Waar is Anna?

Mirjam van Twisk

Willem van Oranje trouwde in 1561 met de rijke Anna van Saksen. Haar tragische leven speelde zich grotendeels af in Leipzig, Dresden en Meissen. Deze steden in de Duitse deelstaat Saksen hebben veel te bieden, maar over Anna is er weinig terug te vinden.

Anna van Saksen mag voor veel Nederlanders een grote onbekende zijn, toch speelde ze indirect een belangrijke rol in onze geschiedenis. Door haar jawoord aan Willem van Oranje ontving die een enorme bruidsschat. Daarmee kon hij huursoldaten in de oorlog tegen Spanje betalen. Anna schonk bovendien het leven aan de latere stadhouder Prins Maurits van Oranje. En dat was de man die in 1600 de Slag bij Nieuwpoort won en zo de strijd tegen de Spanjaarden beslechtte.

We gaan in Leipzig, Dresden en Meissen op zoek naar Anna van Saksen. Ze trouwde op 16-jarige leeftijd met Willem van Oranje in het raadhuis van Leipzig. In het fraaie zestiende-eeuwse renaissancegebouw is nu het Stadtgeschichtliches Museum gevestigd. In de museumwinkel vragen we of iemand de naam Anna van Saksen kent. Een medewerkster denkt diep na en schudt haar hoofd. „Misschien is er iets bekend over haar vader? Keurvorst (’koning’) Moritz”, dringen we aan. Ze loopt naar een stapel boeken, pakt er een met de titel Leipzig en bladert. „Ja, hier heb je een foto van hem. Dit portret hangt ook boven in de grote zaal.”

Huwelijk

In de voormalige trouwzaal zien we even later het portret hangen. Van Anna echter geen spoor. Ook in de Nikolaïkirche waar het huwelijk in 1561 werd ingezegend, is Anna van Saksen onbekend.

De kerk vergaarde zelf in 1989 wel volop bekendheid. Op 9 oktober van dat jaar begon bij de Nikolaïkirche een demonstratie voor vrijheid waaraan 70.000 mensen deelnamen. In tegenstelling tot twee dagen eerder, toen tijdens soortgelijke demonstraties nog veel betogers werden gearresteerd, greep de politie op deze dag niet in. Hiermee was de geest uit de fles en kondigde het einde van de DDR zich aan. In het Museum in der Runden Ecke, van 1950 tot 1989 het hoofdkwartier van de geheime politie Stasi, zien we hoe de bevolking door de staat onder de duim gehouden werd.

Onze zoektocht naar Anna van Saksen verplaatst zich naar Dresden. In deze stad werd ze in 1544 geboren als enige dochter van keurvorst Moritz. Haar ouders stierven toen ze nog een kind was en ze werd in slot Dresden bij haar oom, keurvorst August, ondergebracht.

De keurvorsten bouwden schitterende paleizen en waren fervent kunstverzamelaars. De paleizen werden in 1945 grotendeels verwoest door bombardementen van de geallieerden. Een deel werd daarna afgebroken, de rest gerestaureerd en veelal ingericht als museum. Dagelijks arriveren bussen vol toeristen in de stad aan de Elbe om de bezienswaardigheden te bezoeken.

Wij kijken onze ogen uit in de binnentuin van het paleis Zwinger. De gebouwen, poorten en fonteinen van het pronkpaleis zijn zo overdadig met beelden versierd, dat we hier uren zouden kunnen fotograferen. Helaas hebben we geen tijd voor de porseleincollectie en de schilderijen van Hollandse en Vlaamse meesters in het paleis, want we gaan weer op zoek naar Anna. Daarvoor steken we de straat over naar slot Dresden.

Instabiel

Het huwelijk van Willem en Anna was geen succes. Willem ging vreemd, Anna was jaloers en raakte aan de drank. Vervolgens liet Willem haar ’instabiel’ verklaren, zodat hij van haar kon scheiden. Na de scheiding, in 1571, keerde Anna terug naar Dresden. Daar werd de koningsdochter vanwege haar vermeende krankzinnigheid opgesloten in een dichtgemetseld kamertje in het slot. Door een luikje kreeg ze eten en drinken. Een vreselijk lot voor de rijke koningsdochter. „We weten niet precies waar het kamertjes was”, zegt gids Klatte in het gerestaureerde paleis dat nu een museum is. „Maar het is zeker dat ze hier de laatste twee jaar van haar leven opgesloten zat.”

Klatte neemt ons mee naar de Riesensaal (Reuzenzaal). Tijdens Anna’s hofleven was dit een balzaal. Zou ze hier in een mooie jurk met Willem van Oranje hebben gedanst? De zaal moet er toen in elk geval anders uit hebben gezien, want hij is onlangs gerestaureerd. De ruimte is strak en modern en staat vol antieke wapens en harnassen. Topstuk is een zestiende-eeuws harnas, dat voor de Zweedse koning Erik XIV en zijn paard werd gemaakt. De met goud versierde harnassen kosten in die tijd evenveel als de nieuwbouw van een kasteel, vertelt de gids.

Buiten lopen we onder een overdekte brug door, die het slot met de Hofkirche verbindt. Voor de Saksische adel was dit een snelle en droge doorgang naar de kerk. Om de hoek zien we de grootste porseleinen illustratie ter wereld, de Fürstenzug. Op een 102 meter lange muur staan de afbeeldingen van 35 Saksische keurvorsten, onder wie Anna’s vader Moritz en oom August. De portretten zijn gemaakt van 23.000 stukjes porselein, afkomstig uit het stadje Meissen.

Naamloos

In dat middeleeuwse stadje eindigt ook onze zoektocht naar Anna van Saksen. Door smalle straatjes met kinderkopjes klimmen we langs kleurige gevels en vakwerkhuizen naar de gotische Dom op de heuvel. In een hoekje van de vorstenkapel ligt Anna, te midden van de Saksische adel, begraven. In een naamloos graf, zoals te verwachten. Na twee jaar eenzame opsluiting in slot Dresden overleed ze, vijf dagen voor haar 33ste verjaardag.

Meer nieuws uit frontpage

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.