Premium

Leidse puberexpert Eveline Crone: Puberende brein is dol op vloggers

Leidse puberexpert Eveline Crone: Puberende brein is dol op vloggers

Waarom houden pubers zo van online influencers? Waarom delen ze meer op internet dan een volwassene zou doen? Puberexpert Eveline Crone deed verder onderzoek naar het puberbrein en keek naar de invloed van social media.

Tien jaar geleden kwam haar eerste boek ’Het Puberende Brein’ uit, maar de hoogleraar Neurocognitieve Ontwikkelingspsychologie van de Leidse Universiteit bleef puberbreinen onderzoeken. Ze volgde meer dan duizend pubers uit de omgeving Leiden en daarbuiten.

Verbonden

Haar aangepaste boek, met onder meer aandacht voor pubers op internet, komt binnenkort uit. Crone: „In tien jaar tijd is zoveel veranderd. Pubers van nu weten niet beter dan dat telefoons draadloos zijn en er overal internet is. Ze zijn altijd verbonden. Ik wilde weten wat dat online zijn voor invloed heeft.” Voor Crone zelf is ook veel veranderd: een van haar kinderen is inmiddels in de puberteit. „Ze is nog maar tien. Maar tussen tien en tweeëntwintig jaar vindt de adolescentie in de hersenen plaats, dus de puberteit. Thuis ben ik trouwens geen onderzoek-ster hoor, maar gewoon moeder.” Ze lacht. „Ik kan dat wel scheiden.”

Crone vindt pubers mateloos interessant en een groep waar vaak te negatief over wordt gedaan. „Het is zo’n belangrijke periode. Ze leren zich ontwikkelen, ontdekken waar hun passies liggen en zijn ontzettend creatief. Kijk naar nieuwe muziekstromingen. Bijna altijd bedacht door iemand onder de twintig. Natuurlijk, ik zeg niet dat het altijd makkelijk is met een puber thuis, maar deze periode is niet een om alleen van te balen.”

Volgens Crone wordt er ook negatief gedaan over pubers en hun social mediagebruik. Ze zijn vergroeid met hun mobieltje, worden extreem onzeker door al die perfecte foto’s en weten niet meer wat echte vriendschappen zijn. Maar volgens haar is het echte beeld genuanceerder en positiever. Pubers staan er gewoon anders in dan andere generaties. Zo delen ze veel meer online.

Sexting

De pubers van nu doen gemakkelijker aan ’sexting’, het sturen van naaktfoto’s. Deels omdat ze door hun puberende brein consequenties niet altijd inzien, maar ook omdat ze al jaren gewend zijn van alles online te delen. „Het is een manier van seksualiteit ontdekken, wat hoort bij deze leeftijd. Daarom vind ik ook niet dat als het misgaat en de hele school ziet bijvoorbeeld zo’n foto, je de schuld alleen bij de zender moet leggen. In de puberteit zijn jongeren impulsiever. Ze denken minder na over gevolgen.” Beter is om pubers daarom te leren verstandig met onder meer sexting om te gaan, aldus de onderzoekster. „Ze realiseren zich de risico’s niet altijd, dus het is goed erover te praten. Net als over de impact van pesten, wat online voor jongeren overigens net zo heftig voelt als dat het in de klas gebeurt.”

Grote onzekerheid over het uiterlijk was er onder pubers al voor het social mediatijdperk. Al waren het toen tijdschriften die dit veroorzaakten, in plaats van perfecte foto’s op Instagram. „Onzekerheid is onder huidige pubers niet groter dan onder eerdere groepen. Ze zijn vaak onzeker door alle veranderingen in het lichaam. Hormonen vliegen alle kanten op. Maar we zien ook dat onzekerheid vaak weer wat afneemt.” Er is wel een groep die zich te veel laat beïnvloeden door dit soort plaatjes, maar dat is een relatief kleine groep.

Wat Crone ook opviel, is dat jongeren social media vooral positief gebruiken. „Ze zijn veel meer met elkaar verbonden. Zo kunnen jongeren zich nu gemakkelijker verenigen om dingen voor elkaar te krijgen. Neem als voorbeeld een grote demonstratie in Amerika tegen de wapenwet waar duizenden jongeren aan meededen. Zonder social media had dat nooit gekund.” Volgens Crone is dat groepsgevoel veel groter dan het gebruik van Instagram of andere apps alleen. „Wat vaak vergeten wordt maar wat echt zo is: pubers willen graag bijdragen. Zijn idealistisch. Social media kan daarbij helpen.”

Verder blijken pubers kuddedieren, ook online. Kunnen ze weinig aan doen: in de adolescentie leren ze veel van elkaar en vinden de mening van leeftijdsgenootjes daarom heel belangrijk. „Dat bleek uit ons onderzoek. Als de mening van de ondervraagde afweek van die van leeftijdsgenootjes en we vertelden dat aan onze proefpuber, zagen we in de hersenen een soort alarmreactie en paste de puber het antwoord aan.”

Dit groepsgevoel is ook de reden waarom ze vloggers en influencers, die van alles over hun leven delen, zo graag volgen: ze kijken tegen deze jongeren op. Vroeger werd dat meeloopgedrag alleen als negatief gezien. Maar het blijkt ook positief, aldus Crone. „Als een influencer zich uitspreekt tegen pesten, zie je dat veel jongeren die mening overnemen. Of als een vlogger iets kwetsbaars over zichzelf deelt, worden jongeren aangemoedigd dit ook te doen.” Influencers hebben alleen niet altijd door hoe beïnvloedbaar deze jonge doelgroep is, vreest Crone. „Er zit ook een marketingapparaat achter, maar dat zien pubers niet altijd in.”

Risicogedrag

Het soms naïeve pubergedrag is ook online een risico, blijkt uit haar onderzoek. Vroeger experimenteerden pubers met drank en drugs, maar dat nam de laatste jaren af.

„Nu nemen ze eerder risico’s door mee te doen aan ’online challenges’. Uitdagingen die gefilmd worden. Zo had je de cinnamon challenge, waarbij je veel kaneel moest eten, of de choking challenge, waarbij jongeren zichzelf kort laten ’stikken’ om even flauw te vallen. Of de uitdaging om bovenop een rijdende trein te staan. Jongeren zien alleen leuke filmpjes voorbijkomen en hebben geen idee hoe gevaarlijk die uitdagingen zijn.” Zo zijn er onder meer door de choking challenge pubers overleden en kan de cinnamon challenge voor longaandoeningen zorgen. Om over het gevaar van op een rijdende trein staan, nog maar te zwijgen. Omdat internettrends vrij nieuw zijn, moeten er nog regels voor komen, denkt Crone. „Die regels worden opgesteld vanuit de overheid, of ze ontstaan als een soort gedragscodes. Ik denk dat de volgende generatie pubers of nog gemakkelijker alles deelt op internet, of juist veel voorzichtiger is. Er gaat sowieso veel gebeuren op internetgebied, verwacht ik.” Wel is het slim voor pubers om af en toe pauze te nemen van het online bestaan. „Maar, eerlijk is eerlijk, dat geldt ook voor ons. Ik vind het ook lastig om mijn mobieltje weg te leggen. Dat is iets dat we allemaal moeten leren.”

De onderzoekster is door haar nieuwe bevindingen optimistischer over de jongeren. „Misschien omdat ik het wil zien, maar ik heb het gevoel dat ze met veel goede dingen bezig zijn.” Daarnaast bemerkt ze meer begrip dan toen ze begon. „Vertelde ik vroeger over mijn onderzoek, begonnen mensen meteen te zuchten. ’Oh ik heb er thuis een, zo vervelend’. Nu zien steeds meer mensen in, hoe bijzonder deze periode is. Een waarbij het belangrijk is dat pubers veel kansen krijgen.” Met een grote glimlach: „Of ze die kansen ook altijd pakken, is de volgende vraag, maar ze moeten ze wel krijgen, vind ik.”

Merlin Mulder

Meer nieuws uit Nieuws

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.