Ellen Dikker wil meer brengen dan een avondje lol

Ellen Dikker.© Foto Eric van Nieuwland

Jan Vriend

Hou je maar stil, leerde ze thuis. Niet opvallen. Maar Ellen Dikker wíl juist laten zien dat ze er is. Als cabaretière en als moeder van een Ajax-talent. „Het is heerlijk om een zaal te raken.” Komende zaterdag gaat haar vijfde soloprogramma in première.

Stil nou! Verstop je maar liever en hou je gedeisd, was de les van haar ouders. Als niemand je ziet, kan je niks gebeuren, redeneerden ze thuis. Dochter Ellen (46) vermoedt waar die angst vandaan komt. „Ze zijn joods en hebben de oorlog meegemaakt. Onzichtbaar zijn, was hun manier van overleven. Duik je onder, ben je veilig.”

Maar hun dochter kiest juist voor het podium en de schijnwerpers. „Ik wil niet bukken.” Dus maakt ze nu haar vijfde programma, nadat ze via omwegen in het cabaret belandde toen ze 36 was. Eerst waren er studies politicologie en kunstgeschiedenis en een theateropleiding. Daarna presenteerde ze een tv-programma bij Omroep West en speelde ze rollen bij theatergezelschappen.

Nakomertje

Die drang om op het toneel te staan, komt vast omdat ze een nakomertje is, mijmert ze. „Ik heb twee broers. Ze zijn acht en elf jaar ouder dan ik , dus ik moest echt knokken voor mijn plek in het gezin. Dus was het roepen om gezien en gehoord te worden.” Ze vertelt over de maaltijden, vroeger thuis in Zandvoort: „Zaten we aan tafel, hadden mijn broers en mijn vader het hoogste woord. Ze wilden allemaal vertellen wat ze die dag hadden meegemaakt en voerden pittige politieke discussies. Tegen de tijd dat ik aan het woord kon komen, was de tafel al lang afgeruimd. Om toch de aandacht te krijgen, deed ik een oude bontjas aan en trok ik een gekke bek. Het was pure behoefte anderen aan het lachen te maken.”

Die behoefte aan de lach was ook de reden om de sprong naar het cabaret te maken, vertelt ze. „Als actrice kreeg ik leuke rollen, maar mijn komische kant kon ik zelden kwijt. Cabaret is voor mij de ideale mengvorm van inhoud en humor. Met cabaret kun je je kijk op de wereld geven en je publiek aan het denken zetten. Zolang je het maar in een lichtvoetig jasje verpakt, want dan blijft het toegankelijk voor een groot publiek.”

Deze week is de première van haar vijfde voorstelling. Die is anders dan de vorige, vertelt ze. Waren in die voorgangers nog veel typetjes aan het woord, nu leert de zaal naast haar alter ego’s ook Ellen Dikker zélf beter kennen. Zo vertelt ze onder meer over haar rol als moeder en over haar zoon van elf, die nu drie jaar bij de jeugdopleiding van Ajax speelt. „Hij gaat recht op zijn doel af. Kon ik dat maar.”

„Hij heeft geen Kluivert en mijn vriend was geen profvoetballer. Daarom kan ik ongestraft roepen dat hij het talent van mij heeft”, zegt ze lachend. „Maar dat is onzin, hoor, want ik ben helemaal niet sportief aangelegd. En mijn vriend heeft wel gevoetbald, maar niet op hoog niveau. Eigenlijk was dat meer schoffelen en hakken in de verdediging. Daarom is het zo wonderlijk dat we een zoon hebben die er zo vol voor gaat.”

Offers

„Die voetbalgekte waarin we terecht zijn gekomen, verwart me. Want het is een wonderlijke bubbel, die kring bij Ajax. De meeste ouders van die jongens raken er redelijk van bezeten omdat het zo’n klein wereldje is, met hoge verwachtingen en zware eisen.”

„Kinderen die bij een amateurclub spelen, zijn bezig met hun team. Bij de jeugd van Ajax gaat het erom dat je de beste bent. Je weet dat er maar een paar de top halen en dat de grootste groep afvalt. Mijn vriend en ik maken ons daar zorgen om, want je wilt dat je kind ook plezier heeft in wat hij doet. Nu komt bij mijn zoon bijvoorbeeld het besef dat hij offers moet brengen. Dat hij geen tijd heeft voor vriendjes en dat hij feestjes moet laten schieten omdat Ajax voor gaat. Maar vooralsnog overheerst bij hem de liefde voor de bal, dus laten we hem zijn gang maar gaan.”

Maar lastig is het wel, vooral omdat ze zijn jongere broertje net zo veel aandacht willen geven. „Hij is totaal geen voetballer. Hij bakt liever cupcakes.”

Woordenschat

Dat haar zoontje van elf al zo jong een keuze maakt voor zijn carrière, verbaast haar. „Het confronteert me met vragen over mijn eigen loopbaan. Dan denk je toch: wie ben ik en waar sta ik zelf? Hoe zit het eigenlijk met mijn weg naar het succes? Wat heb ik eigenlijk bereikt? De hele samenleving lijkt gericht op prestaties. Alles dwingt je om een grotere uitvoering van jezelf te worden. Mijn zoontje van vijf is bij een Citotest al getoetst op zijn woordenschat. Dat is toch extreem?”

Die vragen gooit ze open en bloot op tafel, in haar nieuwe voorstelling ’Buitenspel’. „Het programma gaat over hoe we het spel van het leven spelen, met z’n allen. Want daar kun je veel vraagtekens bij zetten. Iedereen is hard aan het werk, je hebt nauwelijks tijd voor je kinderen en elkaar. En straks ben je aan je pensioen toe, krijg je hartklachten en kun je niks meer omdat je kinderen in dezelfde race zijn beland. En het gekke is: iedereen worstelt ermee, maar niemand lijkt er wat aan te kunnen doen.”

Zal haar voorstelling verandering teweeg brengen? „Ik verwacht niet dat de mensen in de zaal hun leven zullen omgooien, maar ik hoop wel dat mijn voorstelling meer is dan een avondje lol. Het mag leuk zijn, maar ik hoop ook op herkenning en verbondenheid.”

Ze relativeert haar succes. „Ik ben al tien jaar bezig en nog relatief onbekend. Maar het publiek dat ik heb opgebouwd, komt terug. Dat stimuleert me.”

Over stimulans: in ’Buitenspel’ staat ze alleen in de volgspot, terwijl onzichtbare dierbaren haar omringen. Twee daarvan fluisteren haar iets in haar oor. Aan de ene kant is er die stem van haar vader. Die zegt: ’Pas op, hou je klein, wees voorzichtig’. Aan de andere kant is er de stem van haar zoontje, die haar met voetballerslef aanmoedigt om zonder schroom of ballast grote stadions plat te spelen. ’Kom op, mam!’

„Natuurlijk zou het fijn zijn als ik op een dag voor uitverkochte grote schouwburgen kan staan, maar ik kan ook gelukkig zijn zonder Carré. Ik ga al tien jaar met een tevreden gevoel naar huis, na iedere voorstelling. Wie kan zeggen dat hij al tien jaar blij thuiskomt van zijn werk?”

Ellen Dikker speelt haar voorstelling ’Buitenspel’ op 21/1 in het Oude Raadhuis in Hoofddorp (try-out), op 26 en 27/1 in Bellevue in Amsterdam, op 11/3 in de Purmaryn in Purmerend, op 14/4 in Het Postkantoor in Bovenkarspel, op 17/5 bij De Boerderij in Huizen, op 31/5 bij Cool in Heerhugowaard en op 9/6 in Het Park in Hoorn.

www.ellendikker.nl

Meer nieuws uit HD

Ombudsteam

Ons Ombudsteam springt in de bres voor de consument.