Theater maken en zorg, de ideale combinatie

Kim Schönhage met op de achtergrond de deelnemers aan de voorstelling.© United Photos/Paul Vreeker

Hein Flach
Hoofddorp

De beste zelfgemaakte appeltaart uit de omgeving wordt geserveerd op het terras van zorgmanege Starro, waar Kims vader Ger Schönhage de scepter zwaait. Kim voelt zich hier als een vis in het water; voordat zij ging studeren draaide zij menig vakantiedag mee in de begeleiding van de deelnemers op de boerderij.

,,Dan maak je zo het een en ander mee. Toen merkte ik al dat ik de zorgkant ook heel leuk vond. De laatste twee jaar van mijn studie heb ik me gespecialiseerd in autisme. Ik heb er een scriptie over geschreven en stages gelopen. Dat is een doelgroep die me erg goed ligt. Ik kan gewoon goed met de mensen communiceren en het gaat heel intuïtief. Maar ik wilde er ook theoretisch kennis van hebben.’’

Kim was net afgestudeerd toen ze vanuit zorgkantoor Stichting De Linde werd benaderd. ,,Zij wilden samen met Pier K een dagbesteding starten voor mensen met een verstandelijke beperking of GGZ-problematiek. En dan echt theaterdagbesteding. Daar heb je wel een vakdocent voor nodig. Dit was zo’n mooie kans, die wilde ik niet laten liggen. De zorg ligt me, en het heeft te maken met mijn vak. Dit is de beste combinatie die ik in mijn beroep kan vinden.’’

Vangnet

Kim Schönhage (26) vertrok vier jaar geleden naar Arnhem. Daar volgde zij de studie ’theatermakend docent’ aan ArteZ Hogeschool voor de Kunsten.

Samen met haar vriend heeft Kim twee jaar geleden de stichting ’Rauw’ opgericht, dat staat voor Rare Artistic Uniting Worldwide. ,,Mijn vriend en ik doen samen theaterprojecten voor mensen die normaal gesproken niet zo snel met kunstvormen in aanraking komen, om financiële redenen of door afkomst, geloof, lichamelijke beperking of wat dan ook. Afgelopen vier jaar hebben we aan aantal projecten gedaan op Curaçao. Daar gaan we elke zomervakantie heen. Dan trekken we de achterstandswijken in en maken voorstellingen, met die kids.’’

,,Onze doelgroep vinden wij ook rauw: de ruwe diamanten die we tegenkomen, mensen die nul kennis hebben van wat ze eigenlijk kunnen omdat ze er nog nooit mee in aanraking zijn gekomen. Wij hebben gemerkt dat er in de achterstandswijken zo veel talent zit.’’

Het theaterstuk dat Kims gezelschap in juni in het Hoofddorpse Pier K gaat opvoeren, heeft nog geen titel. ,,Het gaat over een jongen die als hij slaapt in een droomwereld terecht komt. Die is voor hem heel echt. Hij beleeft allerlei avonturen. Er is een ijskoningin die de bewoners van dat land in haar macht heeft. Hij wil ervoor zorgen dat zij van haar troon wordt gestoten, zodat de mensen weer vrij zijn. Maar telkens wordt hij wakker in de normale wereld en dan wil hij de mensen ervan overtuigen dat de droomwereld echt bestaat. Maar niemand gelooft hem.’’

Het project is een driehoekssamenwerking tussen Pier K, stichting De Linde en haar eigen stichting Rauw. ,,De Linde doet alles op het gebied van zorg. Wat dat betreft heb ik een goed vangnet. Pier K stelt de ruimte ter beschikking en de technicus.’’

Kim leidt sinds oktober in Hoofddorp twee groepen: tien deelnemers op dinsdag en twaalf op donderdag. ,,In de ochtend hebben ze hun dagbesteding op de manege, in de middag zijn ze bij mij. Bij Pier K heb ik een prachtig theaterlokaal. De groepen zijn wisselend samengesteld. De meesten zijn tussen de 18 en 26 jaar. Maar ik heb ook een man en een vrouw van rond de 58 jaar. Ieder vraagt een andere manier van werken en benaderen. De een kan 40 jaar zijn en het gedrag hebben van iemand van 20. En iemand kan 20 zijn met het gedrag van een twaalfjarige. Dat houdt me scherp en alert. Dat maakt dit werk super uitdagend.’’

,,Ik leer veel van onze deelnemers. Zij zijn de grootste spiegel die je je als mens kunt bedenken. Ze zijn heel open, vergelijkbaar met kinderen. De remming is nihil en alles is heel eerlijk. Zo probeer ik ook tegen hun te zijn en dat zeg ik ook. Het interesseert me niet of iemand een beperking heeft, het gaat erom dat we met elkaar iets tot stand brengen. Dat is mijn kracht als docent.’’

Waarbij haar vak, theatermaken, altijd voorop staat. ,,In het begin leerde ik ze: wat is dat nou, acteren. Hoe doe je dat? Hoe gebruik je je lijf op het podium? Hoe breng je iets over? Hoe presenteer je jezelf? Dat zijn dingen die veel mensen in het dagelijks leven niet bewust inzetten.’’

Vliegen

,,We zijn begonnen vanuit een thema: wat als je dromen echt zijn. Ik heb bijvoorbeeld wel eens gedroomd dat ik kan vliegen. In het echt kan dat niet. Maar wat als dat wel zou kunnen? Wat zou je willen kunnen? Hoe zou de wereld er dan uitzien? Hoe zou jouw droomwereld eruit zien? Er kwamen zo veel verhalen uit!’’ Uit al die verhalen is Kim scène-ideeën gaan bedenken. ,,Die zijn we gaan repeteren. Ik heb bewust geen bestaand stuk gekozen omdat ik hen wilde betrekken in hoe je een voorstelling maakt.’’

Haar deelnemers zijn gebaat bij een veilige sfeer. ,,Omdat ze mij goed kennen, is er ruimte mij te laten weten als ze iets niet leuk vinden, en ook als ze het wel leuk vinden. Natuurlijk maken ze ook fouten. Dat is niet erg. Kijk, ik kan ze wel vertellen wat ze moeten doen, en daar leren ze ook van, maar ik wil het ze vooral zelf laten ontdekken. Dat kost tijd. In mijn les is ook alle censuur weg. Als iemand per ongeluk gaat schelden, dan mag dat. Dat hoort erbij. Dat maakt dat ik ook heel vrij en eerlijk tegen hen kan zijn. Zo ontstaat een vertrouwensband. We zijn echt een groep, een eenheid.’’

Haar doel is niet dat de deelnemers acteurs worden. ,,Wel om ze zelfverzekerd op het podium te zetten met een stuk waar ze achter staan en waar ze plezier aan beleven. En ik merk dat er steeds meer verbetering in zit.’’

Vanuit het Meerlandenfonds heeft Kims stichting Rauw onlangs een subsidie gekregen van 579 euro. Daarvan is een filmcamera aangeschaft. ,,Ik wilde namelijk graag vastleggen wat ze doen, zodat ze zichzelf op beeld terug kunnen zien. Ik ben begonnen met dans. Als ze zichzelf dan terugzien, krijg je heel menselijke reacties als: ’nou, ik vind mezelf toch niet zo leuk op film’. Ieder mens heeft te maken met spanning in het lichaam. Maar dit soort spanning heeft wel een andere uitwerking op mijn deelnemers. Zij zijn niet gewend op een podium te staan. Daarom zorg ik er nu al voor dat er regelmatig mensen bij de repetitie komen kijken - van het zorgkantoor, van Pier K of van de opleiding. Dat doe ik bewust, om ze alvast kennis te laten maken met vreemde ogen.’’

Try-out

Op 3 juni is de try-out. Op 16 juni is de officiële voorstelling in de zaal van Pier K in Hoofddorp. Er kunnen 154 mensen in de zaal.

,,Ik hou mijn groepen voortdurend voor: alles wat je op de vloer doet, dat ben je niet zelf. Je speelt een rol. Daarom heeft niemand zijn eigen naam in het stuk, maar een andere, om duidelijk te krijgen dat er twee werkelijkheden zijn als je met theater te maken hebt. Het is een kunst om de theaterwerkelijkheid over te brengen op het publiek. Want de toeschouwers zitten wel in de dagelijkse werkelijkheid.’’

Kim woont in Arnhem. Twee keer per week rijdt ze tachtig minuten heen naar Hoofddorp, en tachtig terug. ,,Ik doe dat met heel veel plezier. Negen van de tien keer ga ik echt zo gelúkkig naar huis. Of je hebt iemand een ontzettende groei zien doormaken, of hij heeft een ontzettend leuke scène gemaakt. De sfeer is goed en ze hebben het naar hun zin. Als ze na afloop van de repetitie klaar zijn, hoor ik vaak: we kijken alweer uit naar volgende week.’’

Meer nieuws uit HD

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.