Er is geen steunpakket voor onze psyche | column

„Ik snap het: iedereen heeft enorm veel behoefte aan gezelligheid.” Die zin van premier Rutte spookt al een week door mijn hoofd, na de desastreuze persconferentie van vorige week vrijdag.

In die formulering zit veel verscholen: de grote afstand van het demissionaire kabinet tot de uitgeputte kiezer, het dedain waarmee er naar het volk wordt gekeken, de kinderlijke benadering van ons mentale welzijn en het reduceren van menselijke basisbehoeften tot ’gezelligheid’.

„Erg angstig, en een beetje verdrietig zelfs.” Zo omschreef een jongeman zijn gevoel tegen een NOS-verslaggever, toen hij zich wilde laten testen voor een feest dat later werd geannuleerd. „Ik hou me al zo lang netjes aan de regels. Sorry...” Hij is niet in beeld, maar je hoort dat hij begint te snikken. Hij zit er doorheen, net als velen van ons. „Ik probeer me zo goed mogelijk aan de regels te houden, maar ik heb het ook zwaar gehad in de coronaperiode.” Toch hield hij zich in en stelde het stappen uit. „De eerste paar weken zou het sowieso chaos zijn. Dus ik wachtte netjes tot zaterdag, en nu is het weer helemaal kut.” Het gaat niet om een feestje, maar om onze levensvreugde.

Rutte en De Jonge snappen niet hoeveel schade ze aanrichten met hun gekmakende jojobeleid en politieke gedraai. Anders hadden ze het niet zo koeltjes omschreven als een ’inschattingsfout’. Mensen zijn geen machines waarbij je knopjes aan- en uitzet. Je kunt jongeren niet aanmoedigen om te ’dansen met Janssen’, nadat ze anderhalf jaar op de rem hebben gestaan, en vervolgens alles weer terugdraaien. Je kunt niet blijven volhouden dat het ’vooral om ons eigen gedrag gaat’, terwijl je alle kritiek op het gezwabber wegwuift. ’When trust is broken, sorry means nothing’, was een kreet die deze week werd gedeeld. Het vertrouwen is weg, ook bij mij.

Niemand ontkent dat de deltavariant verraderlijk is en dat nieuwe maatregelen nodig zijn. Maar de adviezen van gedragswetenschappers worden in de wind geslagen, stelde een aantal van hen deze week in NRC. „In een crisis moet je onzekerheid blijven communiceren. Dat is niet gebeurd”, zegt Julia van Weert, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en de Corona Gedragsunit van het RIVM. „Onze adviezen, bijvoorbeeld over gedoseerd versoepelen, zijn genegeerd.” Ze snapt wel dat feestgangers de schade wilde inhalen. „Rutte deed alsof de jongeren zich onverantwoordelijk hadden gedragen. Deels is dat zo, maar het kabinet heeft ze de vrijbrief gegeven.”

Terwijl ik deze column schrijf, is het Kamerdebat hierover nog bezig. De oppositie vraagt om opheldering, maar wat maakt het uit? Dit kabinet is al een half jaar demissionair en leidt nog steeds het land, ondanks aanhoudende schandalen. Niemand heeft haast om een nieuwe coalitie te vormen, want ze zitten veel te lekker op het pluche. Ondertussen zijn gezinnen in paniek over de vakantie waar ze een jaar voor hebben gespaard, weten veel mensen niet meer wat ze met zichzelf aan moeten en staat de cultuursector aan de rand van de afgrond. Er zijn weliswaar nieuwe steunpakketten toegezegd, maar wat is de prijs van alle onzekerheid en frustratie? Wie betaalt die rekening?

Het schijnt dat we moeten leren leven met het virus. Kon iemand ons maar vertellen hoe.

Meer nieuws uit Opinie-Column

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.