Schoolbestuurders leggen plaatsingsbeleid Haarlem uit: ’Communicatie wordt het moeilijkst’

Annalaura Molducci
Haarlem

De basisscholen voor het openbaar en christelijk onderwijs gaan overal in Haarlem hetzelfde plaatsingssysteem hanteren. Dat is gunstig voor kinderen die al in de buurt van de school van hun voorkeur wonen. Het moet ook een hoop stress en onduidelijkheid voorkomen. De baby alvast inschrijven zit er straks niet meer in.

Bestuurders Ben Cüsters (christelijk onderwijs) en Marten Elkerbout (openbaar onderwijs) staan aan de basis van het nieuwe beleid, hoewel het altijd ’kiezen uit kwaden’ blijft. Jaarlijks melden zich tweeduizend leerlingen aan op de Haarlemse basisscholen waar grofweg 15 duizend kinderen op zitten.

Zijn met dit systeem nu alle problemen opgelost?

Cüsters: ,,Voor elk kind is een plek maar we kunnen niet garanderen dat het een plek van hun eerste voorkeur is op een basisschool van hun keuze. Sommige scholen in Haarlem hebben te maken met een topdrukte. Ouders meldden zich in het verleden al aan als hun kind net was geboren of zelfs daarvoor. Dat veroorzaakte een hoop onrust en zelfs paniek bij ouders.”

Elkerbout: ,,Ik heb in Amsterdam aan de wieg gestaan van dit systeem in het voortgezet onderwijs en daar liep het heel erg goed. Met dit beleid zorgen we voor gelijke kansen voor kinderen en we houden het ook overzichtelijk. Ik heb het idee dat het nu heel erg ondoorzichtig is omdat ouders zich vaak bij meerdere scholen inschrijven of zelfs strategisch kiezen. Scholen denken daardoor dat ze vol zitten, terwijl dat niet zo is.”

Dus niet alles is opgelost?

Cüsters: ,,Wij hebben wel gezorgd voor een eerlijk en transparant systeem met plekken voor kinderen op basisscholen. Het systeem is erop gericht zoveel mogelijk service te bieden.”

Keuzevrijheid

Elkerbout: ,,Eén van de hoekstenen van het Nederlandse onderwijssysteem is keuzevrijheid. Dit plaatsingssysteem doorbreekt die vrijheid niet, want we kunnen een plaats garanderen. Het is best spannend want ouders hebben de neiging om de keuzevrijheid te verwarren met het recht op een plaats maar scholen hebben nu eenmaal beperkte capaciteit. Als iedereen naar één school wil, gaat dat natuurlijk niet lukken. We trekken een cirkel om een postcodegebied en daarin moeten vijf scholen liggen. Ouders kunnen natuurlijk anders kiezen, maar voor die vijf scholen geldt een voorkeursbeleid. In andere cirkels sluiten ze achteraan aan.”

Waarom is dit niet eerder bedacht?

Cüsters: ,,Dit heeft een lange voorgeschiedenis. Er waren veel bestuurderswisselingen. De discussie ging ook over het voorkomen of tegengaan van segregatie (het ontstaan van witte en zwarte scholen, red.). Dat was niet bevorderlijk om de vaart erin te krijgen. De afgelopen twee jaar hebben we stappen gezet omdat de schoolbesturen dit steunen.”

Elkerbout: ,,Ik werk nu twee jaar in Haarlem. Vanaf dat moment ben ik hiermee bezig. Ik wil niet zeggen dat dit mijn verdienste is geweest hoor. Het heeft geholpen dat we gebruik konden maken van ervaringen elders, bijvoorbeeld in Amsterdam. Het capaciteitsprobleem los je hiermee overigens niet op.”

Cüsters: ,,We hebben zeer populaire scholen in het centrum, Haarlem Zuid-West, Kleverparkbuurt en Noord. Met het nieuwe plaatsingssysteem hopen we dat de overgrote meerderheid van de kinderen op de school van hun eerste voorkeur kan komen. In Amsterdam lukt dat in 95 procent van de gevallen.”

Elkerbout: ,,We willen dat ouders via een eerlijk en inzichtelijk systeem voor een school kunnen kiezen. We krijgen straks drie plaatsingsrondes per jaar omdat niet ieder kind op 1 augustus vier wordt. 95 procent zou een prachtige score zijn. We weten ook meteen of dat is gelukt. Nu weten we niet of ouders op hun eerste voorkeursschool terechtkomen omdat ze mogelijk strategisch kiezen voor een school die plaats heeft.”

Elkerbout: ,,Het moeilijkste wordt de communicatie. Alle ouders van kinderen die vier worden krijgen een brief thuis waarin we in heldere taal moeten uitleggen hoe het systeem werkt. Plaatsing is iets anders dan inschrijving en aanmelding iets anders dan toelaten. Er zijn nu al scholen die toezeggingen hebben gedaan aan ouders. Als dat schriftelijk is vastgelegd moeten zij dat nakomen. Ik heb in Amsterdam met een lotingssysteem voor het voortgezet onderwijs gewerkt. Daar stapten ouders naar de rechter maar nooit werden die vragen gehonoreerd. In Haarlem valt het tot nu toe wel mee, in Amsterdam hebben we de venijnigheid zien toenemen.”

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.