Raketmotoren in Velsertunnel

Ron van den Ende in de controlekamer van Rijkswaterstaat. ,,We houden de tunnels en snelwegen dag en nacht in de gaten.’’© United Photos/Paul Vreeker

Arthur de Mijttenaere
Velsen

Het is een nachtmerrie: een brand met grote rookontwikkeling in de tunnel. Bij de grootscheepse renovatie van ’s lands oudste snelwegtunnel is vanzelfsprekend met brandende auto’s rekening gehouden. Voor calamiteiten zijn standaardprocedures, aldus Ron van den Ende van Rijkswaterstaat. Hij is hoofd tunnelbeheer van de vijf rijkstunnels in Noord-Holland.

Bij een brand moeten de automobilisten hun auto’s snel verlaten. De autoportieren moeten open blijven met de sleutels in het contact. De bestuurders krijgen deze opdracht via geluidsinstallaties en moeten zich reppen naar de vluchtdeuren in de wanden van de tunnel. De vluchtdeuren zijn dan met zogeheten contourverlichting aangegeven en daarachter bevinden zich vijf veilige ruimtes.

,,In die veilige ruimtes is overdruk’’, zegt Van den Ende. Een maatregel om te voorkomen dat rook uit de tunnel in deze veilige ruimtes terechtkomt. De automobilisten kunnen dan vanuit die veilige ruimtes doorlopen naar de andere tunnelbuis totdat ze uit de tunnel zijn.

De verwachting is dat zo’n situatie in de tunnel, recent nog in de Coentunnel, zo’n een of twee keer per jaar kan plaatsvinden. Bij brand wordt de rook met ventilatoren geblazen in de richting van het verkeer mee. Vroeger was er dwarsventilatie maar die is vervangen door gigantische ventilatoren met raketmotoren. Van den Ende: ,,Als die aanstaan, worden in de tunnel de vouwen uit je broekspijpen geblazen.’’

Brand is natuurlijk het ergste wat een autorijder kan overkomen, maar er kunnen meer redenen om een tunnelbuis af te sluiten. De bewaking van de tunnels berust bij de medewerkers van de Wijde Blik, de toepasselijke naam van de verkeerscentrale van Rijkswaterstaat aan het Noordzeekanaal. Op deze plek houden de medewerkers van Rijkswaterstaat de snelwegen in Noord-Holland op tientallen beeldschermen dag en nacht in de gaten.

Bij een kop-staart-botsing in de tunnel kan bijvoorbeeld meteen via de verkeerslichten een tunnelbuis worden afgesloten, waarna een berger eventueel ter plekke komt om de doorgang van de auto’s weer mogelijk maken. Na het schouwen kan de tunnel weer worden vrijgegeven. Er is altijd haast bij, want de verkeersdruk is groot en files zijn voor iedereen onaangenaam. Er zullen naar verwachting na de opening maandag weer zo’n 60.000 tot 65.000 voertuigen dagelijks door de tunnelbuizen gaan.

Volgens Van den Ende voldoet de Velsertunnel na de renovatie aan de wettelijke veiligheidsnorm. De tunnel is niet geschikt voor het transport van gevaarlijke stoffen. Tankwagens met benzine of diesel moeten bijvoorbeeld via de Wijkertunnel rijden. Transporten met gas gaan via het pontveer.

Van den Ende: ,,Dat is wettelijk zo geregeld. Het betekent niet dat de Velsertunnel minder veilig is dan de Wijkertunnel. Wel dat beide tunnels een ander risicoprofiel hebben, waardoor de ene tunnel wel geschikt is voor het vervoer van gevaarlijke stoffen en de andere niet.’’

Wat blijft bij de Velsertunnel die zo’n zestig jaar oud is, is de geringe hoogte. Die is nu 4,29 meter hoog. Beduidend hoger dan voor de renovatie toen de tunnel twaalf centimeter lager was.

Die grotere hoogte moet voorkomen dat vrachtwagenchauffeurs zich klem rijden en daarmee grote schade aanrichten. Om te voorkomen dat te hoge trucks zich in de tunnel wagen, zit er aan beide tunnelmonden een betonnen constructie, die vrachtwagens moeten passeren alvorens ze echt in de tunnel terecht komen.

De hoogte van die zogeheten tunnelbeschermingsconstructie moet schade aan de tunnelbuis voorkomen. ,,Op die plek loopt zo’n vrachtwagen al vast’’, zegt Van den Ende. Voordat een vrachtwagen daar is wordt de hoogte al twee keer gemeten en is er een alternatieve route aangegeven of een rood verkeerslicht in werking gesteld om de vrachtwagen voor de tunnel te laten stoppen.

De hoogte van 4,29 is al fors, als je bedenkt dat vrachtwagens niet hoger beladen mogen zijn dan 4 meter. Hogere vrachtwagens moeten toestemming vragen aan de rijksdienst voor het wegverkeer waarna de chauffeur een speciale route toegewezen krijgt.

Nieuwe tunnels zijn ook altijd hoger, stelt Van den Ende. Bij de Gaasperdammerweg komt een tunnel met een hoogte van 4,75 meter. Was het niet beter geweest om een nieuwe tunnel te bouwen in plaats van de oude te renoveren? ,,Nee’’, zegt van den Ende met een glimlach. ,,De renovatie kost 110 miljoen euro, een nieuwe kost een veelvoud.’’

Meer nieuws uit Haarlem

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.