Haarlems Fonds Urgente Noden vult gaten in regels op

Haarlems Fonds Urgente Noden vult gaten in regels op
Een echtpaar wilde met hun kinderen graag een kerstmaal in een hotel. Het bestuur vond het verhaal er achter aangrijpend maar wees de aanvraag toch af. Voorzitter Nini van Oerle bereidde voor het gezin de kerstmaaltijd. Dit werd gememoreerd aan het eind van het symposium. Niny van Oerle was sinds de oprichting voorzitter en nam deze week afscheid. Waardering werd uitgesproken voor haar onorthodoxe stijl en haar weerzin tegen bureaucratie.
© TOUSSAINT KLUITERS
Haarlem

Vorig jaar deden veel meer mensen een beroep op het Fonds Urgente Noden dan het jaar daarvoor. Dat geeft financiële hulp als niemand die kan bieden. ,,Een samenleving die bol staat van regels en bepalingen biedt toch niet voor iedereen die in nood zit uitkomst", valt dinsdag te beluisteren op een klein symposium vanwege het 10-jarig bestaan van het fonds.

Alleen hulpverleners kunnen voor hun klanten bij het fonds aankloppen. Als ze zien dat iemand erg in de knel zit kan het, soms binnen een dag, geld beschikbaar stellen. Vreemd genoeg, zo blijkt op het symposium, neemt voor de allerlaagste inkomens de armoede de laatste tijd iets af. Voor mensen met meer inkomen neemt die wat toe. Dat komt omdat mensen met de allerlaagste inkomens op allerlei toeslagen kunnen rekenen. Als het ze tenminste lukt daarvoor alle bureaucratische hindernissen te overwinnen kunnen ze een inkomen opbouwen dat "net genoeg is om van te leven", zegt directeur Gerjoke Wilmink van het Nibud.

Mensen die net iets meer verdienen dan het minimum komen weer niet voor de toeslagen in aanmerking waardoor ze ’te weinig geld hebben om van rond te komen’, aldus het Nibud. Wie voortdurend kampt met geldzorgen komt uiteindelijk ook psychisch in de knel. Er hoeft maar iets te gebeuren (een koelkast gaat stuk, er zijn onvoorziene medische kosten, er staat een deurwaarder op de stoep) om mensen enorm te ontregelen.

Het Nibud signaleert ook dat mensen die net een modaal inkomen hebben het nog steeds erg krap kunnen hebben. 30-duizend euro, tot wel 40-duizend per jaar lijkt een behoorlijk inkomen. De directrice rekent voor hoe het kasboekje van een gemiddeld gezin er uit ziet. Ruimte voor vakanties is er zelden en tegenslagen, denk aan een kostbaar dieet, kunnen niet altijd goed worden opgevangen. Wie dan verkeerde beslissingen neemt komt al snel in een neerwaartse spiraal.

Inmiddels zijn er ook nieuwe medische inzichten. Wie langdurig onder stress leeft krijgt ook te maken met lichamelijke gevolgen. Recent Amerikaans onderzoek toont aan dat ook de hersenen anders gaan functioneren. Wethouder Joyce Langenacker houdt voor het gehoor, dat grotendeels bestaat uit hulpverleners, een vurig pleidooi om de uitkomsten van die onderzoeken ook in Haarlem serieus onder ogen te zien. Er zijn tekenen dat een heel andere benadering van mensen met schulden nodig is om ze uit de zorgen te krijgen.

Stress

Een nieuwe methode van hulpverlening heet Mobility Mentoring. Wegnemen van stress is daarin de leidraad. Wethouder Langenacker roept de hulpverlening op om deze begeleidingsmethode in te voeren. Ze ziet wel in dat ook de overheid daar een rol in kan spelen. Strafmaatregelen bij de sociale dienst en de sollicitatieplicht zijn ook stressverhogend. „Bepleit u nu een basisinkomen?", vraagt iemand uit de zaal. De wethouder wil dat niet zeggen maar ze wil wel gebruik gaan maken van de mogelijkheden die het Rijk biedt om soepeler met verplichtingen om te gaan.

Ze wijst op een proef in Denemarken. Daar krijgen mensen met een laag inkomen meer geld. De effecten daarvan zijn positief. Het geeft ze meer waardigheid en zelfvertrouwen. Deense hulpverleners zien dat hun clienten dan verstandiger beslissingen nemen. En dat is heel gewenst, want algemeen wordt ingezien dat mensen die erg krap zitten steeds meer moeite hebben met het maken van afwegingen. Waar leggen ze prioriteiten. Bij de deurwaarder, het eten, het energiebedrijf of de huur. Nogal vaak zien hulpverleners dat door verkeerde beslissingen de schulden juist toenemen.

Voor de crisis had de overheid her en der potjes om mensen tegemoet te komen. Maar dat is niet meer. ,,En we hebben ontzettend veel regels ingesteld.", zegt burgemeester Jos Wienen die het symposium opent. ,,Neem de bijzondere bijstand. Ook daar hebben we te maken met een woud van regels". Het Fonds Urgente Noden voorziet waar de regels ophouden, weet de burgemeester. Het fonds, dat in stand wordt gehouden door een reeks van geldgevers, onder meer afkomstig uit kerken en legaten, keerde vorig jaar 617 keer uit voor een totaalbedrag van 320-duizend euro.

Meer nieuws uit Haarlem

Keuze van de redactie