als de andere onderduikers uit het Achterhuis.

’Zeur niet zo!’

Eldering: ,,Raar misschien, maar als ik me voorbereid op deze rol, voel ik meteen weer haatgevoelens voor Charlotte. Als Anne zou ik haar willen toeroepen: ’Mens, zeur niet zo. Ik ben een 13-jarig meisje. Elk kind maakt opmerkingen die niet helemaal gepast zijn. Bovendien: dit is mijn dágboek!’

,,Aan het eind van haar dagboek zet Anne ook wel wat recht. Dan schrijft ze dat ze niet alles zo bedoeld heeft. Dat ze ’een rol’ speelde. Haar houding ten opzichte van Dussel heeft alles te maken met de plek waar zich de geschiedenis zich afspeelt en hoe het is om als 13-, 14-jarig meisje twee jaar lang in een kleine ruimte te leven met een 53 jaar oude man.’’

,,Aan de andere kant snap ik Charlotte ook wel. Als 13-jarige Maria had ik Anne wellicht gezegd dat het allemaal wel wat tactvoller had gekund, vindt ze. ,,Ik was op mijn 13e anders dan Anne. Ik was braaf, bescheiden en niet erg uitgesproken. Ik ben nogal beschermd opgevoed. Pas toen ik 18 was, ben ik los gekomen. Anne heeft me in die zin een soort vrijheid gegeven. Een zo-kan-het-ook’-gevoel.’’

Icoon

In 2008 kroop Eldering voor het eerst in de huid van Anne. Dat was in de voorstelling ’Prinsengracht 263’ onder regie van Marijke Kots. ,,Ik had toen wel al twee keer meegedaan aan die voorstelling als violist en in de rol van nazi-meisje. Anne spelen, leek me zo goed als onmogelijk. Iemand die zo op een voetstuk staat, zo’n icoon is, iemand waar iedereen een eigen mening of idee bij heeft... Ik ben het toen vooral gaan zoeken in uiterlijkheden. Los van het feit dat ik het boek eindeloos van voor naar achter en van achter naar voor ben gaan lezen. Ik probeerde zoveel mogelijk op Anne Frank te lijken. Ik heb mijn haar zwart geverfd en ben extreem gaan lijnen. Nee, dat was niet echt gezond.’’

© Maria Eldering als Anne. Publiciteitsfoto Jan Roeleveld

,,Marijke Kots zei: ’Je probeert te veel een 13-jarige te spelen. Wees nu maar jezelf en laat je leiden door de tekst.’ Daar had ze gelijk in. Direct voorafgaand aan die eerste voorstelling las een meisje van 13 - Anne’s leeftijd - bij een herdenkingsbijeenkomst in Spaarndam een gedicht voor. Dat kwam enorm bij mij binnen. Ik moest zo verschrikkelijk huilen, dat Marijke me daar rondjes om de kerk heeft heeft laten rennen om weer rustig te worden. Ja, toen moest ik nog op. Ik wist vanaf dat moment wel: ik sta iets te spelen dat nog steeds ontzettend actueel is.’’

’Truitje’

,,Ik hoef nu maar het rokje of het truitje aan te trekken en ik voel me Anne. Er gaat een knop om. Dan word ik - althans achter de coulissen - baldadig, jeugdig en kan ik niet stil meer zitten.’’

,,Hoe lang ik deze rol kan blijven spelen, weet ik niet. Als het niet goed meer voelt of ik krijg van anderen te horen dat het niet meer kan, stop ik er direct mee. Vorig jaar merkte ik nog dat mensen me daadwerkelijk als 13-jarig meisje op het podium zagen. Eenmaal omgekleed herkenden ze mij niet meer.’’

Leeftijd

,,Ik merk wel dat het anders wordt om in de huid van Anne te kruipen. Anne Frank is in korte tijd op jonge leeftijd enorm volwassen geworden, veel volwassener dan ik op die leeftijd was. Er is in dat verband een zinnetje van Anne dat ik uitspreek in de voorstelling: ’Hoe ongelukkig ik me voel om volwassen te worden’.’’

,,Ik ben ondertussen wel verder dan zij. Er zijn zo veel dingen die Anne nooit heeft kunnen ervaren en ik wel. Er komt wellicht een moment dat ik dat als te veel ballast ga ervaren om haar te kunnen spelen.’’

,,Anne zou nu 87 zijn geweest. Vlak voor de voorstelling praat ik even tegen haar. Dan bedank ik haar en zeg ik dat mijn best zal doen haar zo goed mogelijk neer te zetten. Ik ken haar in feite natuurlijk helemaal niet. Maar ze zit wel dicht bij me.’’

’Lotte’. Regie: Fred Rosenhart. Spel: Joan Roeleveld (Charlotte), Fred Rosenhart (Fritz) en Maria Eldering (Anne). Te zien: dinsdag 2 mei, Seinwezen Haarlem; zondag 7 mei (’s middags), Engelmunduskerk Velsen.

Trailer Lotte

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.