Friesland smaakt goed

Boer Henk Kramer luidt de klokken van de klokkenstoel.

Boer Henk Kramer luidt de klokken van de klokkenstoel.© Robert van Weperen

Sluis en brug in het Tjongerkanaal.

Sluis en brug in het Tjongerkanaal.© Robert van Weperen

De kerk en het kerkhof van Kortezwaag.

De kerk en het kerkhof van Kortezwaag.© Robert van Weperen

Lekker fietsen door de Friese Wouden.

Lekker fietsen door de Friese Wouden.© Robert van Weperen

Ambachtelijke kaas, fruit, wijn en jam uit de Boer’n Zelfbediening.

Ambachtelijke kaas, fruit, wijn en jam uit de Boer’n Zelfbediening. © Robert van Weperen

1 / 5
Ed Brouwer
Oldeberkoop

Een fietsrondje als een ontdekkingsreis: fietsen door het hart van de Friese Wouden, de Fryske Wâlden. Coulisselandschap met soms onafzienbare weilanden die je helemaal voor jezelf hebt. Hier zijn toeristen nog vakantiegangers. De allermooiste plekken zijn alleen per fiets of te voet te vinden.

Als de consument twee cent per pak melk extra betaalt, dan staan de koeien niet alleen op de verpakking, maar ook weer in de wei. ,,Helaas geeft Campina maar een halve cent premie en dat is te weinig, want ik ben zo maar een uur extra bezig om de dames in en uit de melkstal te krijgen.’’

Melkveehouder Henk Kramer geeft antwoord op de vraag waarom veel van het frisgroene Friese grasland er zo koeloos bijligt. Gaat het echt om zo’n luttel bedrag? Het liefst zou je spontaan je portemonnee trekken om het Friese coulisselandschap weer helemaal compleet te maken. Stel je voor: voor slechts €1,20 per melkdrinker per jaar staat het hier vol met gemoedelijk grazende rood- en zwartbonters, afstammelingen van het Fries-Hollands rund.

Boer Henk ontmoeten we in Oudenhorne. Hij blijkt het recht van luiden van de klokkenstoel van dit buurtschap te hebben. De klokken zijn uitsluitend te horen bij begrafenissen en tijdens St. Thomas, een klokkenluiderwedstrijd, jaarlijks van 21 t/m 31 december, die voort komt uit een traditie die bedoeld was om kwade geesten te verjagen.

Hoewel beide aanleidingen ontbreken, nodigt Henk ons uit om aan het klokkenkoord te gaan hangen. Zelf neemt hij de tweede klok voor zijn rekening en roept: ,,Ze moeten tegen elkaar in klinken.’’

Een duizelingwekkende hoeveelheid decibellen stort zich uit boven het kerkhof. Acute tinnitus ligt op de loer, maar wat is dit mooi. Dit is Friesland op zijn Friest. Zo symbolisch ook: deze streek, de Frije Wiken, wil meer van zich laten horen, zodat fietsers en vakantiegangers vaker hun kant op komen.

Zonder klokken

Terecht, want ze hebben argumenten te over, zo leert onze fietstocht door ’It lân fan it folk sûnder oeren’. Vrij vertaald: het land van het volk zonder klokken. Dat lijkt verwarrend als je oren nog suizen van het gebeier, maar hiermee worden de arme turfgravers bedoeld, die vaak zeven dagen per week, twaalf uur per dag, het veen afgroeven. Zij hadden geen benul van de tijd, omdat zij het turf staken in afgelegen gebieden waar geen kerkklokken waren.

Door hun noeste arbeid is het landschap onomkeerbaar veranderd: de toplaag verdween richting kachel en er werden duizenden slootjes en kanalen gegraven voor de turfschepen. Ruige houtwallen en rechte rijen bomen langs de wegen en weilanden nemen nu fier de derde dimensie voor hun rekening.

Het fietst heerlijk op de paden, die exclusief voor ons fietsers zijn aangelegd. Zoals over het betonpad dat na Oldeberkoop richting het Tjongerkanaal slingert. Hier nemen stilte en verlatenheid on-Nederlandse proporties aan. Net als de weidsheid: de graslanden reiken moeiteloos tot aan de horizon.

Het grootste dorp op onze route is Gorredijk. Met ruim 7000 inwoners, waarvan er zeker één heel bijzonder is: de 87-jarige Ruurdtje de Vries. Zij verkoopt jaarlijks de 900 paar geitenwollensokken, die vijftig dappere dames uit de omgeving bij elkaar breien, zodat er elk jaar 10.000 euro richting Nierstichting gaat.

Terug in Oldeberkoop, waarvan het wijkje rond de Bonifatiuskerk uit de 12e eeuw het tot beschermd dorpsgezicht schopte. Hier geen opgeleukte winkeltjes bomvol toeristische prullaria, maar dorps leven en stille, statige panden zoals Villa Vredenwoud, dat op de lijst van Rijksmonumenten staat.

Favorietenlijstjes

Herenhuis Lunia staat daar niet op, maar verdient wel een ereplaatsje op persoonlijke favorietenlijstjes. Een eigentijdse herberg met terras en restaurant. De plek om de gerechten van de jonge chef-kok te verkennen: Wilco Aardema. Onthoud die naam, want in tegenstelling tot de klokkenstoel van Oudehorne kokkerelt hij in stilte nog meer sterke argumenten voor de Frije Wiken bij elkaar.

De volgende dag fietsen we terug naar station Wolvega en krijgen we er zo maar veertien prachtige kilometers bij. Onze fietstassen zijn zwaar van de appels en krûdnagel tsiis. Kruidnagelkaas die we als kroketten ’uit de muur’ trokken bij de Boer’n Zelfbediening. Een automatiek, niet gevuld met een vette hap, maar met ambachtelijke kaas, fruit, wijn en jam. Fryslân smakket goed.

Wat & Waar

Route: Rondje Oldeberkoop, 37 km. Start en finish Hotel Lunia. Knooppunten: 95-93-97-99-89-59-63-65-16-61-89-91-95

www.route.nl/fietsroute/196924/rondje-oldeberkoop.

Overnachten: www.lunia.nl of het meer eenvoudige Livada B&B (geen website, wel gastvrijheid). Meer overnachting op www.defrijewiken.nl.

Eten: De Vergulde Turf, Gorredijk (www.deverguldeturf.nl).

Meer info: www.friesland.nl en www.oostfriesland.info

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.