Pastoor Jongerden bidt terwijl godshuis in vlammen opgaat

Pastoor Jongerden bidt terwijl godshuis in vlammen opgaat
© ANP
Amstelveen

Buiten gieren de pompen van de brandweer, binnen hangt de stilte van gebed. Terwijl een uitslaande brand zaterdagavond de Urbanuskerk van Bovenkerk vernietigt, bidden pastoor Eugene Jongerden en tientallen parochianen in het buurtcentrum aan de overkant. Ze vragen om wijsheid en veerkracht. Kracht na de ontreddering.

De brandlucht ruik je van ver. Het vuur neemt bezit van de kerk van de Urbanusparochie, een gebouw van 130 jaar oud, ontworpen door Pierre Cuypers, die ook architect was van het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam. Mede dankzij de opvallende toren is het een kenmerkend gebouw in het hart van het dorp Bovenkerk, bij Amstelveen.

Pastoor Jongerden bidt terwijl godshuis in vlammen opgaat
Archieffoto van pastoor Jongerden.

,,De kerk heeft ook een plek in het hart van de bewoners, want toen het gerestaureerd moest worden, betaalde het dorp royaal mee. Iedereen was dan ook trots toen het dit voorjaar zo mooi was geworden en de kerk opnieuw in gebruik genomen kon worden’’, zegt pastoor Eugène Jongerden van de parochie Amstelland, waar Bovenkerk onder valt. Pastoor Jongerden groeide op in Hilversum en leidde eerder parochies in Beverwijk en Hoorn.

Hier een blik op zijn weekend.

Zaterdagmiddag:

Een kleine driehonderd vrijwilligers van de parochie komen bij elkaar in de kerk. Ze krijgen een feestelijk programma aangeboden als bedankje voor hun inzet van het afgelopen jaar. KRO-presentator Leo Fijen houdt een gloedvol betoog over de toekomst van de kerk. In zijn verhaal haakt hij in op het negatieve imago dat de kerk opliep. ,,Laat dat verschrikkelijke verleden uw geloof niet afnemen.’’, zegt hij. Theo en Els Spigt uit Wervershoof zingen nostalgische liedjes en de vrijwilligers drinken gezamenlijk koffie. Met woorden en muziek worden ze geïnspireerd om hun werk voor de kerk met nieuwe energie voort te zetten. Het afsluitende lied van het zangduo is ‘Ik zal er voor je zijn’, een tekst die onderstreept dat je niet zonder elkaar kunt, in tijden van nood.

Lees ook: Grote brand legt Amstelveense kerk grotendeels in de as [update]

Zaterdagavond:

Het geluid van klokgelui vermengt zich met het lawaai van sirenes. Rond zeven uur schieten de vlammen uit het dak van de kerk. Een vrijwilliger die binnen nog aan het opruimen is, ontdekt de brand en waarschuwt de brandweer. Die komt met groot materieel, maar kan niet voorkomen dat het vuur razendsnel om zich heen grijpt. De grote glas in lood-ramen springen kapot, de hitte is enorm en de enorme rookwolken zijn in de verre omtrek te zien.

Pastoor Jongerden bidt terwijl godshuis in vlammen opgaat
© ANP

Dat trekt ook publiek uit de hele regio. Tussen de brandslangen schieten allerlei mensen pastoor Jongerden aan. ,,Ze zijn verslagen en verdrietig’’, zegt hij. ,,Dat komt omdat ze allemaal een band hebben met deze kerk. Ze zijn er gedoopt, ze zijn er getrouwd, ze hebben er afscheid genomen van dierbaren die bij de kerk begraven liggen. De belangrijkste momenten van hun leven speelden zich hier af. Dat verklaart hun reddeloosheid, nu ze machteloos moeten toezien hoe die herinneringsplek nu zo bruut van ze wordt afgenomen.’’

Ook dorpsgenoten die niet katholiek zijn, willen hun verhaal kwijt bij de pastoor. ,,De fietsenmaker vertelde me dat hij niet is gedoopt, maar vaak een kaarsje bij het Mariabeeld aansteekt als hij even steun nodig heeft.’’

Tegen tien uur is er crisisberaad met het gemeentebestuur en de politie in het buurtcentrum. Pastoor Jongerden hoort daar van de brandweer dat alleen de toren nog gered kan worden. Uit voorzorg laat hij het Mariabeeld daar weghalen.

Terwijl de brandweer doorgaat met blussen, gaat de pastoor met een groep parochianen in gebed, in een zaaltje van het wijkcentrum. Ze vouwen de handen en vragen om steun. ,,Met geïmproviseerde woorden zoeken we verbinding met elkaar.’’ De stilte die er na het gebed blijft hangen is indrukwekkend.

Zondagochtend:

Pastoor Jongerden heeft geen oog dicht gedaan. ,,Het verdriet van de mensen kruipt bij me naar binnen. Iedereen heeft vragen, maar ik weet de antwoorden niet.’’

Toch gaat hij voor in de Augustinuskerk in Amstelveen. Na de dienst is de herder weer bij zijn kudde in Bovenkerk. Wethouders komen ter plekke en ook bisschop Jos Punt komt daar langs. Hij luistert naar de verhalen van dorpsgenoten en toont zich ontdaan.

Pastoor Jongerden bidt terwijl godshuis in vlammen opgaat
© ANP

Dan wil een oudere vrouw even met pastoor Jongerden praten. Ze heeft de leeftijd om aan haar afscheid te denken, vertelt ze. ,,Ik vond deze kerk zo mooi dat ik daar graag mijn uitvaart had willen houden. Kan dat straks nog?’’ De pastoor weet het niet.

Een vertegenwoordiger van de verzekering meldt zich om de schade te bekijken. Hij vertelt dat de kerk goed is verzekerd. Dat geeft moed, schetst de pastoor. ,,Toch krijgen we daarmee de herinneringen niet terug. En het zal nog heel veel energie en gemeenschapszin vergen voor de kerk weer verder kan.’’ Maar hij ziet lichtpuntjes: ,,We moeten dankbaar zijn dat er geen slachtoffers zijn gevallen. En het is bemoedigend om te zien hoeveel saamhorigheid de brand teweegbrengt.’’

Pastoor Jongerden bidt terwijl godshuis in vlammen opgaat
© ANP

Zondagmiddag:

De pastoor stuurt zondag een mailtje naar het reisbureau om zijn vakantie af te zeggen. ,,Nu moet ik er zijn voor de mensen.’’

Meer nieuws uit Nieuws