HAARLEM - Mulisch haat-liefdeverhouding met Haarlem is bekend. Kritiek uit zijn geboortestad gleed echter van hem af als water van een eend. Hij heeft zich enkele keren met veel ironie laatdunkend uitgelaten over Haarlem en ook in zijn oeuvre komen stad en inwoners er soms niet al te best vanaf. Maar – er zijn ook aardige herinneringen.

Haarlemmers zijn Naarlemmers, schreef de schilder Kees Verwey een aantal decennia geleden. En Mulisch heeft - in Verwey’s voetspoor - zich menigmaal laatdunkend uitgelaten over Haarlem. Misschien wel als reactie op het feit dat de Haarlemmers meerdere malen zo ongunstig en benepen over hem en zijn familie hebben gesproken. Toen zijn moeder, die flink was opgemaakt, hem als jochie naar de lagere school bracht in haar two-seater, riepen Harry’s klasgenootjes haar pesterig na: ‘Lippenstift, lippenstift!’ Tja, make-up - dat was in het Haarlem van die tijd wel erg frivool. Terwijl de moeders van die kinderen er, volgens Mulisch, uitzagen als ‘dikke en groezelige wijven’.

Mulisch vertelt de lippenstift-anekdote in ‘Mijn getijdenboek’ en hij besluit het verhaaltje met de zin: ‘Ik denk dat ik daar het minachtende soort welbehagen heb ontwikkeld voor een bepaald soort kritiek, dat uit de samenleving tot mij pleegt te komen.’ Die houding heeft Mulisch altijd gekenmerkt als hij weer eens voor de voeten kreeg geworpen dat hij maar een ‘ijdel mannetje’ was en dat hij ook nog eens niet kon schrijven, vaak door lieden die zelf de pen voerden maar daar geen snee droog brood mee verdienden.