Dit zijn de vijf opvallendste politieke statements ooit tijdens de Olympische Spelen

Tommie Smith en John Carlos (rechts) in Mexico 1968.

Tommie Smith en John Carlos (rechts) in Mexico 1968.© Foto Bettmann Archive

Richard Walraven

De Nederlandse voetbalsters hebben hun eerste wedstrijd tegen Zambia woensdag gebruikt om een politiek statement te maken. Ze droegen voor de wedstrijd op hun trainingsjack een button met de tekst OneLove, tegen uitsluiting en discriminatie.

De Oranje Leeuwinnen maken daarmee gebruik van de versoepeling in de olympische regels voor protestuitingen, die door de atleten is afgedwongen. Beperkte versoepeling overigens. Tijdens wedstrijden en huldigingen zijn dergelijke ’politieke uitingen’ nog altijd strikt verboden, maar vooraf mag het wel. Met het verbod wil de organisatie vermenging van sport en politiek voorkomen. Dat dit door de jaren heen lang niet altijd is gelukt, laat zich raden. Een Top 5 politieke statements tijdens de Spelen:

5. Tijdens de Spelen in Rio de Janeiro in 2016 komt Feyissa Lilesa als tweede over de finish. De Ethiopiër houdt de polsen over elkaar en vraagt aandacht voor de Oromo-stam die in zijn vaderland wordt achtergesteld. Tijdens de huldiging herhaalt hij het gebaar. Voor de zekerheid keert Lilesa na de Spelen maar niet terug naar eigen land.

4. Hoewel het de atleten verboden is, zijn de organisatoren van de Spelen zelf niet vies van een politiek statement. De openingsceremonie van de eerste moderne Spelen in 1896 in Athene wordt gehouden op de 75e verjaardag van de Griekse onafhankelijkheid (van het Ottomaanse Rijk).

3. Ook naties benutten de Spelen voor politieke statements. Zo reizen Nederland en Spanje in 1956 niet af naar Melbourne uit protest tegen de Russische inval in Hongarije. Zoals de Amerikanen in 1980 niet naar Moskou gaan vanwege de bemoeienissen van de Sovjet-Unie in Afghanistan. De Sovjets boycotten op hun beurt de Spelen in Los Angeles vier jaar later.

2. Tommie Smith en John Carlos brengen bij de huldiging van de 100 meter (atletiek) in Mexico 1968 de ’black power-groet’. De gebalde vuist in de lucht tegen discriminatie wordt ze overigens niet in dank afgenomen. Ze worden uit de Amerikaanse ploeg gegooid en ontvangen tal van doodsbedreigingen uit eigen land. Pas in 2016 zorgt president Barack Obama voor rehabilitatie.

1. De Spelen in 1936 in Berlijn zijn een grote demonstratie van Nazi-Duitsland. De zwarte Amerikaan Jesse Owens is echter de grote ster en wint vier keer goud. Hij salueert tijdens de huldiging als officials en (pro-Duitse) atleten de Hitlergroet brengen. Overigens stelde Owens na de Spelen dat hij zich in Nazi-Duitsland vrijer kon bewegen dan in de VS, waar hij (en alle andere zwarten) achter in de bus moest zitten. Hem wacht in eigen land geen lof. Owens raakt aanvankelijk aan lager wal en moet met sprintwedstrijden tegen dieren en treinen zijn boterham verdienen.

Meer nieuws uit Sport