We zijn in de openingsbeelden 'ergens langs de Mexicaans-Amerikaanse grens'. Het is het stoffige landschap waar zich nu al jaren de gruwelijke drugsoorlogen afspelen, waar hele familie, buurten worden uitgemoord en de verschillende bendes, de narcos, elkaar de lucratieve drugshandel met de VS betwisten.

In 'El sicario, room 164' ontmoetten we een van de zeldzame getuigen van deze drugsoorlog die bereid is te praten, een voormalig huurmoordenaar, een 'sicario' uit Ciudad Juárez, een Mexicaanse grensstad, waarvan we in de aftiteling lezen dat het met een paar duizend moorden per jaar, de gevaarlijkste stad in de wereld is.

Vrijwel de hele documentaire speelt zich in een anonieme motelkamer af, kamer 164, waar de sicario zijn verhaal doet met een zwarte doek over zijn hoofd gedrapeerd. Voor het grootste deel van de tijd zit hij in een stoel voor de camera met een schetsboek en een zwarte stift, waar hij, bijna obsessief, tekeningen, woorden en abstracte schema's mee schetst. Af en toe staat hij op om iets uit beelden.

In het begin van de film om voor te doen hoe hij hier, in deze zelfde motelkamer, ooit een man drie dagen lang gevangen hield en martelde. En aan het eind hoe hij na zijn vlucht uit Ciudad Juárez bij een kerkdienst gelouterd werd en aan een 'nieuw leven' kon beginnen.

In de tussentijd heeft hij heeft zoveel gruwelijke dingen verteld die hij en zijn kartelleden op het geweten hebben, dat het maar lastig is om je als kijker aan te sluiten bij de christelijke notie van vergiffenis.

Het was de Amerikaanse journalist Charles Bowden die voor het eerst contact met de man legde en in 2009 hem zijn verhaal liet vertellen in een lang en huiveringwekkend verhaal in Harper's Magazine. Bowden overtuigde hem om het nog een keer voor de camera van de Italiaanse documentairemaker Gianfranco Rosi te doen.

Het minimalisme van de film (hier en daar geaccentueerd met een beeld van een stedelijk landschap) werkt hypnotiserend. De moordenaar is een beeldende verteller, met een krachtige stem; het schetsboek op schoot trekt de aandacht ook naar zijn grote sterke handen, waarmee hij zijn beulswerk twintig jaar lang heeft gedaan; het martelen, moorden en begraven van zijn slachtoffers.

Naast de sensatie van een moordenaar met gruwelijke anekdotes (de beestachtigheid van de drugsoorlog kan nauwelijks onderschat worden) is 'El sicario, Room 164' ook een verhaal over een pervers systeem, waarbij kinderen al heel jong gerecruteerd worden en dan langzaam het leven van de narcos worden ingetrokken.

En er is geen weg terug uit dit leven, biecht of niet: in de laatste tekst van de film zien we dat er een prijs van 250.000 dollar op zijn hoofd is gezet.

Aan het slot van het verhaal schrijft Bowden hoe hij ziet hoe de sicario even snel naar de nummerplaat van zijn auto kijkt. Hij mag het licht hebben gezien, maar de oude instincten zijn allemaal nog aanwezig.

Mark Moorman