HAARLEM - Besmeurd en beklad, afgebladderd of gebutst. Een flink deel van de Haarlemse buitenkunst verkeert in abominabele staat. Opknappen dus? Niet zomaar. Haarlem staat voor een veel interessantere keuze. Afgelopen maanden inventariseerde een speciaal daarvoor in het leven geroepen gemeentelijke adviescommissie het totale Haarlemse kunstbezit in de openbare ruimte. Het gaat om zo'n tweehonderd werken. Met dat lijstje in de hand staat de stad nu voor een vrij gedurfde vraag: wat doen we ermee?

Die vraag lijkt op het eerste gezicht platter dan hij is. De huidige armoedige staat van naar schatting een kwart van de werken schreeuwt om een herbezinning. Of beter gezegd: herwaardering. En niet een voor de komende vijf of tien jaar. Kunstwerken overleven generaties. Loutje mag dan twee keer verplaatst zijn, hij staat al zo'n twee mensenlevens lang op zijn sokkel op de Grote Markt. Puur op smaak van de toevallig nu geldende opvattingen, kun je zo'n herwaardering dus niet maken. Meer dan opknappen

Er zal natuurlijk moeten worden opgeknapt, hersteld, schoongepoetst en opgelapt. Maar daarmee is Haarlem er niet, zo leert minimaal één sprekend voorbeeld: het Hildebrandmonument, dat al zó vaak is vernield dat je je op z'n minst de vraag moet stellen of opknappen en terugplaatsen niet bijna een garantie is voor de volgende vernieling. Dus hoe verder?

Er is een reeks aan kunstwerken aan te wijzen waarbij de vraag gesteld mag worden: staat het nog wel op de goede plek? Die vraagt speelt al decennia rondom de Zonnevechter op de Grote Markt.

Op datzelfde plein staat een aantal kleurrijke maar zwaar beschadigde palen die, gebiedt de eerlijkheid te zeggen, niet eens door iedereen als kunst worden herkend. Het is de Hulde aan Frans en Lieven de Key van Roger Raveel, in 1990 neergezet tijdens de manifestatie Haarlem-Antwerpen. Ooit bedoeld als tijdelijk, later opgewaardeerd als permanente toevoeging aan het plein. Was dat de juiste keuze? Dan mag je ze niet verder laten verkommeren.

Er zijn kunstwerken die ooit werden geplaatst ter vervolmaking van plein, plantsoen of straat, maar daar nu wat verloren lijken te staan. Dat komt omdat plein, plantsoen en straat in de loop der jaren drastisch van uiterlijk veranderden. Vervullen die beelden in hun veranderde omgeving de voor hun bedoelde rol nog wel? Zouden ze op een andere plek inmiddels beter tot hun recht komen?

De komende maanden zal de eerder genoemde commissie wethouder Pieter Heiliegers adviseren over dat bonte palet aan kunstwerken. Vanaf 8 december neemt Haarlems Dagblad wekelijks een van de Haarlemse kunstwerken onder de loep in de serie Beeldspraak . Staan ze nog wel op hun goede plek? Of...?