’Supercool’, de traumaheli Lifeliner1

Hein Flach
Overveen

Verderop bij de rotonde in Overveen is een verkeersongeluk gebeurd. Rond 20.00 uur komt de traumahelikopter van de ANWB aanvliegen. ’Lifeliner1’ landt op een sportveld. Meteen is de hele buurt op de been.

Vaders, moeders, opa’s en oma’s en slaperige kinderen staren gebiologeerd naar Lifeliner1. De arts en de verpleegkundige zijn enkele ogenblikken later, middels een inderhaast aangevoerde tuintrap uit een schuurtje, door omstanders over het hoge hek rondom met sportveld geholpen en door de politie naar de Militairenweg gebracht.

Op het veld is de piloot achtergebleven. Hij neemt alle tijd het publiek te woord te staan. Zijn toehoorders luisteren nieuwsgierig naar zijn verhaal.

,,Wij zijn afkomstig van het VU Medisch Centrum. We vliegen gemiddeld zo’n beetje tien oproepen per dag. Ja, alleen wij al. Vanaf het VU is het ongeveer vijf a zes minuten vliegen hierheen. Maar we waren aan het tanken op de helipoort in de Westhaven van Amsterdam. Dus nu was er iets meer afstand. Bovendien moet je met Schiphol rekening houden. Nu begint het donker te worden, dus we mogen niet heel lang laag vliegen. Je moet omvliegen, of juist recht over Schiphol, tussen de banen door, dan zit je ook niemand in de weg. We zijn nu via IJmuiden gekomen. Dat gaat in overleg met de verkeerstoren. Kijk, ze gaan niet een Boeing 747 een rondje laten maken omdat wij eraan komen. Die dertig seconden kunnen wij wel even wachten.’’

,,Hoe lang duurt uw opleiding eigenlijk?’’, wil een meisje weten.

,,Om piloot te worden drie jaar, maar om op de trauma te vliegen heb je heel veel ervaring nodig. Moet je heel lang vliegen. De meeste piloten komen van defensie, de luchtmacht of de marine. Daar hebben we onze ervaring opgedaan. Ik ook.’’

,,Supercool’’, zegt het meisje.

,,Eigenlijk is het een hobby’’, vervolgt de piloot niet zonder trots. ,,Moet je niet tegen mijn baas zeggen hoor. Hebben jullie nog meer vragen? Ik sta er nou toch.’’

,,Hoe lang bent u meestal onderweg?’’, vraagt iemand. ,,Als wij naar Texel vliegen vanaf het VU zijn we 22 minuten onderweg. Dat gebeurt niet zo vaak, want op Texel gebeurt niet veel. De meeste inzetten van ons zijn acht tot negen minuten vliegen. Misschien een kwartiertje. Ik ben vandaag om 18.15 uur begonnen voor de nachtdienst, dit is mijn tweede oproep. Wij zijn naar ’s Gravenzande op weg geweest, en nu hier. De Lifeliner1 heeft vandaag al iets van zeventien vluchten gemaakt, met tanken erbij. Van Groningen tot in Zeeland geloof ik. Ze hadden vandaag al 4 uur en 15 minuten vliegtijd. Tja, als je gemiddelde vliegtijd ongeveer een kwartier is, heb je heel wat vluchtjes gemaakt. Want als wij ergens bezig zijn en er is een oproep in ons gebied, komt de heli vanuit Rotterdam of Nijmegen. We dekken elkaars gebied.’’

De helikopter is van de ANWB, vertelt de piloot. De ANWB ’Medical Air Assistance’ (MAA) is met meer dan zevenduizend vluchten per jaar de medische helikopteroperator in Nederland. MAA is een dochterbedrijf van de ANWB en beschikt over vier traumahelikopters en één reserve van het type Airbus EC-135. Van de 46 medewerkers zijn er 38 piloten.

,,Wij worden ingehuurd door een traumacentrum’’, legt de piloot uit. ,,Het traumacentrum is groter dan het ziekenhuis, dus meer dan alleen het VU. We werken in opdracht van de staat. Die heeft tegen de tien traumacentra in Nederland gezegd: vier moeten het traumawerk gaan doen met helikopters. Dat zijn Radbout Nijmegen, VU Amsterdam, UMC Groningen en Erasmus Rotterdam. Wij waren de eerste, dus vandaar Lifeliner1; dat is onze callsign. We hebben net ons 22-jarige bestaan gevierd. Sinds zes jaar zijn we ook met nachtvluchten bezig.’’

Terug naar de realiteit van het moment. ,,Ik kreeg echt een hartverzakking toen ik jullie aan hoorde komen’’, zegt een vrouw. Ik dacht dat je in mijn achtertuin ging landen. Ik ben naar buiten gerend en heb gezwaaid, dat jullie naar dit sportveld moesten.’’

De piloot schiet in de lach. ,,We landen ook in tuinen mevrouw, als het moet. Er was ook een tuin hier vlak in de buurt die prima kon, maar het was net even te donker om het goed te zien. En als ik twijfel, doe ik het niet. Je moet geen takken in de rotor hebben. Dat geeft troep.’’

,,We vliegen altijd met zijn drieën, de piloot, een arts en een verpleegkundige. Als het nodig is, blijft de arts bij de patiënt tot die in het traumacentrum ligt. Hij rijdt dan met de ambulance mee.’’

Het is geheel donker geworden op het sportveld als een fotograaf verschijnt. De piloot: ,,Een spotter. Jaja, we hebben een eigen fanclub. Zij hebben dezelfde piepers als wij. Onze inzetten zijn niet geheim. Die kun je op internet zien. Op een site als P2000 ofzo. Soms weten zij het nog eerder dan wij. Ze maken mooie foto’s. Ze hebben zelf ook een een mooie site: MMT Nederland. MMT staat voor Mobiel Medisch Team. Die jongens doen het goed hoor; ze zullen nooit een slachtoffer in beeld brengen. En als er een auto op staat, zullen ze het kenteken afplakken, daar zijn ze supernetjes in. Het gaan hen om de helikopters en daar mooie plaatjes van te maken.’’

Een toehoorder stelt een laatste, onbescheiden vraag. ,,Wie betaalt dit allemaal?”

De piloot: ,,U. Wij. De belastingbetaler. Die vier helikopters, die 24/7 inzetbaar zijn, kosten 17 miljoen euro op jaarbasis. Ik vind dat meevallen. In het buitenland gebeurt het veel via charity’s. Daar gaan ze langs de deuren met de bus voor geld. In Nederland wordt het vanuit de staat geregeld. Wij als ANWB proberen de aanbesteding te winnen om de opdracht binnen te krijgen. Maar de ANWB heeft geen winstoogmerk. Wij brengen geen overheadkosten in rekening, met de bedoeling daar later bijvoorbeeld een beschadigd blad van te kunnen vervangen. Want we landen bijna nooit op vliegvelden, altijd in dit soort gebieden. Het is een kwestie van tijd dat je iets zult raken, omdat er een keer een tak naar je toe waait, een steen, of wat dan ook.’’

De verpleegkundige is terug. Het tweetal maakt zich op om te vertrekken. Maar de piloot is nog niet uitgepraat. ,,Over het opstijgen: deze helikopter weegt bijna drieduizend kilogram. De wind die van de rotorbladen afkomt, tilt het ding de lucht in. Dus mensen, afstand houden, want als er een klein steentje opvliegt en in je ogen terecht komt, heb je een probleem. We gaan. Verzoek: ga daar bij de bomen staan, dan kun je prachtig zien hoe we vertrekken en sta je veilig. Als je camera’s bij je hebt, liever niet flitsen.’’

Vijf minuten later stijgt Lifeliner1 op. Het is 21.34 uur.

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.