Kerst-waarschuwing: ’Sneltest nog slechter dan gedacht’

Sneltesten die in Nederland al duizenden keren per dag worden gebruikt, en door sommigen werden aangedragen als ’uitweg’ uit de coronacrisis, zijn nog onbetrouwbaarder dan eerder gedacht. Ze missen 40% van de coronagevallen.

Dat stellen onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) die de uitkomsten snel naar buiten hebben gebracht om nieuwe infecties tijdens de kerstdagen te voorkomen. „Ik ben geschrokken”, zegt arts-microbioloog Maurine Leversteijn-Van Hall tegen de NOS. „Mensen laten zich massaal testen en denken bij een negatieve uitslag dat ze geen Covid-19 hebben. Dat is niet correct.”

Het gaat om de sneltest van farmaceut Abbott. Die werkt op basis van antigenen. Precies dit type sneltest werd door werkgeversvereniging VNO-NCW aangewezen om Nederland met een massaal testprogramma uit de crisis te helpen, door hele bevolkingsgroepen te screenen.

Eerder werd al wel bekend dat corona-positieve gevallen met relatief weinig virus in het lichaam en zonder klachten, niet allemaal worden opgemerkt. Maar die zijn ook minder besmettelijk. Nu laat het onderzoek uit Leiden zien dat zelfs mensen mét symptomen, klachten die op corona wijzen, negatief uit de test kunnen komen – terwijl ze met een pcr-test wel positief worden bevonden.

„De Panbio-antigeensneltest van Abbott is een bewezen en nauwkeurige test”, werpt de fabrikant tegen. „Wij zijn niet op de hoogte van dit onderzoek.” Abbott spreekt over een gevoeligheid van 90 procent. „Maar die 90 procent vinden wij niet”, zegt hoofd-onderzoeker Frits Rosendaal, hoogleraar epidemiologie aan het LUMC. „Wij doen onafhankelijk onderzoek en nemen daarover nooit contact op met producenten.”

De onderzoekers hebben de resultaten snel naar buiten gebracht. „We ontdekten dit eergisteren en willen mensen nu waarschuwen”, zegt prof. Rosendaal tegen de NOS. „We zijn bang dat mensen zich veilig wanen na een negatieve sneltest en Kerst met familie gaan vieren.”

Een van de onderzoekers, Leversteijn-Van Hall, is ook verbonden aan een groot laboratorium voor pcr-tests, Eurofins. Volgens hoofdonderzoeker Rosendaal is dat niet belangrijk voor de uitkomst van het onderzoek.

Ook foutpositievenHet is niet de eerste keer dat er tegenvallende signalen komen over de sneltesten. Die werden door sommigen gezien als mogelijke uitweg uit de crisis, door massaal te gaan testen. Maar een proef in Liverpool lijkt een teleurstellende uitkomst te kennen. Ook in Manchester viel de nauwkeurigheid tegen. In Amerika werd bij onderzoek duidelijk dat antigeentests niet heel gevoelig waren. Eerder testte Slowakije een groot deel van de bevolking en gingen de besmettingscijfers omlaag, maar dat had vermoedelijk meer te maken met de lockdown die tegelijk werd ingesteld, waarschuwden epidemiologen. En in Utrecht bleek ook arts-microbioloog Marc Bonten sceptisch over een ’testsamenleving’.

Tegelijkertijd zou het testen van grote bevolkingsgroepen niet alleen vals-negatieven (besmette mensen die niet worden opgemerkt) geven, maar ook veel vals-positieven. De FDA deelde een imaginair rekenvoorbeeld waarbij 70% vals-positief zou zijn. Het Nederlandse OMT waarschuwde in een recent advies voor ’het relatief hoge percentage foutpositieven dat bij brede screening gevonden zal worden, zelfs bij de testen met de hoogste specificiteit’. Dat ligt aan de ’lage prevalentie’: hoe meer het virus voorkomt in een groep, hoe nauwkeuriger de test. Test je echter grote, willekeurige groepen waarin het virus niet veel voorkomt, dan daalt de nauwkeurigheid snel.

Meer nieuws uit Amsterdam

Ombudsman

Ombudsmannen Durk Geertsma & Ed Brouwer springen in de bres voor de consument.