Havenkunst na een eeuw weer uit het stof

Hanneke van den Berg

Meer dan een eeuw geleden kreeg kunstschilder Hobbe Smith opdracht om de haven van Amsterdam van IJmuiden tot Pampus in beeld te brengen.

Het werden twaalf metershoge werken die in 1913 werden geëxposeerd op de ’Eerste Nederlandsche Tentoonstelling Op Scheepvaartgebied’ (Entos). Voor het eerst zijn de doeken, die grotendeels op rol lagen in het depot van het Amsterdam Museum, weer samengebracht in de Kromhouthal in Amsterdam-Noord.

Ter ziele

Een ode aan de scheepvaart. Industriële kunst in een industriële omgeving, mooier kan haast niet. De gigantische Kromhouthal waar scheepsmotoren werden gebouwd, is sinds een paar jaar een evenementenhal. De scheepvaart ging ter ziele. Stork probeerde het nog even met de bouw van lijnen voor de voedingsindustrie, maar ook dat werk werd hier stilgelegd.

Nathan Wiersma exploiteert de loods op industrieel bedrijfsterrein de Overkant en verzint er evenementen.

De scheepvaartexpositie Entos trok een eeuw geleden een miljoen bezoekers. Dat zal de huidige expositie over de expositie niet lukken, maar er is volop te zien. Het Historisch Centrum Amsterdam-Noord toont er de geschiedenis van de Kromhouthal en de achtergronden van de expositie van een eeuw geleden. Die was bedoeld om de Amsterdamse scheepsbouw internationaal te promoten.

Het Amsterdamse havenbedrijf (port of Amsterdam) is ook aanwezig. Datzelfde havenbedrijf zorgde een eeuw geleden voor een boot voor Hobbe Smith zodat hij de havengezichten vanaf het water kon schilderen. Smith was in die tijd een befaamd schilder van rivierlandschappen. Zijn blik op de havens werd een prachtige serie schilderijen, waar een zweem van smog over hangt. ,,Je proeft de sfeer van 1913’’, vindt Nathan Wiersma. ,,Alleen de werken van Hobbe Smith exposeren, leek ons niet genoeg. We willen ook de havens van nu en misschien wel van de toekomst laten zien.’’

Hij benaderde de afdeling Art en Design van het ROC Amsterdam; voorbereiding op de kunstacademie. Docenten raakten enthousiast voor het plan om leerlingen de haven van nu in beeld te laten brengen. ,,Dat zijn heel kleurrijke werken geworden. We hebben ze de werken van Hobbe Smith even laten zien, dan konden ze daarmee in het achterhoofd aan de slag.’’

Restauratie

Een geslaagd experiment, met werken zoals ’MizomerNoorddroom’ van Emma Aussems en Deshney Vasilda (links op de foto). De schilderijen van de leerlingen gaan bijdragen aan de restauratie van de werken van Hobbe Smith, want dat is hard nodig weet Wiersma. De schilderijen van de leerlingen worden geveild en de opbrengst gaat naar het Amsterdam Museum dat de collecte van havenschilderijen ook weer ergens bij elkaar wil tentoonstellen. Die restauratie bedraagt ruim tachtigduizend euro. Bedrijven kunnen de havengezichten uit de gouden periode van de Amsterdams scheepsbouw adopteren.

De miljoen Entosbezoekers kwamen indertijd meest met de pont. Voor een dubbeltje werden ze overgevaren naar het tentoonstellingscomplex. Behalve aandacht voor de scheepvaart was er ook een uitgebreid Lunapark en een reconstructie van de Dam in de zestiende eeuw.

Een expositie op de plek waar deze een eeuw geleden plaatsvond is niet mogelijk. ,,Daar is wel even over gedacht, maar op die plek staat nu bijvoorbeeld filmmuseum Eye. Onze hal van drieduizend vierkante meter kan de werken makkelijk herbergen. En het mooie is dat Kromhout een eeuw geleden ook met een stand op de scheepvaarttentoonstelling stond.’’

 

Entos

Expositie Entos: Kromhouthal in Amsterdam-Noord. Nog te zien tot 28 juli. Kunsthistorica Daphne Willemsen houdt lezingen over de schilderijen op: Zondag 21 juli 13.00 uur; Vrijdag 26 juli 13.00 uur; Zondag 28 juli 13.00 uur.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.