SCHIPHOL - Geen ander bedrijf in Nederland werd 30 jaar geleden zo hard getroffen door de nieuwe ziekte aids als de KLM. Homoseksuele stewards pikten de ziekte overal in de wereld op.

Ruim 35 slachtoffers wist Vara-documentaire maakster Hetty Nietsch te achterhalen, al schat zij dat het totaal zeker op 50 is uitgekomen. Officiële gegevens zijn er niet van het aantal door aids overleden KLM’ers. Het bedrijf registreert geen doodsoorzaken en veel stewards die ziek werden wilden helemaal niet dat iedereen wist dat ze aids hadden. ,,Want had je kanker, dan was je zielig. Had je aids, dan was je een viezerik’’, vertelt een oud-collega. Hij zag zelf hoe dertig mannen van zijn lichting stierven aan de toen geheimzinnige homoziekte. ,,De impact was gigantisch.’’

In de documentaire geeft Nietsch een kleurrijk beeld van de sfeer dertig jaar geleden. De periode waarin de KLM groeide en de 747’s naar uithoeken van de wereld vlogen zoals Sydney, Rio de Janeiro en San Francisco. Deze drie bestemmingen waren favoriet bij de homoseksuele stewards bij de KLM vanwege hun homoscene. Amsterdam viel daar als homostad bij in het niet. Ook de eerste aidspatiënt ter wereld was een steward. Niet van de KLM, maar van een Canadese maatschappij. Patiënt Zero werd hij door de wetenschappers genoemd. Hij had al snel veertig andere mannen besmet en omdat stewards veel vliegen, breidde de epidemie zich razendsnel uit.

Om stil te staan bij dertig jaar aids, heeft Nietsch daarom bewust voor de KLM gekozen. Aan de hand van gesprekken met collega’s (zowel homo als hetero), familieleden en artsen van het AMC wordt verteld hoe de ziekte uitbrak (veel paniek), zich ontwikkelde (de patiënten stroomden binnen) en mensen doodgingen.

Net als ieder ander bedrijf liep de KLM niet te koop met de aidsslachtoffers uit angst dat klanten wegbleven. Wel had de medische dienst contact met de specialisten van het AMC, ging collega Constance vaak op bezoek bij zieken en regelde het bedrijf bussen wanneer collega’s naar een crematie wilden.

Toch zeggen betrokkenen dat de slachtoffers zijn vergeten, maar de KLM is niet van plan een herdenking te houden. Met de documentaire is wel voor het eerst de impact van aids bij de KLM op een rij gezet. Overigens raakten later ook piloten besmet, maar die liepen de ziekte bij de hoeren in Rio. En al na enkele jaren kwamen de eerste medicijnen.

De Vara-documentaire ’Aids: Vluchten kon niet meer’ wordt donderdag uitgezonden op Nederland 2 om 23.00 uur.