Moeders borduren achter de tralies

Jan Vriend
nieuwesluis

Zie het maar als een ontsnapping uit de gevangenis. Ontsnappen met je hoofd. Bij borduurmiddagen kwamen gedetineerde moeders even los van hun kleine wereld achter de tralies. Hun handwerk met naald en draad werd de spiegel van hun ziel. Fotografe Charlotte Marres legde die gevoelswereld vast in een boek.

Charlotte Marres was net moeder geworden. Voor een project bezocht ze kort daarna de gevangenis in Nieuwersluis. De klus: het fotograferen van teksten op celmuren. Zo belandde ze in een moeder-kind-cel. ,,Die aanblik kwam als een mokerslag bij me binnen.’’ Het beeld leidde tot vragen, in haar hoofd. ,,Hoe kan het dat je als moeder in de gevangenis terechtkomt? En hoe is het om gescheiden te worden van je kind?’’ Thuis was er toevallig ook nog dat kastje vol borduurgaren, dat ze van haar overleden oma had geërfd.

Waarna ze de lijntjes aan elkaar knoopte tot één idee: borduren met de gedetineerde vrouwen, om tijdens het handwerken gedachten te delen en samen iets nieuws te laten ontstaan. ,,We werkten aan de hand van een opdracht: maak iets waarmee je de wereld iets vertelt. Een droom, een boodschap voor je kinderen of iets dat van het hart moet.’’

Tegenstelling

Het werd de start van 35 middagen samen handwerken. ,,Eigenlijk was het een gekke tegenstelling: het lieflijke van borduren in die harde gevangeniswereld. Maar het werkte. Het borduren bood afleiding, er zit herhaling in, zodat je niet echt hoeft na te denken. Eindeloze eenzame uren in hun cel kregen door het borduurwerk iets meer waarde. Daar komt bij dat je met handwerken even je eigen, veilige wereld creëert. En iedereen vond het leuk om iets voor de kinderen te maken. Dan heb je iets om ze te laten zien.’’

Naald en draad moedigden aan om tijdens de creatieve uurtjes te praten over hun achtergrond. Hoe zag hun leven eruit? Wat hadden ze gedaan om achter de tralies te verdwijnen? Hoe was het om afscheid van hun kinderen te moeten nemen? ,,Die gesprekken ontstonden vanzelf. Moederschap verbindt nu eenmaal.’’ De gesprekken lieten veerkracht zien, vertelt ze. ,,Ondanks alle ellende hebben de meeste vrouwen toch vertrouwen in wat komen gaat. Vaak bieden kinderen hoop.’’

Boek

Voor haar boek ’Mama komt zo’ noteerde ze verhalen van moeders en fotografeerde ze hun geborduurde boodschappen. De één kwam in beeld in de handen van de maakster, andere op bijzondere plekken buiten de gevangenispoort. De plaats waar ze hun misdrijf pleegden, bijvoorbeeld.

In de technische afwerking van het boek schuilt een knipoog: de pagina’s zijn gebonden met kleurig borduurgaren.

Of de middagen met de vrouwen haar kijk op gevangenisstraffen veranderden? ,,Ja. Het moet anders. Vraag me niet naar een oplossing, maar op deze manier gescheiden van je kinderen moeten leven is niet meer van deze tijd."

Het boek ’Mama komt zo’ van Charlotte Marres verscheen deze week bij uitgeverij Komma. ISBN 9789491525247. 64 pagina’s. Prijs: 29,95.

Ze stelen

je leven

Celeste (61) is moeder en oma. Werkte als binnenshuisarchitecte. Is veroordeeld tot twaalf jaar cel in een liquidatie-proces. Zegt zelf onschuldig te zijn. Borduurde met roze letters ’Gewoon, zo maar’ op een witte achtergrond.

Ze probeerde de rechters uit te leggen dat ze niks met criminaliteit te maken had, maar werd toch veroordeeld. ,,Ze stelen gewoon je leven. Ik mis mijn kinderen en kleinkinderen heel erg. Ze komen wel, maar je mag ze niet aanraken, niet knuffelen. Als ze weggaan, vind ik dat altijd zo erg. Ik probeer het niet te laten merken, omdat ze zelf veel verdriet hebben.’’

,,De behandeling in de gevangenis is goed. Altijd even lief en sociaal. Ik heb wel moeite met de medegedetineerden. Ze zijn vaak zo schreeuwerig, vechterig. Dan ga ik vlug mijn celletje in. Het is ook zo triest. Soms hebben ze helemaal niemand.’’

Mam, ik wou dat

je thuiskwam…

Gina (34) is moeder van vier kinderen. Met naald en draad borduurde ze de kreet ’Ik wil zo graag naar huis’ op een lapje. Ze is veroordeeld wegens een vermogensdelict. ,,De eerste keer dat ik het deed, leverde 30.000 euro op. Wel echt bizar, hoor. Bridgeclubs, ouderenverenigingen. Ik schaam me diep. Maar elke dag kon ik uitgeven wat ik wilde. Voor mij was geld toen het belangrijkste.’’

,,Als ik huil, huil ik in mijn eentje in mijn cel, omdat ik weet dat er mensen zijn die het zwaarder hebben dan ik. Ik weet dat ik dit verdien, maar het is heel pijnlijk. Voor mijn kinderen is het vreselijk.’’

Over haar toekomst: ,,Ik doe dit nooit meer, maar ik ben bang voor de verleiding. Wat ik straks per maand krijg, gaf ik toen per dag uit.’’ Laatst kwam haar zoon bij haar in de gevangenis op bezoek: ,,Hij zei: ’Mam, ik wou dat ik die Playstation, Xbox, die schoenen en iPhone kon teruggeven en dat je dan weer naar huis kwam.’ Toen brak mijn hart in een miljoen stukjes.’’

Ik verknoeide mijn

leven voor hem

W. (47) is moeder van vier kinderen. De rechtbank veroordeelde haar voor drugssmokkel. Ze borduurde bloemen, vlinders en de spreuk ’Alles komt goed’.

W. kwam uit Suriname omdat ze dacht dat het hier beter zou zijn. Het liep fout toen haar vriend een ander had. ,,Ik zei: ’je moet afkappen met die dame’. met haar had hij een kind, maar ik bleef bij hem. Ik ben rare dingen gaan doen zodat hij weer van me zou gaan houden. Ik ben gaan smokkelen. Zo heb ik mijn leven verknoeid voor die man. Het is wel heftig als je die bolletjes moet doorslikken. Het zijn grote dingen. Ik denk dat de duivel je overheerst om zoiets te kunnen doen.’’

,,Dat ik ben gepakt, is omdat ik een pakketje heb aangenomen van een man die ik kende op de airport. Het was kerst. Hij zei: ’Wil je dit afgeven aan iemand die het in Amsterdam komt halen?’’’

Haar dochtertje van vier was bij haar toen ze op Schiphol werd aangehouden. ,,Ik kreeg de tijd op afscheid te nemen, bij de Burger King. Ik heb mijn meisje nooit weg zien gaan met vreemde mensen. Weken kon ik niet eten.’’ Haar dochter woont nu bij haar vriendin.

Mijn baby is van

me afgenomen

Debora (25 jaar) is moeder van een zoontje van vijf jaar en een zoontje van zeven maanden. Wordt verdacht van diefstal met geweld. Ze borduurde regenwolken, een papflesje en de zin: mijn baby moet weg.

,,Mijn leven was kut voor ik hier kwam. Ik was zeven maanden zwanger en de stroom was afgesneden. Toen er op de deur werd geklopt dacht ik eerst: misschien zijn het deurwaarders, ik ga niet opendoen. Maar het was de politie. Ze zeiden dat er een overval was gepleegd en dat ik medeplichtig was.’’

Bij justitie vroeg ze een schorsing aan om buiten de gevangenisdeuren te kunnen bevallen. ,,Want dat wilde ik hier allemaal echt niet meemaken.’’ Twee weken na de geboorte moest ze afscheid nemen van haar baby. ,,Mijn baby is van me afgenomen. Kinderbescherming en Jeugdzorg en de hele reutemeteut vonden dat er geen financiën waren. En niks voor de baby. Terwijl ik álles had.’’

,,Toen ik terug moest naar de gevangenis, mocht ik Stefano’s mutsje, dat naar hem rook, niet meenemen.’’ Later werden moeder en kind herenigd. ,,Toen ik mijn kleine eindelijk terugkreeg, wilde hij geen borstvoeding meer van me. 22 Uur per dag zat ik met hem achter de deur van mijn cel en heel de tijd huilde hij omdat hij niet meer aan mij gewend was. Op een gegeven moment kon ik het niet meer aan. Ik hoop dat ik naar huis mag en dat ze inzien dat ik niks heb gedaan.’’

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.